Зен шебері және саяси белсендісі Роберт Айткен

Кіріспе

Зен мұғалімі, саяси белсенді Роберт Бейкер Даирю Чотан Айткен Роши (19 маусым 1917 жыл - 5 тамыз 2010 жыл) – Харада Ясутани дәстүріндегі Зен мұғалімі. Ол 1959 жылы әйелі Энн Хопкинс Айткенмен бірге Гонолулу Алмаз Сангасын құрды. Айткен 1985 жылы Кун Ямададан Дхарманы жеткізуді алған, бірақ үйленген адам ретінде өмір сүруді жөн көрді. Ол өмір бойы гомосексуалистер, әйелдер және Гавайидің жергілікті халқы үшін әлеуметтік әділдікті қолдаған социалист және анархист болды, сондай-ақ Буддалық Бейбітшілік Қоғамының негізін қалаушылардың бірі еді.

Өмірбаян

Роберт Эйткен немесе Боб, оны қалай атағанды ұнататын, 1917 жылы Филадельфияда, Пенсильвания штатында Роберт Томас Эйткен мен Глэдис Пейдж Бейкердің отбасында дүниеге келді. Ол бес жасынан бастап Гавайиде өсті. Ол соғысқа құмар адамның ұлы болды және соғысқа дейінгі 1930-40 жылдары көтерілісшіл және жалғыз өмір сүрген адам еді. Гуамдағы екінші дүниежүзілік соғыстың басында құрылыс саласында жұмыс істеген азамат ретінде тұтқындалып, соғыс жылдарында тұтқын лагерьлерінде ұсталды. Бір тұтқын лагерінің күзетшісі оған Р.Х. Блайттың «Ағылшын әдебиетіндегі Дзен және Шығыс классикасы» кітабын қарызға берді. Өмірінің кейінгі жылдарында жазған бір кітабында ол кітапқа қатты берілгендігінің арқасында, тіпті қиын жағдайларда да қуанышқа толы болғанын айтқан. 1944 жылы Жапонияның Кобе қаласындағы тағы бір тұтқын лагерінде ол кітап авторы Реджинальд Хорас Блайтпен кездесті, олармен Дзен буддизмі және анархизм тақырыптарын жиі талқылады. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Гавайиге оралып, Гавайи университетінде ағылшын әдебиеті бойынша бакалавр және жапон тіліндегі магистр дәрежесін алды. Ол әр таңда екі сағат жазатын, тіпті өзінің ең өзгеше стиліне сәйкес келеді ме екенін тексеру үшін туындыларын оқып шығатын. 1940 жылдардың соңында Калифорния университетінде (Беркли) қысқа мерзімді оқығанда ол Нёген Сензакимен танысты. Басында Калифорнияда Кришнамуртимен кездесуді үміттеніп, ол Лос-Анджелесте Сензакимен оқуға түсті. Осы кезеңде оның пацифизм және еңбек құқықтары сияқты солшыл әлеуметтік мәселелерге деген ұмтылысы күшейді. Оның осы мәселелердегі белсенділігі салдарынан ол ФБР-мен тергелді. Вьетнам соғысына және әскери қаруландыруға қарсы болғандықтан, ол АҚШ Қорғаныс министрлігіне төлейтін салықтың белгілі бір пайызын төлемеуге шешім қабылдады. 1959 жылы ол Эннмен бірге Гонолулудағы үйінде медитация тобын құрды, ол Кокоан зендо деп аталды. Осы зендоға жиналған қауымды екеуі Алмаз Санга деп атады. Алмаз Санганың Оңтүстік Америкада, Австралияда, Жаңа Зеландияда, АҚШ-та және Еуропада еншілес дзен орталықтары бар және дәстүрлі Дзеннің қиындықтарын қарапайым жаттығушыларға қолжетімді етуімен танымал. 1960 жылы Соэн Накагава Роши жас монах Эидо Тай Шиманодан Хонолулуға барып, Алмаз Санга орталығына көмектесуін сұрады. 1961 жылы Айткен Жапонияда ұзақ уақыт оқып, Хаку'ун Ясутанимен білім алды, соңында Соэнмен оқуын аяқтады. Содан кейін ол 1969 жылға дейін Шығыс-Батыс орталығында және Гавайи университетінде әртүрлі лауазымдарда жұмыс істеді, содан кейін Эннмен бірге Гавайидің Мауи аралына көшіп, Хайку Паувелада Мауи Зендосын құрды. Коун Ямада Роши Алмаз Санганы басқаруға шақырылды және ол 1971 жылы Гавайиге көшіп келді. 1974 жылы Айткенге Кун Ямададан сабақ беруге рұқсат берілді және 1985 жылы ол одан толыққанды Дхарманы алды. Ол сондай-ақ «Жүйе иісі түседі» қозғалысының маңызды шабыт көзі болды, олар оның наразылық белгісімен суретінен шабыт алды. Суретте «Жүйе иісі түседі» деп жазылған, ол мүгедек арбасында отырып, Ирак соғысына қарсы наразылық білдірді. Фотосурет Гавайиде түсірілген. Роберт Эйткен өмірінің көп бөлігінде әлеуметтік белсенді болды, 1940 жылдары ядролық сынақтарға қарсы наразылық білдірді. Ол Вьетнам соғысының ашық сынышысы болды және АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы ядролық қарулану жарысына қарсы күресті. Ол Америкадағы дінге негізделген терең экологияның ерте жақтаушыларының бірі болды және ерлер мен әйелдердің теңдігі туралы сенімдерін ашық білдірді. 1978 жылы Айткен Буддалық бейбітшілік қауымдастығын құруға көмектесті, бұл ұйым бүкіл әлемде қақтығыстарды шешуді қолдайды. Буддалық бейбітшілік қауымдастығын құруға қатысты талқылауларда басқа адамдардың көпшілігі саяси белсенділік тәжірибесі жағынан одан кем болды. Бұл оған ұйымның не туралы болуы керектігіне ең көп ықпал етті. Алғашқы 100 шақыру алған адамдардың көпшілігі Роберт Эйткеннің ұсынысымен келді. 2010 жылдың 5 тамызында ол Гонолулуде, Гавайи штатында пневмониядан кейін қайтыс болды. Өмірінің соңында ол өзінің он төртінші кітабын аяқтауға тырысып жатқан.

Robert Aitken or Bob, as he liked to be called, was born to Robert Thomas Aitken and Gladys Page Baker in Philadelphia, Pennsylvania, in 1917. He was raised in Hawaii from the age of five. He was the son of a war enthusiast and was a rebel and loner in the 1930s and 40s before the war. Living in Guam as a civilian working in construction—at the onset of World War II—he was detained by the Japanese and held in internment camps for the duration of the war. A guard at one of the internment camps let him borrow a copy of R. H. Blyth's book Zen in English Literature and the Oriental Classics. In one of his books later on in his life, he described being so invested in the book that he managed to be joyful even in the terrible conditions. In another internment camp in Kobe, Japan, in 1944 he met its author, Reginald Horace Blyth, with whom he had frequent discussions on Zen Buddhism and anarchism. At the conclusion of the war he returned to Hawaii and obtained a B. A. in English literature and an MA in Japanese from the University of Hawaii. He would write for two hours each morning and even read aloud his work to make sure it was his distinctive style. In the late 1940s, while going to classes briefly at the University of California in Berkeley, California, he met Nyogen Senzaki. Originally in California hoping for an encounter with Krishnamurti, he began to study with Senzaki in Los Angeles. It was during this period that his commitment to leftist social issues such as pacifism and labor rights – became more vocal. As a result of his advocacy, he was investigated during this period by the FBI. Because he was against the war in Vietnam and against the arming the military, he decided to not pay his percent of taxes that went to the Defense Department of the U. S. There he took part in his first sesshin at Engaku ji, a temple in Kamakura, Japan. In 1959 he and Anne began a meditation group in Honolulu at their residence, which became known as the Koko an zendo. The community that gathered at this zendo were then named the Diamond Sangha by the two. The Diamond Sangha has affiliate zen centers in South America, Australia, New Zealand, the United States and Europe and is known for making the rigors of traditional Zen accessible to lay practitioners. In 1960 Soen Nakagawa Roshi asked young monk Eido Tai Shimano to travel to Honolulu to assist at the Diamond Sangha center. In 1961, Aitken made an extended stay in Japan to study under Haku'un Yasutani, eventually ending his studies with Soen. He then worked in various capacities at the East West Center and the University of Hawaii until 1969, when he and Anne moved to Maui, Hawaii, to found the Maui Zendo in Haiku Pauwela. Koun Yamada Rōshi was invited to lead the Diamond Sangha and he moved to Hawaii in 1971. In 1974 Aitken was given permission to teach by Koun Yamada, receiving full Dharma transmission from him in 1985. He also was a major inspiration for the ‘System Stinks’ movement, where they drew inspiration from his famous photograph protesting with a sign. In the picture the sign said 'The System Stinks' and was in protest of the Iraq War, while in his wheelchair. The photo was taken in Hawaii. Robert Aitken was a social activist through much of his adult life, beginning with protesting against nuclear testing during the 1940s. He was an outspoken critic of the Vietnam War, and became a strong opponent of the nuclear arms race between the United States and the Soviet Union. He was among the earlier proponents of deep ecology in religious America, and was outspoken in his beliefs on the equality of men and women. In 1978 Aitken helped found the Buddhist Peace Fellowship, an organization that advocates conflict resolution globally. In the discussion that led to the founding of the Buddhist Peace Fellowship, most of the other people had less experience than him when it came to political activism. This gave him the most influence on what the organization should be about. Many of the first 100 people who were sent invitations to join were recommendations from Robert Aitken. He died after a brief bout with pneumonia on August 5, 2010, in Honolulu, Hawaii. He was working on his fourteenth book before his passing.