Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тіл
Language
Фалиска тілі – Оңтүстік Этрурияда өмір сүрген ежелгі Фалискилердің жойылып кеткен италия тілі. Латын тілімен бірге, ол италия тілдерінің латын-фалиска тілдері тобын құрады. Тіл латын тілімен біртіндеп сіңісіп, сақталған болуы мүмкін.
The Faliscan language is the extinct Italic language of the ancient Falisci, who lived in Southern Etruria. Together with Latin, it formed the Latino Faliscan languages group of the Italic languages. It seems probable that the language persisted, being gradually permeated with Latin,
Корпус
Шамамен 355 жазу үлгісі сақталған, олардың көпшілігі қысқа және б.з.д. 7-2 ғасырларға жатады. Кейбір жазулар этрус әліпбиінен туындаған көне итальян әліпбиінің бір түрінде оңнан солға қарай жазылған, бірақ оларда латын әліпбиінің ықпалы байқалады. 600 жылға жуық шамада Фальериде табылған, әдетте ең көне мысал деп есептелетін жазу солдан оңға қарай жазылған. Тілдің бір үлгісі патераның суретінің шетіне жазылған: foied vino pipafo, cra carefo, hodie vinum bibam, cras carebo. Оның түпнұсқалығы глазур жағылғанға дейін жазылған сөздермен расталады. Бұл үлгі фалисканың кейбір жағынан латын тілінен гөрі сақталмағандығын көрсетеді, соңғы жағдай жұрнақтарының тозуы және "бүгін" сөзінің этимологиясының жасырылуы, бұл латын тіліндегі hodie (hoc die) сөзінде анық байқалады. Этрус үстемдігі кезеңінен қалған қабірлерде материалдық өркендеу мен мәдениеттің жетістіктеріне куәлік ететін көптеген қалдықтар табылған. Алдыңғы қабаттардан итальян дәуірінен қалған көне қалдықтар табылды. Көптеген жазуларда негізінен жеке есімдер кездеседі, олар фалиска емес, этрус тіліне жататын болуы мүмкін; олар бұл диалекттің сипаттамасында ескерілмеген. Сардиниядағы Ферония қаласы, шамасы, фалиска қоныс салушылары олардың туған құдайының құрметіне аталған. Олардың бірінен S. Maria di Falleri-де ант жазуы табылған.
An estimated 355 inscriptions survive, mostly short and dating from the 7th to the 2nd centuries BC. Some are written from right to left in a variety of the Old Italic alphabet, derived from the Etruscan alphabet, but they show some traces of the influence of the Latin alphabet. An inscription to Ceres of c. 600 BC, found in Falerii, usually taken to be the oldest example, is written left to right. A specimen of the language appears written around the edge of a picture on a patera, the genuineness of which is established by the fact that the words were written before the glaze was put on: foied vino pipafo, cra carefo, hodie vinum bibam, cras carebo. That sample indicates that Faliscan was less conservative in some respects than Latin, with the wearing down of final case endings and the obscuring of the etymology of foied "today", which is more obvious in Latin hodie (from hoc die). There are remains found in graves, which belong mainly to the period of Etruscan domination and give ample evidence of material prosperity and refinement. Earlier strata have yielded more primitive remains from the Italic epoch. Many inscriptions with mainly proper names may be regarded as Etruscan rather than Faliscan; they have been disregarded in the account of the dialect just given. The town of Feronia, in Sardinia, was named probably after their native goddess by Faliscan settlers. A votive inscription from some of them is found at S. Maria di Falleri.