Кариб теңізінен шыққан маримбула – ламеллофон аспабы. Куба, Мексика, Доминикан Республикасы, Ямайкадағы музыкалық стильдерде қолданылады. Бас гитара рөлін атқарады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кариб теңізінің ламелофоны
Lamellophone from the Caribbean
Маримбула (maˈɾimbula) – Кариб теңізі аймағындағы қосқан музыкалық аспап. Кубада ол чангуи жанрында, сондай-ақ сонның ескі стильдерінде жиі кездеседі. Мексикада, ол маримболь деп аталады және сон жарочода ойнатылады; Доминикан Республикасында, ол маримба деп аталады және меренге типикода ойнатылады, ал Ямайкада ол румба қорабы деп аталады және ментода ойнатылады. Мбира сияқты күрделі полифония мен полиритмдерді жасауға арналған африкалық ламелофондардан айырмашылығы, маримбула көбінесе бас-гитара рөлін атқарады, яғни тобына ритмикалық және гармониялық қолдау көрсетеді, бірақ ол қарапайым мелодияны да ойната алады. Маримбулалардың дизайны резонатордың материалы, пернелердің саны мен орналасуы, аспаптың жалпы құрылымы мен көлемі және оны ойнау тәсіліне қарай әртүрлі болады.
The marímbula (maˈɾimbula) is a plucked box musical instrument of the Caribbean. In Cuba it is common in the changüí genre, as well as old styles of son. In Mexico, where it is known as marimbol is played in son jarocho; in the Dominican Republic, where it is known as marimba, it is played in merengue típico, and in Jamaica it is known as rumba box and played in mento. Unlike typical African lamellophones, such as the mbira, used to produce complex polyphony and polyrhythms, the marimbula usually plays the role of a bass guitar, i. e. providing the rhythmic and harmonic support for a band, although it can produce a simple melody as well. Designs of marimbulas vary greatly, in terms of the material of resonator, the number and arrangement of keys, the overall arrangement and size of the instrument and the way it is played.
Сипаттамалары
Ол ортасынан дыбыс тесігі салынған ағаш қораптан тұрады. Осы тесіктің үстінен резонанстық қорапқа бірнеше металл жолақтар бір жағынан бекітіледі. Бұл металл жолақтар әртүрлі дыбыс биіктігіне келтіріледі және музыкаға қосымша бас партиясын шығару үшін тартылады. Маримбула көбінесе ламеллофон музыкалық аспаптар тобына жатқызылады.
It consists of a wood box with a sound hole cut in the center of it. Across this hole, a number of metal strips are attached at one end to the resonating box. These metal strips are tuned to different pitches, and are plucked to produce a bassline for the music. The marímbula is usually classified as part of the lamellophone family of musical instruments.
Тарих
Африка аспаптарының негізінде пайда болған маримбула 19 ғасырда Кубаның Ориенте провинциясында туды. Кейін ол Кариб теңізі, Америка және Африкаға – Либериядан Конгоға дейін таралды. 1930 жылдары Гаити, Доминикан Республикасы, Пуэрто-Рико, Ямайка, Кариб теңізіндегі басқа да аралдар, Мексика және тіпті Нью-Йорк қаласына жетті. Кубалықтар оны маримбула деп атайды, ал Кариб теңізіндегі көптеген елдер осы атауды немесе оның түйіндемелерін қабылдады: маримба, малимба, манимба, маримбол. Аспаптың маримбола (Пуэрто-Рико), бас қорап, калимба (калимба), ромба қорап, Church & Clap, Jazz Jim немесе Lazy Bass (Ямайка) және қорап ламелофоны сияқты тағы да бірнеше атаулары бар. Кариб теңізіне әкелінген африкалық құлдар қолдарына тиген кез келген материалдан музыкалық аспаптар жасады. Алғашқы маримбулалар ағаштан жасалған қораптардан құрастырылды, ал «тілдері» (пернелер) серпімді ағаштан, бамбуктан, ескі ара бұрандаларынан, түрлі тасталған пружиналардан және т.б. жасалды. Музыкант қораптың үстіне отырып, «тілдерді» тартып, қораптың қабырғаларын барабан сияқты соғып ойнайды. Аспаптың эволюциясы мен ойнау стилі каджон барабанына ұқсас. Бұл аспап афрокубалық музыканың дамуында маңызды рөл атқарды, өйткені ол чанги музыканттарының негізгі аспаптарының бірі болды. Чанги мен сон жанрлары африкалық және испандық музыкалық стильдер мен аспаптардың үйлесуі нәтижесінде пайда болды. Сондықтан чанги музыканттары әлі де әнші мен хорға сүйемелдеу үшін екі бунга, маримбула, екі марака, гуиро және трес қолданады. Жоғарыда аталған аспаптардың көпшілігі қолмен жасалған халық аспаптары болып табылады, олар коммерциялық өндірістегі аспаптарға қарағанда жергілікті материалдардан жасалады. Кубада маримбуланың ең ескі жазбаларын 1925 жылы Terceto Yoyo және Sexteto Habanero жасаған. Бұл Америкадан Африкаға әкелінген көптеген аспаптардың бірі еді, олар әртүрлі формаларда және стильдерде, әсіресе Сьерра-Леоне, Либерия, Гвинея, Гана және Нигерияда ойнала береді. Маримбула Ямайкада гитаралармен, барабандармен, маракастармен және вокалмен бірге шіркеулерде (ол жерде «church and clap» деп аталды), түнгі клубтарда («jazz jim» деп аталды) және әртүрлі қонақүйлерде менто музыкасын ойнаған музыканттардың арасында танымал болды. Оны бүгінде де The Jolly Boys сияқты менто музыканттары қолданып жүр. Қазіргі уақытта аспап хип-хоп әртістері мен Chartwell Dutiro және The Jolly Boys сияқты мбира ойнаушылардың арасында қайтадан танымалдыққа ие болып келеді.
With its roots in African instruments, the marimbula originated in the province of Oriente, Cuba, in the 19th century. Eventually it spread throughout the Caribbean, the Americas, and Africa, from Liberia to the Congo. By the 1930s it had made its way to Haiti, the Dominican Republic, Puerto Rico, Jamaica, other Caribbean islands, Mexico, and as far away as New York City. The Cubans call it marímbula, and most of the other Caribbean countries have adopted this name or some variant of it: marimba, malimba, manimba, marimbol. The instrument has a number of other names, such as marímbola (Puerto Rico), bass box, calimba (calymba), rhumba box, Church & Clap, Jazz Jim or Lazy Bass (Jamaica), and box lamellophone. African slaves of the Caribbean made musical instruments from whatever stray material they could lay their hands on. Early marimbulas were made from discarded wooden packing crates, with tongues (keys) made of springy wood, bamboo, old hack saw blades, all kinds of discarded springs, etc. The musician sits on top of the box reaching down to pluck the tongues whilst slapping the sides of the box like a drum. The instrument's evolution and playing style is similar to the cajon box drum. This instrument was very important in the development of Afro Cuban music as it was one of the basic instruments played by changüí musicians. Both changüí and son genres developed as a result of the combination of African and Spanish musical styles and instrumentation. Thus, changüí musicians still play a pair of tack head bongos, marímbula, a pair of maracas, güiro, and tres to accompany the voice of the vocalist and chorus. Most of the above mentioned instruments are handmade folk instruments, made from locally available materials, as opposed to commercially produced instruments. The oldest surviving recordings of the marímbula in Cuba were made by Terceto Yoyo and Sexteto Habanero in 1925. This was one of the many instruments imported from the Americas to Africa, which continue to be played to this day, in various forms and styles, particularly in the countries of Sierra Leone, Liberia, Guinea, Ghana and Nigeria. The marímbula became quite popular in Jamaica in conjunction with guitars, drums, maracas, and vocals in the churches, where it was known as church and clap, in nightclubs where it was known as jazz jim, and among the various hotel performers, who played mento music. It can still be found in use by mento musicians such as The Jolly Boys. Currently, the instrument is regaining popularity among hip hop artists and mbira players, like Chartwell Dutiro and The Jolly Boys.