Кіріспе

Бетховеннің фортепиано сонатасы

Людвиг ван Бетховеннің фортепиано сонатасы №3 до мажор, Op. 2, №3, 1795 жылы жазылып, Йозеф Гайднге арналған. Ол 1796 жылы оның бірінші және екінші сонаталарымен бірдей жарияланды. Бұл соната көбінесе Бетховеннің алғашқы "ұлы және виртуоздық" фортепиано сонаталарының бірі деп есептеледі. Бетховеннің Op. 2 фортепиано сонаталарының барлығы төрт бөлімнен тұрады, ол сол кездегі сонаталар үшін ерекше ұзын формат еді және Бетховеннің симфония жазуға талпынысын көрсетеді. Бұл үш Op. 2 сонатасының ең ауыр және ең ұзыны болып табылады, сонымен қатар орындаушыға қиын трилдер, қолайсыз қол қимылдары және алқаның айналуы сияқты көптеген қиындықтар тудырады. Бұл Бетховеннің ерте кезеңіндегі ең ұзын фортепиано сонаталарының бірі. Орташа орындалу уақыты шамамен 24-26 минутты құрайды, бұл тек 1796 жылы жарық көрген E мажордағы Ұлы сонатадан (Op. 7) кейін ғана екінші орында тұрады.

I. Аллегро конбрио

Бірінші бөлім классикалық кезеңнің сонаталық аллегро форматында құрылған және он жыл бұрын жазылған Бетховеннің до мажор квартеті №3, WoO 36-дан тақырыптық үзінділер алған. Бөлім тоник тональностьдағы негізгі тақырыппен ашылады, қос үштік трель сияқты үлгімен басталады. Бұл кіріспе бөлігі пианистер үшін өте қиын, тіпті Артур Рубинштейн концерттен бұрын пианиноны тексеру үшін осы үзіндіні пайдаланған. Бұл үлгі бұзылған аккордтар мен октавалардың күшті жарылысына алып келеді. Экспозицияның екінші тақырыбы соль минорында басталады және 33-ші тактте ре минорында қайталанады. Дәстүрлі доминант тональность 47-ші тактке дейін жетеді, онда екінші тақырыптық топтағы қосалқы тақырып "dolce" белгісімен көрсетілген. Кейін форте пайда болады, одан соң сол және оң қолдың үйлесімді бай мелодиясы ойналады. Содан кейін fortissimo-да ұқсас бұзылған аккордтар мен октавалық бөлімдер келеді. Бөлім қиын трельдер мен октавалық гаммамен аяқталады. Бетховен даму бөлімін экспозиция соңында енгізілген трель үлгілерін импровизациялау арқылы ашады, оларды орындау әлдеқайда қиын. Гармониялық өзгерістерге толы бұзылған аккордтар бөлімінен кейін негізгі тақырып ре мажорда (pianissimo) қайта жаңғырылады, до мажордың супертоникалық тональностьнда. Содан кейін фортиссимо және Бетховенге тән синкопациялар музыкаға ритм береді, бұл шешімге дейін жалғасады. Бірінші бөлімнің ұзақтығы шамамен 10 минутты құрайды және Бетховеннің ерте кезеңіндегі ең ұзақ бөлімдерінің бірі болып табылады.

II. Адагио

Екінші бөлім "Адажио" деп белгіленген және Ми мажор тоналысында жазылған. Ол рондо формасында, A–B–A–C–A–кода түрінде, төрт анық дауысқа ие болғандықтан, скрипкалық квартет стилінде жазылған. Ортаңғы бөлім, Ми минорында, романтизмнің көптеген мысалдарын қамтиды және шебердің кейінгі сонаталарына прелюдия деп есептеледі. Бөлімнің соңында Ми минорындағы үзінді Ми мажорда қайталанады.

III. Шерзо: Аллегро

Үшінші бөлім, шекерцо, менюет және трио түрінде жазылған. Ол әзілдеген сияқты сөйлеммен басталады, ал композитор полифонияны қолданады. Трио C мажордың (A миноры) қатысты минор тонында және оң қолмен жылдам арпеджиоларды орындауды, ал сол қол октавада мелодиялық сызықты ойнауды қамтиды. Бұл қысқа бөлімнің кодасы тритонмен ауыстырылған нақты қадаммен шерцоны жұмсақ аяқтайды.

IV. Аллегро асаси

Соңғы бөлім рондо ретінде тізілген, және сонаталық рондо түрінде құрылған. Бұл бөлім оң қолдағы бірінші инверсиялық аккордтардың жоғары қарай жылдам орындалуымен басталады, бұл бөлімнің негізгі тақырыбы болып табылады. Бірінші бөлімдегідей, экспозициядағы екінші тақырып та G мажор тоналысында жазылған. Бұл бөлімнің жоғары қарқыны, Бетховеннің виртуоздық шеберлігінің көптеген мысалдарымен қоса, соның ішінде соңындағы үштік трель, пианистер үшін орындалуы қиынға түседі.