Кіріспе

Джон Беркенхаут (8 шілде 1726 – 3 сәуір 1791) – ағылшын дәрігері, табиғатты зерттеуші және түрлі жазушы. Ол Эдинбург және Лейден қалаларында медициналық білім алды. Эдинбургте оқып жүргенде «Clavis Anglicae Linguae Botanicae» атты ботаникалық сөздігін жариялады. Ол табиғат тарихы бойынша бірнеше еңбек жариялады, оның ішінде «Ұлыбритания мен Ирландияның табиғи тарихының негіздері» (1769) және «Ұлыбритания мен Ирландияның табиғи тарихының шолуы» (1789) кітаптары бар. Ол Америка революциясы кезінде колонияларда британдық өкіл ретінде қызмет етті.

Өмір

Беркенхаут 1730 жылы Лидсте, Йоркширде қоныстанған голландиялық саудагер Джон Беркенхаут ағасы мен Энн Китчингманның ұлы болып дүниеге келді. Ол Лидс грамматикалық мектебінде білім алған. Әкесі оны коммерциялық мансапқа баулуды ниеттеніп, тілдерді оқу үшін Германияға жіберді. Германияда бірнеше жыл өткен соң ол бірнеше ағылшын ақсүйектерімен бірге Еуропаға саяхат жасады. Берлинге оралғанда ол әкесінің туысы, Барон фон Биелфельдпен бірге тұрды. Беркенхаут пруссиялық жаяу әскер полкіне кадет болып қабылданды, онда ол прапорщик, содан кейін капитан шеніне көтерілді. 1756 жылы, Жеті жылдық соғыс басталғанда, ол пруссиялық қызметтен кетіп, ағылшын полкіне комиссия алды. 1760 жылы ол Эдинбург университетіне медициналық студент ретінде түсті. Эдинбургтен ол Лейден университетіне барып, 1765 жылдың 13 мамырында медицина докторы ғылымын қорғады. Англияға оралғаннан кейін ол Миддлсекс округіндегі Айлвортта қоныстанды. Дэвид Элиша Дэвидің «Суффолк жинақтарында» (xc. 403) көрсетілгендей, ол біраз уақыт Бьюри-Сент-Эдмундс қаласында дәрігер болып жұмыс істеген. Соңында Беркенхаут сөз беріп босатылып, 19 қыркүйекте Нью-Йорктегі комиссарларға қайта қосылды, бірақ Карлайл комиссиясының келіссөздері нәтижесіз аяқталды. Ол Англияға оралып, қызметі үшін зейнетақы алды. 1780 жылы Беркенхаут салық салу туралы «Lucubrations on Ways and Means» атты еңбегін жариялады. Оның кейбір ұсыныстарын Лорд Норт, ал кейінірек Уильям Питт кіші қабылдады. Оның «Қабысқан иттің шағуы туралы» мақаласы 1783 жылы, ал «Симптоматология» 1784 жылы жарық көрді. Беркенхауттың соңғы жұмысы – 1790 жылы университеtte оқып жатқан ұлына арналған «Білім туралы хаттар». Онда ол мемлекеттік мектептердегі шәкірттік жүйесі туралы пікір білдірді.