Кіріспе

Эхтернахтық Евангелиялар (Париж, Ұлттық кітапхана, MS. lat. 9389) шамамен 690 жылы Солтүстік Нортумбриядағы Линдисфарн аббаттығында жасалған. Бұл орын Арал қолжазбаларын, мысалы, Дарем Евангелиясын (MS. A. II.17) және Линдисфарн Евангелиясын (MS. Cotton Nero D. IV) жасау үшін өте маңызды болды. Дарем Евангелиясын жазған адам Эхтернах Евангелиясын да жазған деп саналады. Эхтернах Евангелиялары қазір Францияның Париждегі Ұлттық кітапханасының қорында сақтаулы. Бұл қолжазба және басқа да Ирландия-саксон кодекстері ерте орта ғасырларда, негізінен дінге өткізу мақсатында қолданылатын маңызды оқу құралдары болды. Эхтернах Евангелияларын, әлдебір Нортумбриялық миссионер Виллиброд жаңадан құрған Эхтернах аббаттығына (қазір Люксембургте) алып кеткен болуы мүмкін, және осы аббаттықтың атымен аталған.

Өндіріс

Ерте ортағасырлық қолжазбалар монастырьлардағы жазу бөлмелерінде жазушылар мен суретшілер жасаған. Бұл қолжазбалар парқмент немесе иленген бұзау терісінен жасалған, олар монастырьда қажетті өлшемге дейін кесілген. Содан кейін жазушы мәтінді көшіріп, суретші оны безендіріп, сурет салған. Барлық суреттері аяқталғаннан кейін парақтар тілінген. Бір қолжазбаны жасауға бірнеше жазушы мен суретші қатысқан. Эхтернах Евангелиясының негізгі суретшісі Линдисфарн монастырындағы Дурхам Евангелиясын жасаған шебер деп есептеледі.

Функция

698 жылы Эхтернах аббаттығын құрған кезде Виллиброд Эхтернах ілхабарларын алып кеткен болуы мүмкін. Виллиброд, көптеген ерте ортағасырлық миссионерлер сияқты, Еуропаны аралап, жергілікті тұрғындарды христиан дініне өткізу үшін қолжазбаларды пайдаланды. Осы дінге жаңа келгендердің көпшілігі сауатсыз болғандықтан, суреттер олардың үйренген нәрселерін түсіну үшін өте маңызды болды. VIII ғасырдың Нортумбриялық монахы Беда былай деп жазады: «Діни суреттердің мақсаты – шіркеуге кіргеннің бәрі, тіпті оқымағандар да, Мәсіхтің және оның қасиеттілерінің әсем келбетін тамашалай алатын болсын». Мәтіннің өзіндегі көркемдік безендірулер сауатсыз жаңа мүмінге Құдай Сөзінің мистикалық және құдіретті жаратылысын көрсетті.

Мұндай қолжазбалардың ортағасырлық миссионерлік қызмет үшін қаншалықты маңызды болғанын ертедегі британдық монахтардың еңбегінен көруге болады. Мысалы, VI ғасырда Колумбан Еуропада көптеген монастырларды құрып, қолжазба дайындауға ерекше мән берді. 597 жылы Папа Григорий I жіберген Августин Англияға Кент патшасы Этельберттің миссионері ретінде сапар шегіп, көптеген қолжазбаларын өзімен бірге алып келді, олар дінді тарату үшін қажетті құралдар болды. Бұл тұжырым Аралдық доктринаны жоққа шығарса да, гиберно-саксон стиліндегі қолжазбалардың жазуы сақталып, Еуропа бойынша кеңінен қолданылды. Шығыс және Батыс христиандығының үйлесуінің нәтижесі Рим стиліндегі авторлардың портреттері мен аралдық кілем беттерінің қолданылуында көрінеді, ал мәтін герман руналық стиліндегі Рим әріптерін пайдалануға көшті. Римдік үлгілерді қамтитын осы бірлескен қолжазбалар еуропалық тайпалық стильдерде бейнеленген. Ортағасырлық христиандықтың осы дамуы көптеген гиберно-саксон қолжазбаларын, соның ішінде Эхтернах ілхабарларын, көпмәдени Рим шіркеуінің аясында қарастыруға мүмкіндік береді.

Тарих және көшіру

Эхтернах Ізгі хабары 1802 жылы француз төңкерісінен кейін монастырь секуляризацияланғанда алынып шығарылды.