Сундарлал Бахугуна: Үндістанның қоршаған ортаны қорғаушысының өмірі мен күресі
Sunderlal Bahuguna
Сүндерлал Бахугуна (1927-2021) – индиялық экологиялық белсенді, Теһриде туған. Ол әлеуметтік қозғалыстарға ерте қатысып, ішкілікке қарсы күресті ұйымдастырды. Экология, белсенділік, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандық экологиялық белсенді (1927–2021)
Indian environmental activist (1927–2021)
Ерте өмір
Сүндерлал Бахугуна Уттаракханд штатының Техри қаласына жақын Марода ауылында дүниеге келген. Ол Колкатада өткен шарада, Бандиопадхьяя тегін ата-бабаларының 800 жыл бұрын Бенгалиядан Техриге көшіп келгенін айтқан. Ол ерте кездерде әлеуметтік теңсіздікке қарсы күресті, ал кейін 1965 жылдан 1970 жылға дейін арақ-шарапқа қарсы науқанда таулық әйелдерді ұйымдастыра бастады. 13 жасында Шри Дев Суманның жетекшілігімен әлеуметтік қызметпен айналыса бастады. Шри Дев Суман – зорлықсыздық пен ұлттық идеяларды таратушы болған. Бахугуна тәуелсіздік алған кезде Үндістанның Конгресс партиясымен байланыста болды және 1947 жылға дейін отаршылдыққа қарсы халықты біріктірді. Өмірінде Ганди принциптерін қабылдап, әйелі Вимламен ауылдық халықтың арасында өмір сүру және ауылда ашрам құру шартымен үйленді. Сүндерлал Бахугуна 5000 километрлік Гималай арқылы жасалған наурызбен қозғалыстың танымалдылығын арттыруға көмектесті. Ол сол кездегі Үндістан Премьер-министрі Индира Гандимен кездесіп, осы кездесудің нәтижесінде 1980 жылы жасыл ағаштарды кесуге 15 жылдық тыйым салынды. Ол сонымен қатар, қозғалыстың негізін қалаушыларының бірі Гаура Девимен тығыз байланыста болды.
Sunderlal Bahuguna was born in the village Maroda near Tehri, Uttarakhand. He claimed in a function arranged at Kolkata, that his ancestors bearing surname Bandyopadhyaya, migrated from Bengal to Tehri, 800 years ago. Early on, he fought against untouchability and later started organising hill women in his anti liquor drive from 1965 to 1970. He started social activities at the age of 13, under the guidance of Shri Dev Suman, who was a nationalist spreading a message of non violence, and he was with the Congress Party of Uttar Pradesh at the time of Independence. Bahuguna also mobilised people against colonial rule before 1947. He adopted Gandhian principles in his life and married his wife Vimla with the condition that they would live among rural people and establish ashram in village. Sunderlal Bahuguna helped bring the movement to prominence through a 5,000 kilometer trans Himalaya march He had an appointment with the then Indian Prime Minister Indira Gandhi and that meeting is credited with resulting in Gandhi's subsequent 15 year ban on cutting of green trees in 1980. He was also closely associated with Gaura Devi, one of the pioneers of the movement.
Техри бөгетіне қарсы наразылық
Бахугуна бірнеше онжылдықтар бойы Техри бөгетіне қарсы наразылықтарда маңызды рөл атқарды. Ол сатьяграха әдістерін қолданды және наразылықтың белгісі ретінде Бхагиратхи өзенінің жағасында бірнеше рет аштыққа отырды. 1995 жылы ол бөгеттің экологиялық әсерін зерттеу комиссиясын құруға сол кездегі премьер-министр П. В. Нарасимха Рао уәде бергеннен кейін 45 күндік аштығын тоқтатты. Содан кейін ол Радж-Гаттағы Ганди Самадхиде 74 күндік ұзақ аштық ұстады, премьер-министр Х. Д. Деве Гоуда оның жобаны қайта қарау туралы жеке міндеттеме берген кезде. Алайда, Жоғарғы сотта он жылдан астам жалғасқан сот ісіне қарамастан, 2001 жылы Техри бөгетіндегі жұмыс қайта басталды, содан кейін ол 2001 жылдың 24 сәуірінде тұтқындалды. 2004 жылы бөгеттің су қоймасы толғана бастады, ал 2004 жылдың 31 шілдесінде ол Котидегі жаңа тұрғын үйге көшірілді. Кейін ол Уттаракхандтың астанасы Дехрадунға көшіп, әйелімен бірге тұра бастады. Бахугуна 1979 жылы жоспарланған Бедти су электр стансасына қарсы науқанға көмектесу үшін аймаққа барған. Аппико қозғалысы басталғаннан кейін Бахугуна мен Пандуранг Хегде Оңтүстік Үндістанның көптеген аймандарын аралап, экологияны, әсіресе Батыс Гаттарды – биологиялық әртүрліліктің орталығын қорғауды насихаттады. Бұл және Батыс Гаттарды сақтау қозғалысы 1989 жылы аймақта жасыл ағаштарды кесуге мораторий енгізді. Бахугуна ең алдымен экологиялық белсенді және Гималай халқы мен Үндістан өзендерінің жақтасы ретінде танымал болды, сонымен қатар тау халқының, әсіресе еңбек ететін әйелдердің жағдайын жақсарту үшін жұмыс істеді және ұстамдылық қозғалыстарымен, ал бұрын касталық дискриминацияға қарсы күреске қатысты. Бахугуна 2021 жылдың 21 мамырында COVID-19 салдарынан қайтыс болды. Одан кейін "Амул" компаниясы оны бір жарнамасында еске алды. 2022 жылдың 21 мамырында Бахугунаның қызы Мадху Патак оның өмірі мен еңбектері туралы естелік кітапты редакциялап, жариялады. Кітапқа танымал қоғамдық белсенділер, жазушылар, зиялылар мен саясаткерлер үлестерін қосты. Бұл кітап Бахугунаның өмірі мен еңбегінен басқа, оқырманға Гархвал Гималай аймағындағы экологиялық жаппай қозғалыстарды түсінуге көмектеседі.
Bahuguna played a major role in the anti Tehri Dam protests for decades. He used Satyagraha methods and repeatedly went on hunger strikes at the banks of Bhagirathi as a mark of his protest. In 1995, he called off a 45 day long fast following an assurance from the then Prime Minister P. V. Narasimha Rao of the appointment of a review committee on the ecological impacts of the dam. Thereafter he went on another long fast which lasted for 74 days at Gandhi Samadhi, Raj Ghat, during the tenure of Prime Minister H. D. Deve Gowda, who gave personal undertaking of project review. However, despite a court case which ran in the Supreme Court for over a decade, work resumed at the Tehri Dam in 2001, after which he was arrested on 24 April 2001. Eventually, the dam reservoir started filling up in 2004, and on 31 July 2004, he was finally evacuated to new accommodation at Koti. Later he shifted to the capital city of Uttarakhand, Dehradun, and began living there with his wife. Bahuguna had visited the region in 1979 to help in the campaign against the proposed Bedthi hydroelectric project. After the Appiko movement started, Bahuguna and Pandurang Hegde walked across many parts of south India promoting conservation of ecology, especially the protection of the Western Ghats, a biodiversity hotspot. This and the broader Save the Western Ghats Movement led to a moratorium on green felling across the region in 1989. While best known as an environmental activist and as a passionate defender of the Himalayan people and India's rivers, Bahuguna also worked to improve the plight of the hill people, especially working women, and was associated with temperance movements and earlier on with struggles against casteist discrimination. Bahuguna died on 21 May 2021, due to COVID 19 complications. Shortly after, he was commemorated by Amul in one of its advertisements. On 21 May 2022, Bahuguna's daughter, Madhu Pathak edited and published a souvenir book on his life and work. This book has contributions from reputed social activists, writers, intellectuals and politicians. In addition to Bahuguna's life and work, this book also helps the reader in understanding ecological mass movements in Garhwal Himalayan region.