Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық ауыр бомбалаушы
British WWI Heavy Bomber
Handley Page V/1500 – Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Handley Page компаниясы құрастырған британдық түнгі бомбалаушы ұшақ. Бұл төрт қозғалтқышты, үлкен екі қанатты ұшақ, ол Handley Page компаниясының бұрынғы O/100 және O/400 бомбалаушыларының үлкендеу нұсқасына ұқсайды және Шығыс Англия әуежайларынан Берлин қаласын бомбалау үшін жасалған. Соғыс аяқталғандықтан V/1500 Германияға қарсы қолданылмады, бірақ бір ұшақ Англиядан Үндістанға алғашқы рейсті жасады, содан кейін үшінші ағылшын-ауған соғысы кезінде Кабулға бомба тастау операциясын жүзеге асырды. Жаңадан құрылған Корольдік әуе күштерінде бұл ұшақ "Супер Хэндли" деп белгілі болды. V/1500 Канадаға трансатлантикалық ұшуға жіберілді, АҚШ-та ұшырылды және 1919 жылы Пенсильвания штатындағы Маунт-Джуетт тауының жанындағы далаға құлап түсті. Фотосуреттері 1969 жылғы 20 ақпандағы "Брэдфорд Журнал" газетінде жарияланды.
The Handley Page V/1500 was a British night flying heavy bomber built by Handley Page towards the end of the First World War. It was a large four engined biplane, which resembled a larger version of Handley Page's earlier O/100 and O/400 bombers, intended to bomb Berlin from East Anglian airfields. The end of the war stopped the V/1500 being used against Germany, but a single aircraft was used to carry out the first flight from England to India, and later carried out a bombing raid on Kabul during the Third Anglo Afghan War. It was colloquially known within the fledgling Royal Air Force as the "Super Handley". The V/1500 which was shipped to Canada to attempt a transatlantic flight was flown in the US, and in 1919 crash landed in a field at Mount Jewett, Pennsylvania. Photos appeared in the 20 February 1969 issue of the Bradford Journal newspaper.
Даму және жобалау
V/1500 ұшағы 1917 жылы британдық әуе басқармасының талабына сәйкес, 3000 фунт (1400 кг) бомба тасымалдай алатын, Хэндли Пейдж О/100 ұшағынан гөрі Германияның ішкі аймақтарына тереңірек ұша алатын үлкен түнгі бомбалаушы ретінде жасалды. Осылайша, ол Шығыс Англиядағы базалардан Берлинге бомба тастауға қабілетті болды. V/1500 ұшағының фюзеляжы O/400 ұшағына ұқсас болғанымен, оның қанаттары ұзынырақ, төрт бөліктен тұратын екі қанатты конструкциясы және екі гондолаға орнатылған төрт 375 а.к. (280 кВт) Rolls Royce Eagle VIII қозғалтқыштарымен жабдықталған. Екі қозғалтқыш дәстүрлі түрде тартып, ал екі қозғалтқыш итеріп жұмыс істеді, бұл кіші бомбалаушының екі Eagle қозғалтқышынан ерекшеленеді. Ұшақтың құрылысы ағаш және матадан жасалған. Жаңашылдыққа жататын ерекшелік – қарулы атқыштың орналасуы, ол фюзеляждың ең артқы бөлігінде, төрт қанаттың арасында болды. Барлығы 210 V/1500 ұшағына тапсырыс берілді (Harland and Wolff, Beardmore, Handley Page, Grahame White және Alliance Aircraft сияқты компаниялардың ішінде), әр ұшақтың құны 12 500 фунт стерлинг болды. Алайда, барлығы 40 ұшақ толыққанды жасалып, тағы 22 ұшақ қосалқы бөлшектер ретінде шығарылды. Beardmore компаниясы екі партияға бөлінген 50 ұшаққа тапсырыс берді, бірінші партияда 20, екінші партияда 30 ұшақ болды. Компанияның есептері бойынша, өндіріс 1921 жылға дейін жалғасты. Beardmore компаниясының сынақ ұшқышы Клиффорд Проджер болды, ал ұшақтар Инчиннан әуежайынан жеткізілді (Дереккөз: Компания есептері UGD 100/8/1921, Глазго университеті және МакКей).
The V/1500 was produced to meet a 1917 British Air Board requirement for a large night bomber capable of reaching deeper into Germany than the Handley Page O/100 which had recently entered service, carrying a 3,000 lb (1,400 kg) bombload. It was thus capable of bombing Berlin from bases in East Anglia. While the V/1500 had a similar fuselage to that of the O/400, it had longer span, four bay biplane wings and was powered by four 375 hp (280 kW) Rolls Royce Eagle VIII engines mounted in two nacelles, with two engines pulling in the conventional manner and two pushing, rather than the two Eagle engines of the smaller bomber. Construction was of wood and fabric materials. A relatively novel design feature was the gunner's position at the extreme rear of the fuselage, between the four fins. Orders were placed with a number of companies (including Harland and Wolff, Beardmore, Handley Page, Grahame White and Alliance Aircraft for a total of 210 V/1500s at £12,500 apiece, although only 40 aircraft were completed, with a further 22 produced as spares. The Beardmore order was for fifty machines in two batches, the first batch was for 20 and the second batch for 30. The company accounts state production continuing into 1921. The test pilot for Beardmore was Clifford Prodger and the aircraft were delivered from Inchinnan Aerodrome (Ref Company accounts UGD 100/8/1921 University of Glasgow and Mac Kay)
Қызмет
Үш ұшақ 1918 жылғы қазан айында RAF Bircham Newton (Норфолк) әуежайындағы 166 эскадрильяға жеткізілді. Эскадрон командирі жоғары деңгейдегі пікірталасқа байланысты 8 қарашаға дейін миссиясы туралы нақты бұйрық алмады. Сол түнге Берлинді бомбалау, одан кейін австро-венгерлік күштердің жасырын тапсырылғандықтан Прагаға ұшу, отын толықтыру, қарулану және кері жолда Дюссельдорфты бомбалау миссиясы жоспарланған еді. Бірақ бірде-бір миссия орындалмады, себебі бір техникалық сарапшы бір ұшақтың барлық қозғалтқыштарын ауыстыру қажет екенін талап етті. Келесі күні де осы жағдай қайталанды (бірақ басқа ұшақпен). Екінші рет қозғалтқыштар ауыстырылғаннан кейін үш ұшақ ұшу-қону жолағына шығуға дайындалып тұрғанда, жердегі экипаждың бір мүшесі оларды тоқтату үшін жүгіріп шықты – соғыс тоқтату туралы жарияланды. Алғашқы топтамадағы ұшақтардың бірі (сериялық J1936, Old Carthusian) екі маңызды «алғашқы» жетістікті тіркеді. 1918 жылғы 13 желтоқсанда майор А. С. С. Макларен мен капитан Роберт Галли, бригадир генерал Н. Д. К. Макьюэнмен бірге ұшқан бомбалаушы ұшақ Англиядан Үндістанға алғашқы «тікелей ұшуды» жасады. Ұлыбританиядан ұшып шыққан ұшақ Рим, Мальта, Каир және Бағдад арқылы өтіп, 1919 жылғы 15 қаңтарда ақыры Карачиге жетті. Сол ұшақ үшінші ағылшын-афған соғысын аяқтауда шешуші рөл атқарды. 1919 жылғы 25 мамырда капитан Галли мен бақылаушы лейтенант Э. Вильерс басқарған V/1500 Рисалпурден ұшып, үш сағаттың ішінде Кабулға жетті. Оның құрамында B.E.2cs ұшақтарынан алынған импровизацияланған бомбалық тіреулерде орналасқан төрт 112 фунт (51 кг) бомбасы және фюзеляжда тасымалданған 16 20 фунт (10 кг) бомбасы болды, олар қолмен тасталды. Төрт бомба патша сарайына тиді. Бомбалау физикалық зиян келтірмесе де, азаматтарға үлкен психологиялық әсер етті – патша харемінің әйелдері үлкен дау-дамағал тудырып, қорқып көшеге шықты. Бірнеше күннен кейін патша Аманулла соғысты тоқтатып, бір айдан кем уақытқа созылған қақтығыстарға нүкте қойды. Алайда, жүлде 1919 жылғы маусымда Викерс Вимиде Алкок пен Браунға бұйырды. Экипаж Нью-Йоркке аттанды, бірақ 1919 жылғы 5 шілдеде Парсбороға қонуға мәжбүр болды, онда ол жаз бойы жөнделді. 1919 жылғы 9 қазанда Атлантик Канададан АҚШ-қа алғашқы әуе поштасын алып, Нью-Йоркке қарай жолын жалғастырды. Кейін Vickers Vimy ұшақтарымен ауыстырылды.
Three aircraft were delivered to No. 166 Squadron at RAF Bircham Newton (Norfolk) during October 1918. The squadron commander did not receive clear orders for his mission until 8 November, due to debate at high level. A mission was scheduled for that night (to bomb Berlin, fly on to Prague as the Austro Hungarian forces had surrendered by then, refuel, re arm, and bomb Düsseldorf on the way back). No mission was flown a technical expert insisted that all the engines on one aircraft be changed. The same happened the following day (but with a different aircraft). The three aircraft were about to taxi out after the second set of engine changes when an excited ground crew member ran out to stop them — the armistice had just been declared. One of the original batch of aircraft (serial J1936, Old Carthusian) went on to record two significant 'firsts'. On 13 December 1918, the bomber, flown by Major A. C. S. Maclaren and Captain Robert Halley, accompanied by Brigadier general N. D. K. MacEwen, made the first ever 'through flight' from England to India. Taking off from Britain the aircraft flew via Rome, Malta, Cairo, and Baghdad, finally reaching Karachi on 15 January 1919. The same aircraft played a pivotal role in ending the Third Anglo Afghan War. On 25 May 1919, flying from Risalpur piloted by Captain Halley and with Lt E. Villiers as observer, the V/1500 reached Kabul in three hours. Of its payload of four 112 lb (51 kg) bombs on improvised bomb racks removed from B. E.2cs and 16 20 lb (10 kg) bombs carried in the fuselage and dropped by hand, four bombs hit the royal palace. Although the bombing did little physical damage, it had a great psychological impact on the citizens the ladies of the royal harem rushed onto the streets in terror, causing great scandal. A few days later King Amanullah sued for peace, bringing an end to the war after less than one month of hostilities. However, the prize was won by Alcock and Brown in a Vickers Vimy in June 1919. The crew departed for New York City but was forced to land in Parrsboro, Nova Scotia on 5 July 1919 where it was repaired over the course of the summer. The Atlantic continued to New York on 9 October 1919 carrying with it the first airmail from Canada to the United States. They were eventually replaced in service by the Vickers Vimy.