Кіріспе
1691 жылы Ирландиядағы соғысты аяқтаған Лимерик шарты (Conradh Luimnigh) 1691 жылдың 3 қазанында қол қойылды. Ол 1689-1691 жылдардағы Ирландиядағы Вильгельм соғысын, сондай-ақ 1688-1697 жылдардағы Тоғыз жылдық соғысқа байланысты туындаған қақтығысты аяқтады. Шарт екі бөлек келісімнен тұрады: біріншісі – француз әскери экспедициясының командирлері мен қуғынға ұшыраған Джеймс II-ге адал ирландтық якобиттердің әскери капитуляциясы туралы шарт. Екіншісін Ирландиядағы үкіметтік күштердің басшысы барон де Гинкель Уильям III және оның әйелі Мэри II атынан қол қойды. Бұл келісім якобит жасақтарының Францияға көшірілуіне, «Жабайы қаздардың қашуы» деп белгілі болған диаспораға мүмкіндік берді. Екінші келісімде Ирландияда қалғандар үшін дін бостандығы және мүлік сақтау кепілдіктері сияқты шарттар қарастырылды. Алайда, көптеген шарттар кейіннен өзгертіліп, немесе елеусіз қалдырылды, бұл 19 ғасырдың бірінші жартысында католиктердің эмансипациясына дейін Ирландияны билеген протестанттық үстемдікті орнатты.
The Treaty of Limerick (Conradh Luimnigh), signed on 3 October 1691, ended the 1689 to 1691 Williamite War in Ireland, a conflict related to the 1688 to 1697 Nine Years' War. It consisted of two separate agreements, one with military terms of surrender, signed by commanders of a French expeditionary force and Irish Jacobites loyal to the exiled James II. Baron de Ginkell, leader of government forces in Ireland, signed on behalf of William III and his wife Mary II. It allowed Jacobite units to be transported to France, the diaspora known as the Flight of the Wild Geese. The other set out conditions for those who remained, including guarantees of religious freedom for Catholics, and retention of property for those who remained in Ireland. Many were subsequently altered or ignored, establishing the Protestant Ascendancy that dominated Ireland until the Catholic emancipation in the first half of the 19th century.
Өмірбаян
1690 жылы шілдеде Бойн шайқасында Уильямның жеңісі күткендей шешуші болған жоқ, Якобиттердің жоғалтулары 25 000 әскерден шамамен 2000 адамды құрады. Бұл болжам негізінен ирландтық протестанттар диктациялаған Финглас декларациясының негізін құрады; ол Якобиттердің қатардағы сарбаздарына амнистия ұсынды, бірақ жоғары шенді офицерлерді алып тастау арқылы жерді қайта тартып алудың тағы бір кезеңімен қорқытты. Соғыс жалғасты, Төмен елдердегі француз жеңістері Стюарттарды қалпына келтіру үмітін қысқа ғана уақытқа арттырды. Якобиттер Шеннон өзені бойында қорғаныс шебін құрып, Лимерик пен Атлонды басып алу әрекеттерін тойтарды. Дегенмен, Коннахт және Керри округі қосымша 20 000 сарбаз бен босқындарды азықтандыра алмады, ал оңтүстік-батыс Кинсейл және Корк порттарының түсуі Франциядан жабдықтауды өте қиын етті. 1691 жылдың көктемінде әскер мен азаматтар аштықтан зардап шекті. Англия Парламенті саяси тұрғыдан бөлінген болса да, барлық тараптар 1685 жылғы жағдайды қалпына келтіру қажеттігіне келісті. Шындығында, Парламент Ирландияға Уильям қарағанда көбірек ресурстар жұмсауды қалады, ол оны Еуропадағы соғысқа қарағанда екінші деңгейлі деп есептеді. 1691 жылы француздың Төмен елдердегі шабуылға дайындығы Уильямды Де Гинкельге бейбітшілікке қол жеткізу үшін қажетті шарттарды ұсынуға рұқсат берді. Бұл кейін көптеген дау-жанжалға себеп болды. Якобиттердің стратегиясына ішкі жіктер әсер етті. Джеймс II Ирландияны алаңдатушы фактор ретінде қарады, бұл көзқарас көптеген ағылшын және шотландтық эмигранттармен ортақ болды. Француздар үшін бұл Уильямнің ресурстарын аударудың тәсілі болды, ал олардың тәсілі әскери сипатта болды. Бойн шайқасынан кейін олар Дублинді қиратуды ұсынды және Лимерикті қорғамау керек деп талас жасады; олар 1690 жылдың қыркүйегінде Галвейге қайтып келді, ал олардың көптеген әскерлері Францияға оралды. Ирландиялық Якобиттер әскери жеңіске жету әлі де мүмкін деп есептеген Сарсфилд басқаратын соғыс жақтастары мен әлі де әскерді сақтап қалғанда бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізуді жақтаған Тирконнелл басқаратын бейбітшілік жақтастарына екі топқа бөлінді. Мамыр айында француз конвойі Лимерикке қосымша француз әскерлерімен, қару-жарақпен және азық-түлікпен келді, бірақ көлік тапшылығының салдарынан олардың көп бөлігі портта қалды.
Әскери бұйымдар
Бұл мақалалар таратылған якобит әскеріне қатысты мәселелерді қарастырды. Келісім бойынша, құрылған полктердегі якобит сарбаздары қарулары мен туларымен Францияға кетуге және Францияда II Джеймсқа қызмет етуді жалғастыруға мүмкіндік алды, олар Ирланд бригадасына қосылған болатын. Шамамен 14 000 якобит осы мүмкіндікті пайдаланып, оңтүстікке, Коркқа қарай жол тартты, онда Францияға бағытталған кемелерге мінді, олардың көпшілігі әйелдері мен балаларымен бірге болды. Француз, испан немесе австриялық армияларға қосылғысы келген жекелеген сарбаздар да "Жабайы қаздардың қашуы" деп белгілі болған көші-қонға қатысты. Якобит сарбаздары Вильям әскеріне қосылуға да мүмкіндік алды. 1000 сарбаз осы жолды таңдады. Сонымен қатар, якобит сарбаздары үшін үйлеріне оралу мүмкіндігі де болды, оны шамамен 2000 сарбаз пайдаланды. Бұл келісімде ағылшын армиясының бас қолбасшысы генерал-лейтенант Гинкл және ирланд армиясының бас қолбасшылары генерал-лейтенанттар Д'Уссон мен де Тессе арасында келісілген жиырма тоғыз бап болды. Келісімге Д'Уссон, Ле Шевалье де Тессе, Латур Монфорт, Патрик Сарсфилд (Лукан графы), Лоухмое полковнигі Николас Перселл, Марк Талбот және Пирс, Галмой виконты қол қойды.
Азаматтық бұйымдар
Бұл баптар жеңілген якобиттердің жер иелері мен саудагерлерінің, олардың көпшілігі католиктер болған, Ирландияда қалуды таңдаған құқықтарын қорғады. Олардың мүлігі Вильгельм III және Мария II-ге адал болуға ант бергенше тәркіленбеуі керек еді, ал католик дворяндарына қару ұстауға рұқсат берілді. Төрт адам аты-жөнімен аталды: полковник Латтерл, капитан Роуланд Уайт, Йеманстауннан Морис Юстас және Мейстауннан Чиверс, көбінесе Маунт Лейнстер деп аталады. Вильгельм Ирландияда бейбітшілік орнатуды қалады және 1691 жылы Аугсбург лигасы аясында Папамен одақтасты. Бұл келісімде он үш бап болды, оған Вильгельм тарапынан Ирландияның Лорд-Жәйттері – сэр Чарльз Портер және Томас Конингсби, 1-ші граф Конингсби, және Бас қолбасшы, барон де Гинкель келісті; ал якобит тарапынан Патрик Сарсфилд, 1-ші граф Лукан; Пирс Батлер, 3-ші виконт Галмой; полковниктер Николас Перселл, Николас Кусак, Гаррет Диллон және Джон Браун, сондай-ақ нақты жобалаушы Сэр Тоби Батлер келісті. Келісімге Портер, Конингсби және де Гинкель қол қойды, ал оған Скевенмур, Х. Маккей және Т. Талмаш куә болды. «Келісімдегі сия әлі кеппеді» делінеді, бірақ ағылшыздар оны бұзды – жеңіске жеткен Вильгельм үкіметі азаматтық баптарды орындамады. 1691-93 жылдары ант берген азау католик жер иелері, олардың ұрпақтарымен бірге қорғалды. Ант бермегендер «ант бермеушілер» деп белгілі болды және олардың жаңа үкіметке деген адалдығы автоматты түрде күдік тудырды. Кейбіреулері, мысалы, 1694 жылы 8-ші виконт Диллон немесе 1701 жылы Кланрикард графы, сот шешімін нақты кері қайтара алды. Папа 1693 жылдан бастап Джеймс II-ді Ирландияның заңды патшасы ретінде мойындады. Бұл 1695 жылдан бастап Ирландия Парламенті қабылдаған қатал жазалау заңдарының сериясына әкелді, бұл 1695 жылға дейін католик ант бермеген ирландтық католик ақсүйектеріне католик болып қалуды қиындатты. Испан мұрагерлік соғысы (1701–14) кезінде Дублин әкімшілігі саяси себептермен заңдарды ұзартты, ал реформалар 1770 жылдарға дейін басталған жоқ. Көптеген адамдар Лимерик келісімін якобиттер мен Вильгельмдер арасындағы жалғыз келісім деп санайды. Осыған ұқсас келісім 1691 жылдың 22 шілдесінде Галвей қаласы тапсырылғанда қол қойылды, бірақ Лимерик келісімінде талап етілген қатаң адалдық антсыз. Галвей гарнизоны Галвей және Мейо округтерінің негізінен католик жер иелері ұйымдастырды, олар келесі ғасырда мүліктеріне кепілдік алды. Лимерик келісімі соғыстың аяқталуын белгіледі.