Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Малайялық тапир (Tapirus indicus), сондай-ақ азиялық тапир, азия тапирі, шығыс тапирі, үнді тапирі, екі түсті тапир немесе қара-ақ тапир деп те аталады. Бұл Америка құрлығынан тыс жерде кездесетін жалғыз тапир түрі. Ол Оңтүстік-Шығыс Азияда, Малай түбегінен Суматраға дейін таралған. 2008 жылдан бері Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) Қызыл тізімінде жойылу қаупі төніп тұрған түр ретінде тіркелген, себебі популяциясы 2500 ересегінен аз деп есептеледі. 13 малайялық тапирге жасалған филогенетикалық талдаулар, түрдің монофилеттік екенін көрсетті. 2011 жылы Колин Гроувз және Питер Грубб оны Acrocodia туысына жатқызды. Дегенмен, 16 перисодактил түрінің митохондриялық ДНК-сын салыстыру нәтижесінде, малайялық тапир Америкада таралған Tapirus түрлерімен туыс топты құрайтыны анықталды. Бұл түр – топтан генетикалық тұрғыдан алшақтаған алғашқы Tapirus түрі, бұл Олигоценнің соңында болған деп есептеледі.
The Malayan tapir (Tapirus indicus), also called Asian tapir, Asiatic tapir, oriental tapir, Indian tapir, piebald tapir, or black and white tapir, is the only living Tapir species outside of the Americas. It is native to Southeast Asia from the Malay Peninsula to Sumatra. It has been listed as Endangered on the IUCN Red List since 2008, as the population is estimated to comprise fewer than 2,500 mature individuals. Phylogenetic analyses of 13 Malayan tapirs showed that the species is monophyletic. It was placed in the genus Acrocodia by Colin Groves and Peter Grubb in 2011. However, a comparison of mitochondrial DNA of 16 perissodactyl species revealed that the Malayan tapir forms a sister group together with the Tapirus species native to the Americas. It was the first Tapirus species that genetically diverged from the group, estimated about in the Late Oligocene.
Сипаттама
Малайялық тапирді оның ерекше белгілерінен, әсіресе иығынан артқы жағына дейін созылған ақшыл дақтың болуынан оңай тануға болады. Денесі қара түсті жүнді қаптайды, құлақтарының ұштарын қоспағанда, олар, басқа тапирлер сияқты, ақ түспен шеңберленген. Бұл түс схемасы жасыру үшін қызмет етеді; бөлінген түс оның сылуетін жасырады және оны тануды қиындатады. Басқа жануарлар оны ұйықтағанда олжа емес, үлкен тас деп қате қабылдауы мүмкін. Малайялық тапир – қазіргі кезде кездесетін төрт тапир түрінің ішіндегі ең ірісі. Оның денесі ұзындығы 2-2.5 метрге жетеді, ал кішкентай құйрығының ұзындығы 10-20 см шамасында болады, биіктігі 70-85 см. Оның салмағы әдетте 150-300 кг аралығында болады, бірақ кейбір ересектердің салмағы 400 кг-ға дейін жетеді. Әдетте, ұрғашылары еркектерге қарағанда ірілеу болады. Басқа тапир түрлері сияқты, оның кішкентай, жуан құйрығы және ұзын, иілгіш тұмсығы бар. Әр алдыңғы аяғында төрт, ал артқы аяғында үш саусағы болады. Малайялық тапирдің көру қабілеті нашар, бірақ есту және иіс сезу сезімі өте жақсы дамыған. Оның үлкен сагитталық гребізі бар – бас сүйегінің ортасымен өтетін, бұлшықеттерді бекітуге қажетті сүйек. Сонымен қатар, оның ерекше орналасқан көз ұялары, алдыңғы сүйектері көтерілген ерекше пішінді бас сүйегі және кері тартылған мұрын тесігі бар. Бұл бейімделулер тұмсықты қолдау үшін пайда болды. Бұл тұмсықтың дамуы тапирдің эволюциясы барысында бетіндегі сүйектер мен шеміршектердің кері тартылуына, тіпті кейбір шеміршектердің, бет бұлшық еттерінің және мұрын қуысының сүйекті қабырғасының жоғалуына әкелді.
The Malayan tapir is easily identified by its markings, most notably the light colored patch that extends from its shoulders to its hindquarters. It is covered in black hair, except for the tips of its ears, which, as with other tapirs, are rimmed with white. The pattern is for camouflage; the disrupted coloration breaks up its outline and makes it more difficult to recognize; other animals may mistake it for a large rock, rather than prey, when it is lying down to sleep. The Malayan tapir is the largest of the four extant tapir species and grows to between in length, not counting a stubby tail of only in length, and stands tall. It typically weighs between , although some adults can weigh up to The females are usually larger than the males. Like other tapir species, it has a small, stubby tail and a long, flexible proboscis. It has four toes on each front foot and three toes on each back foot. The Malayan tapir has rather poor eyesight, but excellent hearing and sense of smell. It has a large sagittal crest, a bone running along the middle of the skull that is necessary for muscle attachment. It also possesses unusually positioned orbits, an unusually shaped cranium with the frontal bones elevated, and a retracted nasal incision. These adaptations evolved to support the proboscis. This proboscis caused a retraction of bones and cartilage in the face during the evolution of the tapir, and even caused the loss of some cartilages, facial muscles, and the bony wall of the nasal chamber.
Көрініс
Малайялық тапирлердің көру қабілеті өте нашар, сондықтан олар иіс сезу және есту сезімдеріне тіреледі. Көздері кішкентай, қоңыр қабықты, беттің екі жағында орналасқан. Көздері көбінесе көгілдір тұманмен жабылады, бұл мүйіз қабығының бұлттана түсуі, ол жарыққа көп рет әсер етуден туындаған деп саналады. Мүйіз қабығының бұлттана түсуі – қабықтың мөлдірлігін жоғалту жағдайы. Мүйіз қабығы көзге кіретін сыртқы жарықты жеткізу және шоғырландыру үшін қажет, ал бұлттана түсу көру қабілетінің жоғалуына әкелуі мүмкін. Бұл малайялық тапирдің құрлықта да, суда да, көп уақытын өткізетін жерде де нашар көруіне себеп болады. Сонымен қатар, осы тапирлер көбінесе түнде белсенді болады және нашар көру қабілетіне байланысты, қараңғыда азық табу және жыртқыштардан қашу олар үшін қиынға соғады.
Malayan tapirs have very poor eyesight, instead relying on excellent senses of smell and hearing. The eyes are small with brown irises, positioned on the sides of the face. Their eyes are often covered in a blue haze, which is corneal cloudiness thought to be caused by repetitive exposure to light. Corneal cloudiness is a condition in which the cornea starts to lose its transparency. The cornea is necessary for the transmitting and focusing of outside light as it enters the eye, and cloudiness can cause vision loss. This causes the Malayan tapir to have very inadequate vision, both on land and in water, where they spend the majority of their time. Also, as these tapirs are most active at night and since they have poor eyesight, it is harder for them to search for food and avoid predators in the dark.
Түстің өзгеруі
2000 жылы Малайзияның Джерангау орман қорығында екі қара түсті малай тапирі байқалды. 2016 жылы Паханг штатындағы Текай Тембелинг орман қорығында да қара малай тапирі тіркелді.
Two melanistic Malayan tapirs were observed in Jerangau Forest Reserve in Malaysia in 2000. A black Malayan tapir was also recorded in Tekai Tembeling Forest Reserve in Pahang state in 2016.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Малай тапирі Оңтүстік-Шығыс Азияның тропикалық жазық ормандарының ішінде, Индонезиядағы Суматра, Малайзия түбегі, Мьянма және Таиландта кеңінен таралған. Борнео аралындағы Сабахтағы популяциялардың соңғы уақытқа дейін сақталғаны мүмкін, бірақ қазір жойылған деп есептеледі.
The Malayan tapir is distributed throughout the tropical lowland rainforests of Southeast Asia, including Sumatra in Indonesia, Peninsular Malaysia, Myanmar, and Thailand. Populations in Sabah in Borneo may have persisted until recently but are now considered extinct.
Мінез-құлық және экология
Малайялық тапирлер көбінесе жалғыз өмір сүреді, үлкен аумақтарды өздерінің территориясы деп белгілейді, бірақ бұл аумақтар көбінесе басқа жеке тұлғалардың аумақтарымен үстіртіп жатады. Тапирлер өсімдіктерге зәр шашу арқылы территорияларын белгілейді және олар көбінесе қалың өсімдіктердің арасынан жасаған айқын жолдармен жүреді. Толығымен шөппен қоректенетін бұл жануар 115-тен астам өсімдік түрінің (шамамен 30 түрі ерекше жақсы көріледі) жас бүршіктері мен жапырақтарын іздейді, орманды баяу аралап, жиі тоқталып жеп, аймақтағы басқа тапирлер қалдырған иістерге назар аударады. Дегенмен, қауіп төнгенде немесе қорқытқанда, тапир өте ірі болса да жылдам жүгіре алады, сонымен қатар күшті жақтары мен өткір тістерімен өзін қорғай алады. Малайялық тапирлер жоғары перделі сыңғырлау және сыбызғылау дыбыстары арқылы қарым-қатынас жасайды. Олар көбінесе суға жақын жерде өмір сүруді ұнатады, жиі шомылып, жүзеді, сондай-ақ тік беткейлерге өрлей алады. Тапирлер негізінен түнде белсенді, бірақ олар тек түнгі жануарлар емес. Олар күн батқаннан кейін немесе таң атпай тұрып жейді, ал түңгі уақыттың ортасында жиі ұйықтайды. Бұл мінез-құлық оларды кездесетін жануарлар ретінде сипаттайды.
Malayan tapirs are primarily solitary, marking out large tracts of land as their territory, though these areas usually overlap with those of other individuals. Tapirs mark out their territories by spraying urine on plants, and they often follow distinct paths, which they have bulldozed through the undergrowth. Exclusively herbivorous, the animal forages for the tender shoots and leaves of more than 115 species of plants (around 30 are particularly preferred), moving slowly through the forest and pausing often to eat and note the scents left behind by other tapirs in the area. However, when threatened or frightened, the tapir can run quickly, despite its considerable bulk, and can also defend itself with its strong jaws and sharp teeth. Malayan tapirs communicate with high pitched squeaks and whistles. They usually prefer to live near water and often bathe and swim, and they are also able to climb steep slopes. Tapirs are mainly active at night, though they are not exclusively nocturnal. They tend to eat soon after sunset or before sunrise, and they will often nap in the middle of the night. This behaviour characterizes them as crepuscular animals.
Өмір циклі
Малай тапирының жүктілік кезеңі шамамен 390–395 күнге созылады, одан кейін 15 кг салмағы бар бір бұзау туады. Малай тапиры туған кезде төрт тапир түрінің ішіндегі ең ірісі болып табылады және әдетте туысқандарына қарағанда жылдам өседі. Барлық түрдегі жас тапирлердің терісі қоңыр түсті болып, ақ жолақтары мен дақтары бар, бұл оларға орманның көлеңкелі жарығында жасыруға көмектеседі. Бұл жас терісі туылғаннан кейін 4-7 айдың арасында ересек түске ауысады. 6-8 ай аралығында бұзаулар ана сүтінен айырылады, осы кезде олар көбінесе толық бойға жетеді, ал жануарлар 3 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі. Көбею әдетте сәуір, мамыр немесе маусым айларында жүзеге асады, ал аналықтары әдетте екі жылда бір бұзау туады. Малай тапирлері жабайы табиғатта да, тұтқындықта да 30 жылға дейін өмір сүруі мүмкін.
The gestation period of the Malayan tapir is about 390–395 days, after which a single calf is born that weighs around Malayan tapirs are the largest of the four tapir species at birth and in general grow more quickly than their relatives. Young tapirs of all species have brown hair with white stripes and spots, a pattern that enables them to hide effectively in the dappled light of the forest. This baby coat fades into adult coloration between four and seven months after birth. Weaning occurs between six and eight months of age, at which time the babies are nearly full grown, and the animals reach sexual maturity around age three. Breeding typically occurs in April, May or June, and females generally produce one calf every two years. Malayan tapirs can live up to 30 years, both in the wild and in captivity.
Жыртқыш жануарлар
Өлшеміне байланысты, малай тапирінің табиғи жауы аз, тіпті жолбарыстар (Panthera tigris), барыс (Panthera pardus) немесе доолдар (Cuon alpinus) өлтіргені туралы хабарлар да сирек кездеседі.
Because of its size, the Malayan tapir has few natural predators, and even reports of killings by tigers (Panthera tigris), leopards (Panthera pardus), or dholes (Cuon alpinus) are scarce.
Қауіптер
Малайялық тапирге ең басты қауіп – орманды кесу арқылы оның мекен ету орындарының жоғалуы және қирауы. Тайланд пен Малайзиядағы кең аумақты орман алқаптары май пальмасы егу үшін пайдаланылған.
The main threat to the Malayan tapir is loss and destruction of habitat through deforestation. Large tracts of forests in Thailand and Malaysia have been converted for planting oil palms.