Кіріспе

5 ғасырдағы Византиялық грек тарихшысы және дипломаты Приск Паниумдық (; Πρίσκος; б.з. 410-шы жылдары / 420-шы жылдары – 472 жылдан кейін) - 5 ғасырдағы Шығыс Рим дипломаты, грек тарихшысы және шешен (немесе софист).

Өмірбаян

Приск 410 және 420 жылдар аралығында Панионда (Тракияда) дүниеге келген. Саудагер Прискке Виминациумды шабуылдағаннан кейін Онегезий атты хун дворянының құлы болғанын, бірақ бостандыққа шығып, хундардың арасында қоныстанғанын айтты. Соңында Приск грек қоныс аударушымен Византия империясында да, сондай-ақ көшпенділер мемлекеттерінде де өмір мен әділдік туралы пікір алмасты.

Гунн Атилламен кешкі ас туралы Прискестің есебі

Приск Атилланың көптеген үйлерінің бірінде болған Атилла ханмен кешкі ас туралы айтты. Бұл үйдің қалғандарына қарағанда үлкенірек болғаны айтылады (әсем мерекелік мақсатта салынған), себебі ол сәнді жылтыратылған ағаштан жасалған, ал қорғану үшін ешқандай шара қарастырылмаған. Кешкі ас сағат үште басталды. Приск үйге кірді, Атилланың әйеліне сыйлықтар алып келді; оның есімі Крека еді және ол үш ұлы болған. Приск және Шығыс римдіктердің елшілігі Атилладан ең алыс, бірақ оның көз алдындағы дастарханның соңына орналастырылды; мұның мақсаты – оның римдік қонақтардан жоғары тұрғанын және Атилла өз халқын Приск пен римдік елшіліктен маңыздырақ санағанын көрсету болды. Приск пен Шығыс римдік елшілігі тұрғанда, олар дәстүр бойынша шарапшылардан шай ішті; дастарқанға отырмас бұрын дұға етіп, сусын ішу қажет еді. Орындықтар қабырға бойымен орналастырылды; Атилла орталық диванға отырды. Атилланың оң жағы оның құрметті батырларына арналды, ал Приск пен римдік елшіліктері соның ішінде сол жақта отырды. Отырғаннан кейін, барлығы шарапқа тостаған көтеріп, бір-біріне құрмет көрсетті. Шарапшылар кеткен соң, тағы бір қызметші еттен толған табақ, содан кейін нан және сол заманның басқа тағамдарын әкелді. Барлық тағам күміс және алтын табақтарда берілді. Приск сондай-ақ Атилланың күміс немесе алтын табақтарды пайдаланбағанын, оның орнына ағаштан жасалған тостағанды қолданғанын айтады, сондай-ақ оның киімі аса әсем болмаған. Бірінші раунд аяқталғаннан кейін, олар тұрып, Атилланың денсаулығына тағы бір рет іштім. Кеш келгенде, шамдар жағылып, Атилланың жеңістері туралы әндер орындалды.

Көркем әдебиеттегі Приск

Приск Геза Гардоньидің «Гун құлы» романындағы маңызды кейіпкер. Ол мейірімді мырза және ғалым ретінде бейнеленеді, ал романның бір бөлігі оның Атиллага сапарға қатысты естеліктеріне негізделген. Оны 4-шы ғасырда өмір сүрген Эпирлық Прискпен шатастырмау керек, ол Гор Видалдың «Юлиан» романындағы екі басты сұхбаттасушының бірі.