Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бөлек институттар қозғалысы
Movement for separate institutions
Қара сепаратизмі – қоғамда, әсіресе АҚШ-та африкалық текті адамдар үшін жеке экономикалық және мәдени дамуды қамтамасыз етуді мақсат тұтатын сепаратистік саяси қозғалыс. Қара сепаратизмінің бастауы нәсілдік ынтымақтастық идеясына негіделген, сонымен қатар қара адамдардың ортақ тері түсі, нәсілі, мәдениеті және африкалық мұрасы бойынша өздерін ұйымдастыруы қажеттігін білдіреді. 2019 жылға дейін АҚШ-та 255 қара сепаратистік ұйым тіркелген. Қара сепаратизмінің ең таза нысаны – қара және ақтар екі тәуелсіз мемлекет құруы керек деген тұжырымдаманы қамтиды. Бұған қоса, қара сепаратистер көбінесе Африкаға, өздерінің бастапқы мәдени отанына қайта оралуға ұмтылады. Бұл идеяны 1920 жылдары Маркус Гарви және «Жалпыұлттық негрлерді жақсарту қауымдастығы» жетекшілік етті. Қара сепаратистер, әдетте, ақтар басымдық құрған қоғамда қара нәсілділерге кедергілер туындайды деп санайды.
Black separatism is a separatist political movement that seeks separate economic and cultural development for those of African descent in societies, particularly in the United States. Black separatism stems from the idea of racial solidarity, and it also implies that black people should organize themselves on the basis of their common skin color, their race, culture, and African heritage. There were a total of 255 black separatist groups recorded in the United States as of 2019. Black separatism in its purest form asserts that blacks and whites ideally should form two independent nations. Additionally, black separatists often seek to return to their original cultural homeland of Africa. This sentiment was spearheaded by Marcus Garvey and the Universal Negro Improvement Association in the 1920s. Black separatists generally think that black people are hindered in a white dominated society.
Тұжырымдамалар
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қара ұлтшылдық туралы талқылаған тарихшы Уилсон Джеремия Мозес: «Қара сепаратизмі, немесе өзін-өзі қорғау, оның ең радикальды түрінде нәсілдердің мәңгілік физикалық бөлінуін жақтаса, көбінесе қара нәсілділердің өздерін жаугершілік ортада сақтау үшін тәуелсіз күш-жігер жұмсауын қалаушы қарапайым институционалдық сепаратизмді білдіреді» деп атап көрсетеді. Талмидж Андерсон мен Джеймс Стюарт ғалымдары «Букер Т. Вашингтон жақтаған қара сепаратизмінің классикалық нұсқасы» мен «қазіргі заманғы сепаратистік идеология» арасында ерекшелік жасайды. Олар Вашингтонның XIX ғасырдың соңындағы кеңесінде қаралардың ақтармен әлеуметтік, интеллектуалдық және кәсіби теңдікке ұмтылмауы керектігін айтқан. Ал, олардың пікірінше, «қазіргі сепаратистер қара нәсілділерді ақтармен теңестіріп қана қоймай, африкалық мұраларын құрметтеу және қайта жаңғырту үшін олардан озатындай болуға шақырады». Андерсон мен Стюарт сондай-ақ, жалпы алғанда «қазіргі қара сепаратизмін қара ұлтшылдығымен ұқсас болғандықтан анықтау қиын» екенін қосады.
In his discussion of black nationalism in the late nineteenth and early twentieth centuries, the historian Wilson Jeremiah Moses observes that "black separatism, or self containment, which in its extreme form advocated the perpetual physical separation of the races, usually referred only to a simple institutional separatism, or the desire to see black people making independent efforts to sustain themselves in a proven hostile environment." Scholars Talmadge Anderson and James Stewart further make a distinction between the "classical version of Black separatism advocated by Booker T. Washington" and "modern separatist ideology". They observe that "Washington's accommodationist advice" at the end of the nineteenth century "was for Blacks not to agitate for social, intellectual, and professional equality with Whites". By contrast, they observe, "contemporary separatists exhort Blacks not only to equal Whites but to surpass them as a tribute to and redemption of their African heritage." Anderson and Stewart add, moreover, that in general "modern black separatism is difficult to define because of its similarity to black nationalism."
Қара ұлтшылдыққа ұқсастық
Қара ұлтшылдық пен қара сепаратизмінің ұқсастықтары бар, ең бастысы – екеуі де қара адамдардың азаматтық құқықтарын жақтаушы. Дегенмен, олардың арасында бірнеше айырмашылық бар. Қара сепаратистері қара адамдардың басқа нәсілдерден, әсіресе ақ нәсілділерден физикалық түрде бөлінуі керек деп есептейді; мысалы, олар қара адамдар үшін жеке мемлекет құруды қалайды. Қара сепаратистік ұйымдарға Ислам Ұлты және Жаңа Қара Пантералар партиясы жатады. Бұл қара ұлтшылдардан аздап ерекшеленеді, себебі қара ұлтшылдар қара адамдарды физикалық жағынан бөліп-жаруға міндетті түрде сенбейді. Қара ұлтшылдар біраз жағдайда бөлінуді жақтайды, бірақ физикалық бөлінуді емес. Қара ұлтшылдар қаралардың мақтанышы, әділдік және өзіндік санасын көбірек жақтайды. Олардың пікірінше, қара нәсілді адамдар өз терілеріне, тарихына және сұлулығына мақтан етуі керек. Сонымен қатар, олар, әсіресе АҚШ-та, қара нәсілді адамдарға әділдік орнатылуын қалайды.
There are similarities between black nationalism and black separatism, mainly that they both advocate for the civil rights of black people. There are a few differences between them, however. Black separatists believe that black people should be physically separated from other races, primarily whites; black separatists would for example want a separate nation for black people. Examples of black separatist organizations include the Nation of Islam and the New Black Panther Party. This is slightly different from black nationalists because black nationalists do not always believe in a physical separation of black people. In some form, black nationalists do believe in separation, but not physical separation. Black nationalists focus more on Black pride, justice, and identity. Their belief is that black people should be proud of their own skin, heritage, and beauty. They also believe that there should be justice for black people, especially in the United States.
Оңтүстік кедейлік заң орталығы
"Қара сепаратизм" терминін АҚШ-тағы антисемиттік, ЛГБТҚ+ қарсы және ерлер басымдығын жақтаушы көзқарастарды таратушы бірнеше топтарды жіктеу үшін американдық азаматтық құқықтарды қорғау ұйымы – Оңтүстік кедейлік заң орталығы (SPLC) қолданды. Дегенмен, 2020 жылдың қазан айында SPLC "қара сепаратизм" санатын енді қолданбайтынын мәлімдеді, бұл қара сепаратизм мен ақ нәсілшіл экстремизм арасындағы қате теңестіруді болдырмау мақсатында жасалды.
The term "Black separatism" has been used by the Southern Poverty Law Center (SPLC), an American civil rights advocacy group, to categorize several groups in the United States promoting antisemitic, anti LGBTQ and male supremacist views. However, in October 2020, the SPLC announced that they would no longer use the category of "Black separatism", saying this was done to avoid creating a false equivalence between Black separatism and White supremacist extremism.