Кіріспе

Дагоме Корольдігінің жыл сайынғы мерекесі

Дагоме Корольдігінің жыл сайынғы әдет-ғұрыптары (фон тілінде xwetanu немесе huetanu) Дагоме Корольдігінің ең маңызды жыл сайынғы тойы болды және ол астанасы Абомейде өткізілді. Бұл рәсімдер негізінен 1730 жылдары Агая патша тұсында басталды. Олар сыйлықтар мен салықтарды жинау және тарату, адамдық құрбандықтар шалумен діни рәсімдер, әскери шерулер, сондай-ақ патшалықтың болашағын жоғары лауазымды тұлғалардың талқылауларын қамтыды.

Шығу тегі

Батыс Африкадағы Фон және басқа этностар арасында дәстүр бойынша отбасылық жиындар жиі өткізілетін. Отбасының барлық мүшелері тойға жиналып, отбасының ең үлкен мүшесіне сыйлықтар сыйлап, отбасылық мәселелерді талқылайтын. Аймақтағы діни Вудунның бір бөлігі ретінде рухтар мен ата-бабаларға да сыйлықтар мен құрбандықтар ұсынылатын. Хуэгбаджа патша (шамамен 1645-1685) өкім сүрген кезінде бұл кең таралған әдетті өзгертіп, рухтарға немесе сыйлықтарды тек патша ғана беруі керек деп белгіледі. Ағажа патша (1718-1740) рәсімдерді патша мен патшалық әулеттің бағынысына алды. Ағажаның тұсында Жылдық әдет-ғұрыптар патшалықтағы басты діни рәсімге айналды, халықтың көп бөлігінің қатысуы талап етілді, барлық отбасылар билеушіге сыйлықтар мен салық (кейде оны салық деп есептеді) беруге міндетті болды, сондай-ақ жануарлар мен адамдарды құрбан ету элементтері енгізілді. Патшалық рәсім аяқталғанға дейін дәстүрлі отбасылық рәсімдерге рұқсат берілмеді. Құрбандардың көпшілігі Дагомея патшалары кеңінен қолданған бас кесу арқылы құрбандыққа шалынды, ал Фон тіліндегі рәсімнің тікелей мағынасы – Ксетану «жылдық бас ісі» дегенді білдіреді. Кейінірек бұл рәсімге құрбандық болған адамның қанын төгу де қосылды.