Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еврипидтің ежегі грек трагедиясы
Еврипидтің пьесасы
Ancient Greek tragedy by Euripides
the play by Euripides
Еврипидтің "Электра" (Ἠλέκτρα, Ēlektra) пьесасы шамамен б.з.д. 410-шы жылдардың ортасында, мүмкін б.з.д. 413 жылға дейін жазылған. Бұл пьеса Софоклдің "Электра" әңгімесінен бұрын немесе кейін алғаш рет қойылған-қойылмағаны әлі анық емес.
Euripides' Electra (Ἠλέκτρα, Ēlektra) is a play probably written in the mid 410s BC, likely before 413 BC. It is unclear whether it was first produced before or after Sophocles' version of the Electra story.
Өмірбаян
Пьеса басталғанға дейін бірнеше жыл бұрын, Троя соғысының басында грек генералы Агамемнон құдай Артемиданы жібіткен үшін қызы Ифигенеяны құрбандыққа шалған. Оның құрбандығы грек әскеріне Трояға жол ашты, бірақ бұл оның әйелі Клитемнестраның терең ашуын тудырды. Агаммнон Троя соғысынан он жылдан кейін оралғанда, Клитемнестра мен оның жақын адамы Эгист оны өлтірді.
Years before the start of the play, near the start of the Trojan War, the Greek general Agamemnon sacrificed his daughter Iphigeneia in order to appease the goddess Artemis. While his sacrifice allowed the Greek army to set sail for Troy, it led to a deep resentment in his wife, Clytemnestra. Upon Agamemnon's return from the Trojan War ten years later, Clytemnestra and her lover Aegisthus murdered him.
Сюжет
Пьеса Клитемнестра мен қайтыс болған Агамемнонның қызы Электраның таныстырылуымен басталады. Агамемнонның өлімінен кейін бірнеше жыл өткен соң, күйеу болуға ниет білдірушілер Электраның қолын сұрауға кірісті. Клитемнестра мен Эгист Электраның баласы кек алмақ түгілі, одан туған ұлдары да кекке толы болар деп қорқып, оны Микендік шаруаға үйлендірді. Шаруа оған мейірімділікпен қарап, оның әулеті мен тазалығын құрметтеді. Электра күйеуінің мейірімділігіне жауап ретінде шаруалық жұмыстарға көмектесті. Күйеуінің мейірімділігіне риза болғанымен, Электра үйінен қуылғанына ашуланып, Хор алдында әлеуметтік жағдайының күрт өзгеруімен күресіп жатқанын айтады. Агамемнон өлтірілгеннен кейін Клитемнестра мен Эгист Клитемнестра мен Агамемнонның екінші баласы Орестті Фокис патшасының қамқорлығына берді, онда ол патшаның ұлы Пиладпен дос болып өсті. Есейген Орест пен Пилад Электра мен оның күйеуінің үйіне сапар шегеді. Орест Электрадан өзінің кім екенін жасырып, Оресттің елшісі екенін айтады. Ол аты-жөнін жасырып, Электраның өзіне және Агамемнонға деген адалдығын сынап көру үшін, кек алу жоспарын ашпас бұрын пайдаланады. Біраз уақыттан соң Электраның әкесінің өлімі үшін кек алуға құштар екені анық болады. Осы сәтте Орестті бірнеше жыл бұрын Фокиске әкелген қарт қызметші сахнаға шығады. Ол Оресті маңдайындағы жарасынан таниды, ал бауырлар қайта табысады. Олар Эгист пен Клитемнестраны қалай өлтіруді жоспарлай бастайды. Қарт қызметші Эгистің қазір мал қорасында өгіздерді құрбандыққа дайындап жатқанын хабарлайды. Орест Эгистің бетіне қарауға кетеді, ал Электра қарт қызметшіні Клитемнестраға он күн бұрын ұл тапқанын айтуға жібереді, осылайша Клитемнестраны өз үйіне шақыруды көздейді. Бір елші келіп, Оресттің Эгисті сәтті өлтіргенін жеткізеді. Орест пен Пилад Эгистің денесімен қайтып оралады. Клитемнестра жақындағанда Орест анасын өлтіру туралы шешімінен шайқалады. Электра Оресті Агамемнонға деген борышын орындап, анасын өлтіруге көндіреді. Клитемнестра келгенде Орест пен Электра оны үйге шақырып, мойнына қылышты сігеді. Олар қайғырып, өкінішпен үйден шығады. Олар аза тұтқанда Клитемнестраның құдайға айналған бауырлары Кастор мен Поллюкс пайда болады. Олар Электра мен Орестке аналары лайықты жаза алғанын, бірақ ана өлтіру әлі де арсыздық екенін айтады және олардың жандарын тазарту үшін не істеу керектігін түсіндіреді.
The play begins with the introduction of Electra, the daughter of Clytemnestra and the late Agamemnon. Several years after Agamemnon's death, suitors began requesting Electra's hand in marriage. Out of fear that Electra's child might seek revenge, Clytemnestra and Aegisthus married her off to a peasant of Mycenae. The peasant is kind to her and has respected her family name and her virginity. In return for his kindness, Electra helps her husband with the household chores. Despite her appreciation for her husband's kindness, Electra resents being cast out of her house and laments to the Chorus about her struggles with her drastic change in social status. Upon Agamemnon's murder, Clytemnestra and Aegisthus put Orestes, the other child of Clytemnestra and Agamemnon, under the care of the king of Phocis, where he became friends with the king's son, Pylades. Now grown, Orestes and Pylades travel to Electra and her husband's house. Orestes keeps his identity hidden from Electra, claiming to be messengers of Orestes. He uses his anonymity to determine Electra's loyalty to him and Agamemnon before he reveals his plans for revenge. After some time it is clear that Electra is passionate about avenging the death of their father. At this point the aged servant who brought Orestes to Phocis years before enters the play. He recognizes Orestes because of the scar on his brow and the siblings are reunited. They begin to plot how they will murder both Aegisthus and Clytemnestra. The aged servant explains that Aegisthus is currently in his stables, preparing to sacrifice oxen for a feast. Orestes goes to confront Aegisthus while Electra sends the aged servant to tell Clytemnestra that she had a son ten days ago, knowing this will bring Clytemnestra to her house. A messenger arrives and describes Orestes’ successful murder of Aegisthus. Orestes and Pylades return bearing Aegisthus’ body. As Clytemnestra approaches, Orestes begins to waver on his decision to murder their mother. Electra convinces Orestes that he must fulfill his duty to Agamemnon and murder their mother. When Clytemnestra arrives, Orestes and Electra lure her into the house, where they thrust a sword into her throat. The two leave the house, filled with grief and guilt. As they lament, Clytemnestra's deified brothers, Castor and Pollux, appear. They tell Electra and Orestes that their mother received just punishment but their matricide was still a shameful act, and they instruct the siblings on what they must do to atone and purge their souls.
Эскил пародиясы мен Гомердің нұсқауы
Эскилдің «Орестея» трилогиясының (б.з.д. 458 жылы қойылған) берік танымалдылығы Эврипидтің Орест пен Электра арасындағы танысу сахнасын құруынан көрінеді, ол Эскилдің пьесасын паштайды. «Сырақ көтергіштер» (оның сюжеті шамамен «Электра» оқиғаларымен сәйкес келеді) пьесасында Электра ағасын бірнеше белгі арқылы таниды: шашының тобы, Агамемнонның қабірінде қалдырған іздері және ол бірнеше жыл бұрын оған тіккен киім. Эврипидтің өзінің танысу көрінісі Эскилдің баяндауын анық қысымға алады. Эврипидтің пьесасында (510-беттен бастап), Электра ағасын тану үшін мұндай белгілерді пайдалану туралы ойға күліп, былай дейді: шаштарының сәйкес келуінің себебі жоқ; Оресттің іздері оның кішкентай іздеріне ұқсамайды; және үлкен Оресттің бала кезінде тігілген киімді киюі ақылға сыймайды. Орест бала кезінде үйде жабайы ешкі қуғанда маңдайына алған жарасынан танылады (571-74 беттер). Бұл Гомердің «Одиссея» романындағы бір оқиғаға жасалған қаһармандық пароди. «Одиссея» 19.428-54-те, күтімші Евриклея жаңадан келген Одиссейді бала кезінде алғашқы қабан ауы кезінде алған жамбасындағы жарасынан таниды. «Одиссеяда» Оресттің Аргосқа оралуы және әкесінің өлімі үшін кек алуы Телемахтың мінез-құлқының үлгісі ретінде бірнеше рет көрсетіледі (Telemachy қараңыз). Эврипид өзінің танысу көрінісін «Одиссея» 19-шы көрінісіне сілтеме жасау үшін пайдаланады. Эпикалық қаһармандық қабан ауының орнына Эврипид оның орнына еркек ешкіге байланысты жартылай комедиялық оқиғаны ойлап табады.
The enduring popularity of Aeschylus' Oresteia trilogy (produced in 458 BC) is evident in Euripides' construction of the recognition scene between Orestes and Electra, which mocks Aeschylus' play. In The Libation Bearers (whose plot is roughly equivalent to the events in Electra), Electra recognizes her brother by a series of tokens: a lock of his hair, a footprint he leaves at Agamemnon's grave, and an article of clothing she had made for him years earlier. Euripides' own recognition scene clearly ridicules Aeschylus' account. In Euripides' play (510ff. ), Electra laughs at the idea of using such tokens to recognize her brother because: there is no reason their hair should match; Orestes' footprint would in no way resemble her smaller footprint; and it would be illogical for a grown Orestes to still have a piece of clothing made for him when he was a small child. Orestes is instead recognized from a scar he received on the forehead while chasing a doe in the house as a child (571 74). This is a mock heroic allusion to a scene from Homer's Odyssey. In Odyssey 19.428 54, the nurse Eurycleia recognizes a newly returned Odysseus from a scar on his thigh that he received as a child while on his first boar hunt. In the Odyssey, Orestes' return to Argos and taking revenge for his father's death is held up several times as a model for Telemachus' behavior (see Telemachy). Euripides in turn uses his recognition scene to allude to the one in Odyssey 19. Instead of an epic heroic boar hunt, Euripides instead invents a semi comic incident involving a fawn.