Кіріспе

Неміс тарихшысы және кинорежиссері (1916–2002)

Арно Петерс (22 мамыр 1916 – 2 желтоқсан 2002) – неміс тарихшысы, Галл-Петерс проекциясына негізделген Петерс әлем картасын жасаған адам.

Өмірбаян

Петерс Берлинде дүниеге келген. Бала кезінде ол Германияның Берлин қаласында ағасы Вернермен және ата-анасы Люси мен Бруномен бірге өмір сүрді. Отбасы жиі шетелдік қонақтарды қабылдап, оның ата-анасының еңбек одақтары қозғалысындағы рөліне байланысты ол әлеуметтік белсенділікпен танысты. Оның әкесі Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында нацистік режим тарапынан қысқа мерзімге түрмеге қамалған. Петерс орта мектепте велоспортшы және жүзуші ретінде бәсекелесіп, екі спорт түрінде де жеңіс туын көтерді. 1974 жылы Петерс Германияның Бремен қаласында Жалпы тарих институтын құрды және оның директоры болды. Ол Бремен университетінің құрметті профессоры атанды және 2 желтоқсан 2002 жылы қайтыс болғанға дейін Бременде жұмыс істеді. Петерс қалалық зиратта жерленген, оның қара мрамордан жасалған қабір тасы – үстіне глобус қойылған тұғыр.

Жұмыс

Саяси пропагандаға деген қызығушылығы оны академиялық өмірінің көп бөлігін әлемнің барлық аймақтарына тең назар аударатын синхроноптикалық әлемдік тарихты зерттеуге жұмсады. Осы зерттеулердің нәтижесінде оның "синхроноптикалық әлемдік тарихы" уақыт жолағы пайда болды, ол әлемнің барлық аймақтары мен кезеңдерін бірдей кеңістікте, б.з.б. 1000 жылдан 1952 жылға дейін көрсетеді. Бұл уақыт жолағының негізінде жатқан теория – барлық өркениеттер мен елдерді бір мезгілде қарастыру арқылы, әзірге көзге көрінбейтін байланыстар мен ықпалдарды анықтауға болады. 1952 жылы жарық көрген ол оның әлем картасына қадам жасады. Осы жұмыстар барысында Петерс көптеген карталардың еуроцентризмге бейімділігіне көз жеткізді. Өзіне ұнайтын карта таба алмағандықтан, Петерс оны өзі жасады. 1974 жылы ол әлемнің ең дәл бейнесі деп мәлімдеген Петерс әлем картасын жариялады. Бұл карта көптеген дау-дамайға себеп болды. Петерс жасаған деп мәлімдеген карта проекциясы бір ғасырдан астам бұрын пастор Джеймс Галл тарапынан ұсынылған еді, және Петерстің айтуынша, бұл проекция бірінші немесе жалғыз тең ауданды проекция емес. Оның көптеген басқа да талаптары күмәндандырылды немесе жоққа шығарылды. Сынға қарамастан, Петерстің 80 миллионнан астам картасы бүкіл әлемге таратылды. 1989 жылы Петерс "Дүниежүзілік Петерс атласын" жариялады, ол сол кезде барлық аймақтарды шамамен бірдей масштабта көрсететін жалғыз атлас болды.