Кіріспе
Карло Левидің 1945 жылғы естелігі, «Христос Эболиде тоқтады» романынан бейімделген фильм – Карло Левидің 1935-1936 жылдардағы Оңтүстік Италияның шалқары Грассано және Алиано қалаларына жер аударылуы туралы естелік жазбасы. Бұл кітапта ол Алиано қаласын Gagliano (Алианоның жергілікті диалектте айтылуына сүйенген) деп атап көрсетеді. «Кітап атауы Гаглиано халқының өздері туралы айтқан сөзінен алынған: «Мәсіх осы Эболиде тоқтады», яғни олар христиандық, мораль, тіпті тарихтан да шеттетілгенін, толыққанды адамдық өмірден мүлдем қағылып қалғанын сезінеді». Левидің сөзіне қарағанда, Эболи – Кампания аймағында, теңіз жағалауына жақын орналасқан. Базиликатаға баратын жол мен теміржол осы жерде солтүстік-оңтүстік бағыттағы басты жолдардан бөлінетін еді.
the movie adapted from the novel
Christ Stopped at Eboli is a memoir by Carlo Levi, published in 1945, giving an account of his exile from 1935–1936 to Grassano and Aliano, remote towns in Southern Italy, in the region of Lucania which is known today as Basilicata. In the book he gives Aliano the invented name Gagliano (based on the local pronunciation of Aliano). "The title of the book comes from an expression by the people of Gagliano who say of themselves, 'Christ stopped short of here, at Eboli' which means, in effect, that they feel they have been bypassed by Christianity, by morality, by history itself—that they have somehow been excluded from the full human experience." Levi explained that Eboli, a location in the region of Campania to the west near the seacoast, is where the road and railway to Basilicata branched away from the coastal north–south routes.
Өмірбаян
Карло Леви – дәрігер, жазушы және суретші, Турин қаласында туған. 1935 жылы Левидің фашизмге қарсы нанымы мен әрекеттері Бенито Муссолинидің фашистік үкіметінің шешімімен оны Италияның оңтүстігіндегі шалғай аймаққа ішкі жер аударуға алып келді. Саяси қуғынға ұшырағанына қарамастан, Левиді жергілікті тұрғындар құшақ жайып қарсы алды, себебі олар қонақжайлыққа бейім болған. Оның "Христос Эболиде тоқтады" атты кітабы Лукания аймағындағы ауылдарда өткен бір жылы мен ол кездескен адамдар туралы айтады.
Грассано мен Гальяно
Грассано мен Гальяно ауылдары өте кедей еді. Дүкендері болмағандықтан, тұрғындар қажетті тауарлармен қамтамасыз етілмейтін. Көбінесе нан, май, езілген помидор мен бұрыштан тұратын шала тамақтан ғана құрылатын. Ауылдарда заманауи заттар аз болды, ал болғандары да көбінесе қолданылмайтын. Қаладағы жалғыз қоғамдық дәретхана (және жалғыз жуынатын бөлме) сумен жабдықталмаған, адамдар емес, малға пана ретінде пайдаланылды. Сонымен қатар, аймақта бір ғана автомобиль болды. Үйлер қарапайым жиһазбен жабдықталған, ең көп кездесетін әшекей – америкалық доллар, АҚШ президенті Рузвельттің суреті немесе қабырғадағы Виджан Мадоннасы еді. Денсаулық сақтау жағдайы өте нашар еді. Қаладағы екі дәрігердің де білімі жеткіліксіз болды. Шаруалар оларға сенбей, Левидің емшілік дағдысына көбірек сенді, бірақ ол өзі де көңілсіздікпен қарады және көп жылдар бойы тәжірибеден қол үзіпті. Көптеген ауыл тұрғындарының өмірін безгек алып кетті. Білім алуға мүмкіндік болды, бірақ сабақ оқитын мэр балаларды оқытудың орнына балконда темекі шегуге көбірек уақыт жұмсады. Діни көзқарастар католицизм мен мистицизмнің қосылысынан құралды. Адамдар діндар болғанымен, олардың моральдық және мейірімділіктерінен гөрі, сиқыр мен мистицизмге сенулері күшті болды. Шіркеуге сирек баратын, тіпті діни қызметкерді де жек көріп, сыртқа ығыстырған, себебі ол маскүнем еді және мансабының басында жас студентпен қарым-қатынас жасағаннан кейін беделі түсіп кеткен; ол жылдар бойы бір жерден екінші жерге қуылды және ақырында Гальяноға келдіп тоқтады. Бірақ діни қызметкер де жергілікті тұрғындарды ұнатпай, оларды "есектер, христиандар емес" деп атады. Христиандық толыққанды қабылданып, құрметтелмеген сияқты. Күнделікті өмірге христиандық сенімдер емес, ырым-жырымдар, әулиелер мен сиқырлар үлкен әсер етті. Дегенмен, адамдар мереке күндері шіркеуге барып, Мадоннаға құрмет көрсетті.
Лукания: фашизм мен соғыс
Италияның оңтүстік бөлігі Муссолини мен оның фашистік үкіметін толық қолдамады, ал басқалары оңтүстікке қарасты адамдарды кемсініп, екінші дәрежелі азаматтар ретінде қарады. Оңтүстік тұрғындары Италиядан өзгешеленіп, Американы үміт пен гүлденудің шамы ретінде көрді. Леви былай деп жазады: “Егер осы елсіз адамдардың елордасы болса, онда Люкания шаруалары үшін нағыз астана Рим немесе Неаполь емес, Нью-Йорк болар еді”. 1935 жылы Италия Абиссинияда (қазіргі Эфиопия) соғыс бастағанда, ауыл тұрғындары мүлдем бейжай қарады, бұл оларға әсер етпеді. Леви тек бір адамның үйіндегі қиын жағдайдан қашу үшін әскерге жазылғанын айтады. Дегенмен, ауыл тұрғындары Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы да сөйлеспеген, тіпті көптеген жергілікті адамдар қаза тапқан болатын. Леви өзінің сапарының соңында жерлеуге қатысу үшін солтүстікке сапар шегеді. Люканияда бір жылға жуық болғаннан кейін, ол бұрын сезінген емес жайсыздыққа тап болды. Достары мен таныстарымен саясат тақырыбында сөйлескенде, олардың оңтүстік мәселелерінен бейхабар екенін, “оңтүстік проблемалары” туралы, кім кінәлі және не істеу керек екені туралы пікір айтқанын байқады. Олардың барлығы мемлекет нақты пайдалы, тиімді және керемет бір шара қолдануы керек деп ойлады. Леви мұны он төрт жылдық фашистік идеологиямен байланыстырады, ол олардың санасына біртұтас, утопиялық Италия идеясын сіңіріп қойған.
In 1935, when Italy started a war in Abyssinia (present day Ethiopia), they villagers were indifferent, and it did not affect them. Levi mentions only one man who enlisted to escape his troubled life at home. He notes, however, that the villagers also did not talk about World War I, even though many locals lost their lives. Near the end of his stay Levi travels north for a funeral. After almost a year in Lucania, he feels an awkwardness he had not experienced before. Talking politics with friends and acquaintances, he discovers their ignorance of southern issues, listening to them talk about ”the problems of the south”, who is to blame, and what can and should be done. They all think the state must take action – ”something concretely useful, and beneficent, and miraculous”. Levi chalks this up to fourteen years’ worth of fascist indoctrination, which has subconciously ingrained in them the idea of a united, utopian Italy.
Фильмге бейімделу
1979 жылы кітап Франческо Рози режиссерлік еткен және Карло Леви рөлінде Жан Мария Волонте ойнаған фильмге бейімделді.