Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Македония патшасы, Антигонидтер әулеті
King of Macedon, Antigonid Dynasty
Антигон III Досон (Ἀντίγονος Δώσων, б.з.д. 263–221) б.з.д. 229 жылдан б.з.д. 221 жылға дейін Македония патшасы болды. Ол Антигонидтер әулетінің мүшесі еді. Македонияның Филипп V-нің қамқоршысы болғандықтан, оны Еуэргет, Сотер және Қорғаушы (ἐπίτροπος) деп атады.
Antigonus III Doson (Ἀντίγονος Δώσων, 263–221 BC) was king of Macedon from 229 BC to 221 BC. He was a member of the Antigonid dynasty. He was called Euergetes, Soter and Guardian (ἐπίτροπος) as he was the guardian of Philip V of Macedon.
Отбасылық негіздер
Антигон III Досон өзінің алдыңғы әміршісі Деметрий II Этоликтің жарты туысы болды. Досонның әкесі – Димитрий Әдемі (бір қысқа уақыт Кирине патшасы болған), ол Димитрий Полиоркет пен оның үшінші әйелі Птолемей I Сотердің қызы Птолемей және Антипатрдың қызы Эвридиканың ұлы. Осылайша, Димитрий Әдемі, әкесінің жағынан, Деметрий II-нің әкесі Антигон II Гонаттың кіші туған ағасы еді, ол Полиоркеттің бірінші әйелі Филадан туған ұлы, Антипатрдың тағы бір қызы; сонымен қатар анасының жағынан Птолемей Кераун мен Мелеагердің туысы. Евсевийдің сөзіне сәйкес, Досонның анасы – фессалиялық ақсүйек әйел, Ларисалық Паулилиттің қызы Олимпиа болған. Антигонның Ехекрат есімді ағасы да болды, оның ұлы, Досонның құрметіне Антигон деп аталған, Персей таққа отырғаннан кейін өлтірілді. Досонның әкесі Димитрий Әдемі шамамен 250 жылға дейін қайтыс болды, себебі ол Македониядан Киринеяға Киринелік Магас қызы және мұрагері Береника II-ге үйлену үшін шақырылғаннан кейін болған оқиғалардың салдарынан көз жұмды. Жас әйеліне қанағаттанбастан, Димитрий оның қуатты анасы Апама II-нің сүйіктісіне айналды. Сондықтан, қызғанышпен толған әйел оны өлтіріп, кек алды. Досонның анасы осыған дейін қайтыс болған-жоқ белгісіз. Антигонның аты – Досон, грек тілінде «сыйға беруге» деген мағынаны білдіреді. Бұл мағынасы нақты емес. Плутархтың айтуынша, ол «уәде беруге бейім болған, бірақ міндеттемелерін орындамаған», дегенмен, тіпті мұның нақты мағынасы да белгісіз.
Antigonus III Doson was a half cousin of his predecessor, Demetrius II Aetolicus. Doson's father was Demetrius the Fair (briefly king of Cyrene), the son of Demetrius Poliorcetes and his third wife, Ptolemaïs, daughter of Ptolemy I Soter and Eurydice, daughter of Antipater. As such, Demetrius the Fair was, on his father's side, a younger half brother of Demetrius II's father, Antigonus II Gonatas, the son of Poliorcetes by his first wife, Phila, another of Antipater's daughters; as well as a nephew of both Ptolemy Keraunos and Meleager on his mother's side. According to Eusebius, Doson's own mother was a Thessalian noblewoman, Olympias, daughter of Pauliclitus of Larissa. Antigonus also had a brother named Echecrates, whose son, named Antigonus after Doson himself, was put to death by Perseus on the latter's accession to the throne of Macedon. Doson's father, Demetrius the Fair, died sometime around 250 BC, as a result of events that occurred after being summoned from Macedonia to Cyrene to marry Berenice II, the daughter and heir of Magas of Cyrene. Rather than contenting himself with his young bride, Demetrius openly became the lover of her powerful mother, Apama II. So the jealous bride took her revenge by having him assassinated. It is unclear whether Doson's mother had died before this time. Antigonus' by name, Doson, is Greek for "going to give." The meaning of this is uncertain. According to Plutarch it "implied that he was given to promising but did not perform his engagements", though even the exact meaning of this is unclear.
Македонияның регенті
229 ж.б.д. Деметрий II шайқаста қаза болғанда, оның ұлы, болашақ мұрагері, кейін Филипп V аталған бала 9 жасқа ғана толыпты. Плутархтың сөзінше, македониялық әскер мен ақсүйектердің екеуі де саяси жағдайдың Филипп V командалыққа жететіндей жетілгенше күтуге тым осал деп санады. Осының салдарынан македониялық ақсүйектер Досонға жүгінді, ол кейіннен патшалықтың регенті болып тағайындалды, содан кейін Филипптің анасы, алдыңғы патшаның жесірі Хрисейске үйленді. Бірақ Досон басқыншы дардандарды жеңіп, туысы Деметрийдің сәтсіз аяқтаған әрекеттерін аяқтағаннан кейін, сондай-ақ тессалиялықтардың бүлігін басып, билігінің жалпы алғанда лайықты және жақсы екенін көрсеткеннен кейін ғана патша титулы берілді. Антигонид әулетінен ерекшеліктері, оның билік құқығына күдік келтіретін ешқандай қарсыласы болған жоқ. Дегенмен, тіпті патша болғаннан кейін де ол өзінің туысының ұлы Филипп V-тің қамқоршысы ретінде қарастырған секілді.
When Demetrius II died in battle in 229 BC, his son and would be successor, the later Philip V, was only nine years old. According to Plutarch, both the Macedonian army and nobility thought the political situation too volatile to wait for Philip V to mature enough to assume command. As a consequence, the Macedonian nobility turned to Doson, who was subsequently made regent of the kingdom and then married his predecessor's widow and the mother of Philip, Chryseis. However, it was only after Doson demonstrated his leadership abilities by succeeding (where his cousin Demetrius had failed) in defeating the Dardanii invaders and also in putting down a rebellion by the Thessalians, and showing his rule to be generally moderate and good, that he was given the title of king. Unlike his Antigonid ancestors, he had no viable rivals to challenge his right to rule. Yet, even as king he apparently envisioned himself as caretaker for his cousin's son, Philip V.
Македония патшасы
Патша болған Антигон III әскери стратегиядағы шебер болғандай, тактикалық дипломатияда да шеберлік танытты. Он жылға жетпеген билік ішінде ол патшалығының шекарасын қорғап қана қоймай, Македонияны аймақтағы үстем күш ретінде қайта орнатты. Батыста және оңтүстіктегі еркін көршілеріне тікелей билік етуге тырысқан бұрынғы македониялық билеушілерден өзгеше, ол Эпирмен және Ахай лигасымен одақ құрды. Спарта, Клеомен III басшылығымен, бүкіл Пелопоннеске үстемдік орнатуға тырысқанда, Сициондық Аратус – гректердің Македония үстемдігіне қарсы ұзақ жылдар бойы күресінің жетекшісі – Антигонды араласуға шақырды (б.з.д. 226). Қорынттың үстіндегі биіктікте базасын құрып, Антигон Спартаға шабуыл жасамас бұрын өзінің жетекшілігімен кең ауқымды грек лигасының (б.з.д. 224) құрамын жаңартты. Үлкен әрі жақсы жабдықталған македониялық әскерге қарағанда әлсіз болған спарталық әскерлер Селасия шайқасында (б.з.д. 222) мүлдем жеңіліске ұшырады, Клеомен тек бірнеше атты әскермен қашып құтыла алды және, ақырында, Мысырға паналауға мәжбүр болды. Бірақ Антигон, өзінің жауы Клеомен екенін, Спарта емес екенін айтып, әскерлеріне Спартаны тонауға тыйым салды. Антигон бұл жеңістен көп уақыт өтпей қайтыс болды. Өйткені оның әскері Пелопоннестің оңтүстігіндегі жорықтары кезінде иллириялықтар Македонияға солтүстіктен шабуыл жасады. Антигон жаңа қауіпті тойтару үшін солтүстікке асықты. Жолда ол Тегея мен Аргос қалаларынан өтті, соңғысына келгені Немей ойындарының басталуымен бірге болды, онда Ахай лигасы мен басқа да қалалар оған құрмет көрсетті. Оның өлімі көп ұзамай болды, ол Македонияға оралып, иллириялық әскермен шайқасқаннан кейін қайтыс болды; өйткені македониялық әскерлер тағы да жеңіске жеткенімен, командир шайқас кезінде ауырып қалды (қан тамырларының жарылуынан болған болуы мүмкін, бірақ міндетті емес) және көз жұмды.
As king, Antigonus III proved to be as much a master of tactical diplomacy as of military strategy. In less than a decade of rule he not only secured the borders of his kingdom, but he also re established Macedon as the dominant power in the region. Unlike previous Macedonian rulers who attempted direct dominion over their fiercely independent neighbours to the West and South, he formed alliances with Epirus and the Achaean League. When Sparta, under Cleomenes III, attempted to establish hegemony over the whole Peloponnese, Aratus of Sicyon longtime leader of Greek opposition to Macedonian domination invited Antigonus to intervene (226 BC). Establishing his base on the heights above Corinth, Antigonus reconstituted a broad based Hellenic league (224 BC) under his leadership before launching his attack on Sparta. The Spartan forces, outmatched by the larger, better equipped Macedonian army, were so overwhelmed in the Battle of Sellasia (222 BC) that Cleomenes only managed to escape with a few horsemen, and ultimately had to seek refuge in Egypt. However, in a magnanimous gesture, Antigonus restrained his soldiers from plundering Sparta, saying it was Cleomenes, not Sparta, that was his enemy. Antigonus did not long survive this victory. For, while his forces were campaigning in the southern Peloponnese, Illyrians invaded Macedonia from the north. Antigonus had to rush north to repel this new threat. On his way, Antigonus passed through Tegea and Argos, his arrival at the latter coinciding with the beginning of the Nemean Games, where he was honoured by the Achaean League and various other cities. His death occurred soon after, when he returned to Macedon and engaged the Illyrian army; for though Macedonian forces were once again victorious, the commander became sick during the battle (possibly, though not necessarily, as a result of a ruptured blood vessel) and died.