Кіріспе

Британдық телесериал, 1961–1962 жылдар.

Сериалда Супермариондық қуыршақтар мен масштабты модельдер арқылы арнайы эффектілер қолданылды. Андерсон кейіннен көлік құралына негізделген сериалдың басты мақсаты – қуыршақтардың жүріп бара жатқандағы көрінісін азайту екенін айтты, себебі ол мұндай көріністің шынайы болмайтынын сезінетін. Сериалдың жасалуы Джерри Андерсон мен Рег Хиллдің есімдерімен байланыстырылса да, ол сценарийші Хью Вудхаус Бі-Би-Си-ге ұсынған, бірақ іске аспаған «Beaker’s Bureau» сериалының да элементтерін қамтиды. Музыкасын Барри Грей жазды және дирижерлік етті. Бірінші сериалда ашылу және жабылу тақырыбын Майк Сэммс орындады, ал екінші сериалда Сэммстің вокалдық тобы «The Mike Sammes Singers» тақырыпты жаңадан жазды. Ұлыбританияда сериал 1961 жылдың 28 қаңтарында Лондон аймағында тұңғыш рет көрсетілді, содан кейін ITV желісінің басқа аймақтық филиалдарында да көрсетілді. Ол 1968 жылға дейін түрлі аймақтарда қайта көрсетілді, ал 1971 және 1973 жылдар аралығында «Granada Television» арнасы қайтадан көрсетті. Канадада ол CBC арнасында, ал АҚШ-та синдикация арқылы (шетелде көрсетілген Андерсонның алғашқы сериалы) 1962 жылы эфирге шықты. Соңында бұл сериал 40-тан астам елде көрсетілді.

Негізгі идея

Сериалдың басты кейіпкері - профессор Рудольф Попкисс пен доктор Хорацио Бикер ойлап тапқан және Майк Меркьюри басқарған Суперкар болды. Ауамен жұмыс істейтін реактивті қозғалтқыштар мен артқы жағындағы қысқарып-созылатын қанаттар оған тік көтеріліп-қонуға және ұшақ сияқты ұшуға мүмкіндік берді; бүйірдегі ретро-ракеталар оны баяулатты. Құрлықта ол дөңгелектердің орнына ауа төсенішімен қозғалды. Ауа қолданбайтын ракеталық қозғалтқыштар оған су астындағы қайық сияқты жүзуге және ғарышта ұшуға мүмкіндік берді. Оның навигациялық жүйесінде "Clear Vu" болды, ол ұшқышқа тұман мен түтін арқылы көруге мүмкіндік берді. Ол Невада штатындағы Блэк-Рок зертханасында орналасқан және сол жерден қолдау алды. Бірінші бөлімде, "Құтқару" атты эпизодта, Суперкардың миссиясы - құлаған жеке ұшақтың жолаушыларын құтқару. Құтқарылғандардың екеуі, жас Джимми Гибсон және оның үй жануары Митч маймылы, осы орында тұруға және келесі оқиғаларға қатысуға шақырылды. Серия Андерсонның танылған белгісіне айналған іске қосу тізбегін бастады. "Құпия қызметтен" басқа, "Террахоксқа" дейінгі оның барлық сериалдарында – "Суперкар" сияқты, сол және оң жақ қозғалтқыштардың зарядталуы мен оқ атуы, құлыптаудың іске қосылуы, (жоғарғы) ангар есіктерінің ашылуы және соңында тік көтерілу болды.

Қайталанатын зұлымдар

Masterspy және Zarin: шетелдік тыңшы және оның жақтасы, олар Supercar ұрлауға құмар. Masterspy-ді 1-ші маусымда Джордж Мёрселл, 2-ші маусымда Сирил Шепс, ал Zarin-ді екі маусымда да Дэвид Грэм дауыстаған. Джон Пилдің сөзінше, бұл екеуі "Мальтийлік соқұмдағы" Гутман мен Каирді сомдаған Сидней Гринстрит пен Питер Лоррды еске түсіреді. Харпер мырза: жоғары топтағы ағылшын қылмыскері; дауыстаған – Джордж Мёрселл. Бен Джадд: қара жұмысшы топқа жататын Кокни қылмыскері; дауыстаған – Дэвид Грэм.

Өндіріс

Granada Television телеканалы Four Feather Falls-тың екінші маусымын тапсырыстан бас тартқаннан кейін, оның авторы Джерри Андерсон ATV-дің Лью Грейдіне Supercar идеясымен жүгінді. Андерсон бір бөлімге 3000 фунт стерлинг бюджет ұсынды, бірақ Грейд оны жартысына дейін төмендетуді талап етті. Түн бойы жұмыс істеген Андерсон ертесіне бюджетті үштен бір бөлігін ғана қысқартып қайтты. Дегенмен, Грейд осы жобаны іске қосуға келісім берді. Андерсон әрқашан болашақтағы көлікті қуыршақтардың көп жүруін азайту үшін ойлап тапқанын айтатын, себебі оларды шынайы көрінетіндей жасау мүмкін емес еді. Бұл идея Captain Scarlet and the Mysterons сериалында толыққанды жүзеге асты, онда қуыршақтардың жаяу жүргенін көру өте сирек. Жазушылар Андерсонның (және Грейдтің) шығындары мен өндіріс кестесіне сәйкес келу үшін аптасына бір толық "суретке түсіруге (камераға дайын) сценарий" жазатын. Supercar-дың бірнеше жұмыс үлгілері болды, оларды суретші-қоюшы Рег Хилл жобалаған. Ірі "басты" үлгісінің ұзындығы шамамен алты метр болатын және оны жасауға 1000 фунт стерлинг жұмсалды. Жеңіл ағаш пен плексигластан жасалған бұл үлгіні Aeronautical and General Modelmakers (қазір Mastermodels) компаниясының Лори Барр құрастырған. Слауг шебері Билл Джеймс жасаған орташа өлшемді модель, сондай-ақ тайтлдар үшін қолданылған кіші модель де болды. Алыстан түсірілген кадрларда қолданылған кіші модельдің ұзындығы шамамен бір метрге жуық болды және оны да Билл Джеймс мүсіндеп жасаған. Джон Пил Supercar-дың сыртқы түрін 1959 жылғы Cadillac Fleetwood Sixty көлігімен салыстырады. Диалогтар Rushes театрында жазылды, ол жазба студиясына айналдырылды. Жазбалар жексенбі күндері (айына бір рет) жасалатын, себебі студия сауда орталығында орналасқан еді, сондықтан жексенбі күндері аптаның ең тыныш күндері болатын. Жазба сеанстары әдетте таңғы сағат 9:30-дан 17:30-ға дейін өтетін, осы уақыт ішінде актерлер мен дыбыс инженерлері кем дегенде үш сценарийді оқып шығуға тырысатын. Канадалық актер Грейдон Гулд (The Forest Rangers) Майк Меркьюриге дауыс берген, бірақ ол рөлге сынақтан өткен емес, ол теледидарда көрсетілген сахналық қойылымда осы рөлді ойнауға шақырылды. Сұхбаттарының бірінде Гулд машинасы болмағандықтан Слаугқа бару қиын болғанын еске алады, себебі "жексенбі күні көлік қызметі әдеттегіден екі есе аз", бірақ оның әйелі, екі жасар баласы және үш бөлмелі пәтері болғандықтан ол ақшаға риза болды. Дауыс режиссері Сильвия Андерсон (сериалдың 1-ші маусымында Сильвия Тэмм ретінде танымал) Гулдқа акцентімен көмектесті; ол "Менің канадалық акцентім естіліп қалғанда, ол соны байқайтын" деп еске алады. Дэвид Грэм серияда үш кейіпкерге дауыс берді: Доктор Бикер, Зарин және Митч маймылы. Ол сондай-ақ Билл Гибсонның қайта-қайта пайда болатын кейіпкеріне дауыс берді. Ол бұрын Four Feather Falls сериалында жұмыс істеген, онда әртүрлі дауыстарды беру қабілетін көрсеткен. Грэм Доктор Бикерге ардагер актер Феликс Эйлмердің даусын негіз етіп алды, сондай-ақ ол Лондон зообағындағы Маймыл үйінде маймылдарды бақылап, Митчтің қалай естілу керектігін анықтауға тырысты. Джордж Мёрселл бірінші маусымда профессор Попкис пен Мастерспийге дауыс берді. Ол бұрын AP Films үшін жұмыс істеген, ол Дэвид Грэммен бірге төмен бюджетті B фильміндегі Даймонд кейіпкерін ойнаған. Сильвия Андерсон Джимми Гибсон мен барлық әйел кейіпкерлердің дауысын берді. Алайда ол алғашқы маусымда актерлік құрамға енгізілмеген. Бастапқыда Сильвия Джиммиге дауыс беруі керек емес еді, бірақ Джерри бұрын жазылған Джиммидің даусына риза болмаған кезде оған мүмкіндік берілді. Желтоқсанның соңында 13 бөлім аяқталды; 26-шы бөлім 1961 жылдың сәуірінде аяқталды. Өндіріс барысында Джерри Андерсон мен Сильвия Тэмм үйленді. Ықшам орталықтағы тойдан кейін жұбайлар студияға оралып, ашылу тізбегін аяқтауға көмектесті. Серияның масштабты модельдік әуе суретін түсіру үшін миниатюралар бұлтты аспанның артқы проекциясының алдында түсірілді, ол Airspeed Oxford ұшағынан түсірілген. Бұл APF-тың артқы проекция эффекттерін алғаш рет пайдалануы болды. Жүргізуші сахналарының фондық кадрлары M1 автожолында түсірілді. Supercar теңізге кірген және одан шыққан кадрлар ашық ауадағы, тереңдігі аз бассейнде түсірілді. Суға секірген кадрды модельдің суретімен және жартастан түскен су шашырауымен біріктіру арқылы жасады. Шығу кадрын түсіру үшін экипаж су астындағы модельді балық аулау желісімен судан шығарды. Басқа эффектілі көріністер шағын модельдер немесе боялған фондарды пайдалану арқылы түсірілді. Су астындағы сахналарды жасау үшін камера мен түсірілім ортасына кішкентай балықтарды қамтитын жұқа аквариум орналастырылды; Supercar моделі сымдармен түсірілім ортасында ұшып өткенде, аквариумға ауа құбырын қосып, көпіршіктер жасап, суды шашыратып студия жарығын таратып, күн сәулесінің шағылысуын имитациялады. Өсімдіктермен безендірілген модельдік жиынтықтарда шынайылықты арттыру үшін нақты ағаштардан кесілген бұтақтар қолданылды.

2-серия

Грейд тағы 13 эпизод тапсырыс бергеннен кейін, екінші өндіріс блогында түсіру 1961 жылдың қазан айында басталды. Бұл екінші блок үшін өндіріс уақыты экипажды екі топқа бөлу және эпизодтарды үлестірілген кестеге сәйкес жұптастырып түсіру арқылы қысқартылды, бұл екі эпизодты осы уақыт ішінде аяқтауға мүмкіндік берді. Мёрселл кеткеннен кейін Сирил Шэпс профессор Попкис пен Мастерспийге дауыс беру үшін шақырылды. "Суперкардың 2-сериясы" деп есептелетін соңғы 13 эпизод, "Супермарионацияда түсірілген" деп көрсетілген алғашқы APF өндірісі болды. Өндіріс 1961 жылдың желтоқсан айында аяқталды. Сегіз аптадан кейін сатудан түскен табыс 750 000 доллар құрады. 1962 жылдың күзіне қарай, 100-ден астам американдық телеарнасы осы сериалды көрсетіп жатты. Келесі қаңтарда Supercar 140 АҚШ және 49 шетелдік нарыққа 1,9 миллион долларға сатылды, бұл шоудың екінші сериясын өндіруге кепілдік берді.

Қабылдау

Роберт Селлерстің айтуынша, 21-ғасыр көрермендері сериалды APF-тің кейінгі жұмыстарымен салыстырғанда "әлсіз және сәл балағатты" деп тапса да, "Суперкар" жақсы жазылуымен, кейіпкерлердің бейнесімен және өндіріс дизайнымен көзге түседі. Пол Корнелл, Мартин Дей және Кит Топпинг Майк Меркьюриді кейінгі басты кейіпкерлердің прототипі деп санайды, оның "тік жақты, Атлант мұхитының ортасындағы" сыңарлығы оны "үлгілік" Джерри Андерсон батыры еткенін жазады. Сериалды 10 балдық шкала бойынша 8 балға бағалаған IGN-нің Рик Санчес сценарий мен кейіпкерлерді жоғары бағалайды. Дегенмен, ол сюжетті қазіргі заманғы көзқарас бойынша "бірқалыпты" деп санайды және Masterspy сияқты қайта-қайта пайда болатын жамандықтың рөлі артық екенін айтады. DVD Talk сайтындағы шолуында Гленн Эриксон сериалды "Тамаша" деп бағалап, қуыршақтардың декорацияларын, масштабты модельдерді, арнайы эффектілерді және "өткір" операторлық жұмысты мақтайды. Ол өндіріс деңгейінің "1960 жылғы балалар бағдарламаларында кездеспейтін" деңгейде болғанын, бұл жарты сағаттық бағдарламаны синдикацияға беруге сенімділік тудырғанын жазды. Ол сондай-ақ Митч маймылының антропоморфты кейіпкер ретінде қосылуының басқа балалар шоуларынан жағымды ерекшелік болғанын, себебі олар әдетте "Ласси сияқты зиялы жануарларға" назар аударатын еді. Ал DVD Talk-тың Мэтт Хинрикс сериалды бес балдық шкала бойынша екі балға бағалап, оны "Стингрей, Тандербирдс және Капитан Скарлетке дейінгі алғашқы қадам" деп сипаттады. Ол өндіріс стандартын "сәл төмен" деп атап, оның көп бөлігі "қайталанатын, баяу және қиялсыз" екенін, сондай-ақ "қанағаттандырарлық бірлікке біріктіру үшін тым көп қиындықтарға толы" екенін айтты. Ол өндіріс кезеңдері арасындағы өзгерістердің екінші серияны біріншісінен жақсырақ еткенін, бірақ олар "жаман, уақытты бекер өткізуді жай ғана қабылдауға болатын нәрсеге айналдырды" деп сенді. Маркус Хирн "Суперкарды" "Меккано дәуіріндегі кішкентай ұлдарға арналған" деп сипаттайды. Хирн сондай-ақ сериалдың "құтқару тақырыбы" мен технологияға "құмарлық" көрсетуі оны APF-тің кейінгі ғылыми-фантастикалық туындыларымен салыстыруға мүмкіндік беретінін жазды. Джонатан Бигнелл жазғандай, "Тандербирдс" сериалындағыдай, жамандықтар "геосаяси қақтығыстан тыс" әрекет етеді, бірақ "Мастерспий мен Зарин" және "Арал оқиғасы" эпизодының сюжеті Суық соғыстың эхосын қамтиды. Бигнелл сондай-ақ батырлардың көпұлтты команда екенін – "британдық, еуропалық және американдық" екенін атап өтеді. "TV Century 21" журналында 1965 жылдың 23 қаңтарынан 1966 жылдың 8 қаңтарына дейін Бруно Мараффа салған "Суперкар" комикстері жарияланды. "Суперкар" Джерри Андерсонның Америкада комикс ретінде бейімделген алғашқы сериалы болды, Gold Key компаниясы 1962 жылдың қарашасы мен 1963 жылдың тамызы аралығында төрт нөмір шығарды.

Саундтрек

1998 жылы Фандерсон Барри Грейдің сериядағы музыкасынан және Fireball XL5 бағдарламасындағы жұмысынан тұратын шектеулі таралымды альбом шығарды. Бұл қоғамның шығарған алғашқы саундтрек альбомы болды. 2013 жылы қоғам тағы бір шектеулі диск шығарды, ол толығымен осы серияға арналған.