Кіріспе

Эдуардо Мария Гонсалес Пондал Абенте (8 ақпан 1835 – 8 наурыз 1917) – Галисия (Испания) ақыны, галисия және испан тілдерінде шығармалар жазған.

Өмірбаян

Идальгодан шыққан Пондал жеті баланың ең кішісі еді. 1844 жылдан бастап ол өз туысы, дін қызметкері Кристобаль Лагоға тиесілі Вилела-де-Неминья мектебінде латын тілін оқыды. 1848 жылы Сантьяго-де-Компостелаға философияны оқу үшін, содан кейін Университетте медицинаны оқу үшін көшті. Студент кезінде ол әдеби пікірсайыстар өткізілетін Лицео де Санто Агостиноға жиі баратын. Конксо тойында ол ақын ретінде танылды. Бұл 1856 жылы либералды студенттер ұйымдастырған "үшінші қабат" құрметіне өткізілген той болды, онда студенттер жұмысшылармен араласты. Тосттар кейіннен маңызды саяси мағынаға ие деп есептелді. 1860 жылы Пондал оқуын аяқтап, Ферролда испан армиясының дәрігері болып жұмыс істеуге кірісті. Ол сонымен қатар галиси тіліндегі алғашқы өлеңі «A Campana de Anllóns»-ты жариялады. 1861 жылы ол мемлекеттік қызметке орналасуға шешім қабылдады. Ол Астурияда жұмыс тапты, бірақ оны тастап, дәрігерлік мансабынан бас тартты. Көп ұзамай ол зейнетке шығып, отбасының үйіне оралды, онда ол Сантьяго-де-Компостела мен А Коруньяға (Корунья) үнемі сапарлар жасады. Онда ол «A Cova Céltica» деп аталатын кітапханаға барып, Мартинес Салазар, Мануэль Мургуиа, Флоренсио Ваамонде, Мартело Пауман, Урбано Лугрис және басқалармен пікір алмасты. Мургуия арқылы Пондал Джеймс Макферсонның поэзиясымен танысып, галисиалық ұлттың «барды» (бард) болуға шешім қабылдады, ол оның жолын бағыттайтын және түсіндіретін тұлға болды. 1877 жылы ол галиси және испан тілдерінде 21 өлеңнен тұратын «Rumores de los pinos» жинағын жариялады, ол «Queixumes dos pinos» (1886) негізіне айналды. Галиси тіліндегі өлеңдердің бірі, «Os Pinos» (сөзбе-сөз «Шыршылар») Паскуал Вейганың музыкасына Галисияның ұлттық әнұранына айналды. Пондал өзін «бостандық ақыны» деп санады және халқын көтеруді қалады. Ол бостандық пен тәуелсіздіктің өткен шағын елестететін, поэзиясы арқылы қайта жаңғыртуға тырысқан, тарихты жаңартқан адам болды. Галисиялық кельт мифологиясы сол кезде көбінесе жоғалып кеткен еді, сондықтан Пондал оны Оссиан поэзиясы, «Leabhar Gabala» цитаталары және Мургуияның талдауы негізінде қайта ойлап табуға мәжбүр болды. Пондал «o Heroe» (батыр) және «o Bardo» (бард) архетиптерін пайдаланып, фрагментарлы мифология жасады. Ол Оуренс сияқты тарихи кейіпкерлерді ойлап тапты (Оуренс қаласының атына айналатын батырды жасауға тырысты). Эпосының поэтикалық сипатынан Пондалдың мифологиясы ешқашан Дж. Р. Р. Толкиннікіндей толық немесе жан-жақты болмады. Пондал галиси тілін әлеуметтік мәртебесі жоқ кезде қайта жаңғыртуға тырысты. Табиғат және әйелдер оның туындыларының кілті болды. Лингвистикалық тұрғыдан алғанда, Пондал өз заманының галиси тілінің халықтық стилін лексика мен синтаксисіндегі әртүрлі ғылыми терминдермен біріктіруге тырысты. Ол Американы ашуға негізделген «Os Eoas» атты ұзын эпикалық өлең жазуға тырысты, бірақ жұмысына толық қанағаттанбады және 1858 жылы ғана алғашқы нұсқасын жариялады. Пондал 1917 жылдың 8 наурызында А Коруньядағы «La Luguesa» қонақ үйінде қайтыс болды. Ол Сан-Амаро зиратында жерленген. Галисия әдебиеті күні (Día das Letras Galegas) үшінші жылы, 1965 жылы Пондалға арналды.