Кіріспе

Хумакаоның тайнолық касигі (басшысы), Пуэрто-Рико.

Джумакао, сондай-ақ Джумака деп те аталады (шамамен 1480 жылдары туған) – Пуэрто-Рикода оның атымен аталған аймақтың (қазіргі Хумакао) тайнолық касигі (басшысы) болған.

Конкистадорлардың келуі алдында және кейін

Пуэрто-Рикоға испандықтар келгенге дейін таинолар ұйымдасқан және бейбіт халық болған. Олардың жалғыз мәселесі кейде Кариб тайпаларының жемірілушілерімен болды. Касик тайпа басшысы және өзінің аймағының билеушісі еді. Олар "Бас Касикке" есеп берді, ал Джумакао заманында ол Касик Агуэйбана болды. Испандықтар келгенде Агуэйбана Хуан Понсе де Леонды ашық қолмен қарсы алды. Бірақ бұл достық көп ұзамай аяқталды, себебі конкистадорлар таиноларды құлдыққа салуды және олардың өмір салтын жоюды бастады.

Тайнолар көтерілісі

Испанияның Севилья қаласында сақталған "Индия жылнамалары" бойынша 1511 жылдың ақпан айында Агуейбананың бауыры Гюейбана, көбінесе Агуейбана II (Батыл) деп танылатын, Урайоан, Аняско касигі және олардың бірнеше адамы испан сарбазы Диего Сальседоны батырып өлтірді. Олар Сальседоның денесін қайта тіріліп кетпесі үшін бақылап отырды. Ол тірілмеген соң, таинолар испандықтардың құдай емес екенін түсінді. Касик Джумакао испан тілінде оқу мен жазуды үйренген алғашқы касик болды. Ол бұл туралы Испания королі Карл I-ге хат жазып, аралдың тағайындалған губернаторы бейбіт келісімді бұзғанын, өзінің және басқа касиктердің дерлік губернатордың тұтқынына айналғанын айтты. Сондай-ақ, ол өз ісіне өзі жауапты екенін мәлімдеді. Король хатқа қозғалды және губернаторға келісім шарттарын орындауды бұйырды. Бірақ үкімет корольдің өтінішіне құлақ аспай, таиноларды қорлауын жалғастырды. Джумакао, Дагуао касигінің (Нагуабо касигі) көмегімен, испандық поселеністеріне шабуыл жасап, 1513 жылы құрылған Сантьяго қаласын (Дагуао өзенінің, қазіргі Сантьяго өзенінің жанында орналасқан) өртеп жіберді, ондағы барлық тұрғындары қаза болды. "Сантьяго оқиғасынан" аман қалған жалғыз куәгер Игнасио Мартинестің сөзіне сәйкес, касиктер мен олардың тайпалары Лукильо тауларында (Сьерра) жасырынды. Джумакаодан кейін ешқандай хабар келген жоқ.

Мұра

Хумакао қаласында Касике ескерткіші орнатылған. 1975 жылы Хумакао қаласы Касике Джумакаоны құрметтеп, қалалық гербіне оның патшалық дәрежесін бейнелейтін тәжді қосты. Хумакао қаласы сондай-ақ, қайта өңдеу бағдарламалары бойынша үздік көрсеткен кәсіпорындарға "Касике Джумакао сыйлығын" табыс етеді.