Кіріспе
20 ғасырдың екінші жартысындағы музыка жанрлары
Ольди – 20 ғасырдың екінші жартысындағы, атап айтқанда 1950 жылдардың ортасынан 1980 жылдарға дейінгі поп музыка, рок-н-ролл, дуу-воп, серф музыкасы (көбінесе классикалық рок және поп-рок ретінде сипатталатын) сияқты музыкалық жанрлардың атауы, сондай-ақ осы музыканы ойнайтын радио форматты білдіреді. 2000 жылдан бері 1970 жылдардағы музыка осы жанрға жиі қосылуда. "Классикалық хиттер" радиодағы ольди форматының жалғасы ретінде қарастырылады, ал 1980 жылдардағы музыка оның негізгі мысалы болып табылады.
Сипаттама
Бұл санатқа ду-вуп, ерте рок-н-ролл, жаңашылдық әндер, көпіршікті поп музыка, фолк-рок, психоделикалық рок, барокко поп, серфинг музыкасы, соул музыкасы, ритм-н-блюз, классикалық рок, кейбір блюз және кейбір кантри музыкасы сияқты алуан түрлі стильдер кіреді. Golden Oldies әдетте 1950-ші және 1960-шы жылдардағы музыканы қамтиды. Пол Анка, Нил Седака, Литтл Ричард және Сэм Кук; сондай-ақ ерте рок-н-ролл, рокабилли, ду-вуп, соул музыкасы, Motown, британдық жарылысы, ерте қыздар тобы, серфинг музыкасы, жасөспірімдерге арналған әншілер, жасөспірімдердің трагедиялық әндері және көпіршікті поп сияқты музыкалық қозғалыстар мен жанрлар да кіреді. Халықтық музыканың қайта жандануы және аспаптық әдемі музыка ольди кезеңіндегі ең көп қалып қойылған жазбалардың қатарында. Олдиз өзінің дәуірінде өте танымал болған, The Osmonds және Барбра Стрейзанд сияқты кейбір орындаушыларды толығымен және кейде түсініксіз себептермен жоюымен белгілі.
Классикалық шабуылдар пішімі
Ескі әндер тақырыбының бір түрі – классикалық хиттер, ол ескі әндер плейлистісінің көп бөлігін құрайды, сонымен қатар кейбір классикалық рок, заманауи R&B және поп-хиттерді қосады, осылайша негізінен 1970-ші жылдарға шоғырланған классикалық рок жанры мен кең ауқымды ескі әндер форматы арасында тепе-теңдік орнатады. Ескі әндердің классикалық хиттерге эволюциясы – арналық ауысудың мысалы.
1970 жылдар
Олди форматы 1970-ші жылдардың басында пайда бола бастады. Феникстегі KOOL FM ескі әндерді орындайтын алғашқы радиостанциялардың бірі болды, ол кезде 1950-ші және 1960-шы жылдардың басына назар аударатын. 1960-шы жылдары 40 үздік радиостанциялардың өте азы бірнеше жылдан асып кеткен әндерді орындайтын. 1960-шы жылдардың соңында бірнеше FM станциясы 40 үздік форматты қабылдады, бұл бірнеше рет қайталап естігісі келмейтін 30 әнді естігісі келмейтін, сонымен қатар орташа деңгейдегі радиостанцияларда ойналатын музыканы естігісі келмейтін ересектерге бағытталған. Олар ескі әндерді қазіргі өнімдерімен үйлестіріп, жаңа әндерді сағатына бірнеше рет орындайтын. Бұл радиостанциялар көбінесе «алтын» станциялар деп аталды. Кейбір AM радиостанциялары да осы форматты қолдана бастады. Сонымен қатар, Дрейк Ченоның «Solid Gold» форматы сияқты синдикатталған музыкалық форматтар пакеттері болды, олар FM станцияларында жиі қолданылатын, олардың AM әріптестерінен бөлек бағдарламалау қажеттілігі туды (сол кездегі FCC ережелеріне байланысты бірдей эфирге шығаруға тыйым салынғандықтан), ол олди және сол кездегі ересектерге арналған жұмсақ рок хиттерінің аралас нұсқасы болды. «Американдық граффити» фильмінің танымалдылығы 1950-ші жылдарға деген ностальгиялық қозғалысты 1970-ші жылдардың басында ынталандырғаны жиі айтылады. Осы қозғалыс нәтижесінде бірнеше «алтын» станциялар пайда болды, мысалы, Детройттегі WHND/WHNE («Honey Radio»), Нью-Йорктегі WCBS FM, Балтимордағы WQSR және Бостондағы WROR, олар олди станциялары ретінде жіктелді, ересектерге арналған 40 үздік емес. Бұл станциялар 1970-ші және 1980-ші жылдар бойы қазіргі өнімді азын-малын (сағатына біреу немесе екеуін) орындады; мысалы, WCBS FM 1980-ші жылдардың соңына дейін «Болашақ алтын» деген атпен қазіргі хиттерді орындады, ал Лонг-Айлендтегі WLNG 1999 жылға дейін шамамен 50/50 арақатынаста қазіргі хиттер мен олди әндерін орындады. Бұл «Solid Gold» станцияларының көпшілігі 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында басқа форматтарға өтіп, немесе форматты толығымен тоқтатып қойды. Көптеген AM «алтын» станциялары басқа форматтарға ауысты. Кейбір FM станциялары ересектерге арналған заманауи станцияларға айналды, соның ішінде Бостондағы WROR және Чикагодағы WFYR. 1980-ші жылдардың басында көптеген заманауи станциялар олди әндерін тұрақты айналымға қосып, сенбі күндері олди бағдарламаларын эфирге шығара бастады.
1980 және 1990 жылдар
1982 жылдан бастап AM және FM станциялары толық уақытты ескі форматтарға көшуді бастады. Бұл станциялар 1955 жылдан 1973 жылға дейінгі музыканы ғана ойнатты, ең көп назар 1964–1969 жылдарға аударылды. Осы ескі форматтағы станциялардың ішінде 1988 жылға дейін Нью-Йорктегі WNBC, Хартфордтағы WDRC FM, Бостондағы WODS, Филадельфиядағы WOGL, Далластағы KLUV, Питтсбургтегі WWSW, Чикагодағы WJMK және Торонтодағы CHUM болды. Кейбіреулерінде 300-ге жуық ән болса, WODS және WOGL сияқты станциялар тұрақты түрде 1500 әнге дейін қосымша материалдармен жұмыс істеді. 1989 жылға қарай, көптеген ірі және орта нарықтарда кемінде бір, көбінесе FM, ескі форматтағы станция болды. Осы кезеңде ескі форматқа арналған синдикациялық радиошоулар да көбейді. Оларға Мюррей К-мен «60-шы жылдардың саундтрегі», Дик Кларктың «Rock, Roll & Remember», The Real Don Steele-мен «60-шы жылдардан тікелей эфирде», Cousin Brucie-мен «Cruisin' America» және Дик Бартлимен «Rock & Roll-дың ең үлкен хиттері» кірді. Бұл шоулардың көпшілігі үш сағатқа созылды және серіктес станциялардағы ротациядағы 1950-ші, 1960-шы және 1970-ші жылдардағы музыканың көп бөлігін ұсынды. Бұл шоулардың көпшілігі 1990-шы жылдардың ортасында аяқталды, бірақ Бартлидің шоуы 2000-шы жылдардың соңына дейін (кейін 2010-шы жылдардың соңында бірнеше жылға қайта оралды), ал Кларк шоуы 2004 жылғы инсультіне дейін және 2020 жылға дейін қайта көрсетілді. 1986 жылдан 1990 жылға дейін бірнеше «алтын» станциялар қазіргі және жаңа материалды алып тастау арқылы толық уақытты ескі форматқа көшті, сонымен қатар 1980-ші жылдардағы әндерді біртіндеп алып тасты және 1970-ші жылдардағы әндерді едәуір шектеді. KRTH және WQSR екеуі де 1980-ші жылдардың соңында және 1990-шы жылдардың басында осылай істеді. Алайда WCBS FM 1988 жылға дейін қазіргі материалды тұрақты түрде ойнатуды жалғастырды. Содан кейін ол 2001 жылға дейін сағат 11:00-ден 5:30-ға дейін сағат сайын бір рет ойнатылды. WCBS FM де осы түнгі уақытта әр сменада 1990-шы жылдардағы бірнеше әнді ойнатты. Олар күндіз және түнде сағат сайын бір-екі 1980-ші жылдардағы әнді ойнатуды жалғастырды. WCBS FM сондай-ақ 1970-ші жылдардан сағат сайын үштен бес әнге дейін ойнатты. Шын мәнінде, олар басқа ескі станцияларға қарағанда 1970-ші жылдардағы музыканы көбірек ойнатты. Сонымен қатар, WCBS FM орташа станцияға қарағанда 1964 жылға дейінгі әндерді сағат сайын бес әнге дейін ойнады. Ескі форматтағы станциялар 1990-шы жылдар бойы 1960-шы жылдардың соңына негізделген күйінде болды. WCBS FM бұл ереженің ерекшелігі болды. AM ескі форматтағы станциялардың көпшілігі 1990-шы жылдардың басында FM ескі форматтағы станциялардың жоқ болған нарықтарынан басқа жерде жоғалып кетті. Бұл форматтың аяқталуы көрінбейді.
Құлдырау
2000 жылдан бастап ескі әндерді орындайтын радиостанциялар өз аудиториясының ескіріп, жарнамалау қиынға соға бастағанын байқады. Бірақ сол кезде небары бірнеше станция ғана форматты толығымен тастады. Бірнеше станция (мысалы, Орландодағы WOCL және Сакраментодағы KHYL) қысқа ғана уақытқа танымал болған, дискоға бағытталған ритмикалық ескі әндер форматына көшті, ал көптеген станциялар бастапқыда бұл форматты сақтап қалды. 2000 жылдан бері станциялар 1950 және 1960 жылдардың басындағы әндердің таңдауын шектеуде. Сонымен қатар, олар 1979 жылғы және тіпті 1980 жылдардағы әндерді де ойнатуды бастады. WCBS FM (Нью-Йорк) 2001 жылдың басында 1964 жылға дейінгі әндерді азайтып, 1970 және 1980 жылдардағы әндерді көбейтті. Олар сол уақытта түнгі эфирдегі жаңа әндерді және кейбір арнайы хабарларды да жойды. 2002 жылы көптеген ескі әндерді орындайтын станциялар өз тізімінен 1964 жылға дейінгі әндерді алып тастай бастады, себебі бұл әндер көбінесе жарнама берушілерге ұнамайтын ескі аудиторияға арналған. WCBS FM "Doo Wop Shop" бағдарламасын тоқтатып, сағатына бір ғана 1964 жылға дейінгі ән ойнатуды бастады; 2003 жылға қарай тұрақты айналымда 1950 және 1960 жылдардың басындағы 50-ден аз ән қалды. Көптеген станциялар жоғары рейтингке қарамастан, жарнамадан түскен кіріс аз болғандықтан ескі форматтан бас тартты. 2005 жылдың 3 маусымында Нью-Йорктегі WCBS FM, үш онжылдықтан астам уақыт бойы ескі әндерді орындайтын станция, кенеттен Jack FM форматына көшті, бұл «Үлкен алма» қаласындағы ескі әндердің жанкүйерлерінің наразылығына және кірістің күрт төмендеуіне әкелді. Чикагодағы WJMK (WCBS FM-нің серік станциясы) сол күні Jack FM-ге ауысты. Кейбіреулер WCBS FM және WJMK-нің жабылуын ескі әндер форматының қауіпте екендігінің белгісі деп санайды, себебі осы себептерге байланысты ересектер стандарты мен тыныш джаз форматтары да жоғалып барады. Ескі әндер форматы 2007 жылдың 12 шілдесінде WCBS FM-ге қайта оралды, жаңартылған форматта, 1964 жылдан 1989 жылға дейінгі музыканы қамтиды (және «Ескі әндер» сөзі қолданылмай, эфирде «Ең жақсы хиттер» деп аталады), мысалы, Синди Лаупердің «Girls Just Want to Have Fun», Лора Браниганның «Gloria» және Starship тобының «We Built This City» сияқты әндер ойнатылды (бірақ WCBS FM 1980 жылдардың соңына дейін ескі әндермен қатар жаңа хиттерді де ойнаған, ал аталған үш ән көп жыл бойы ойнатылды). 2010 жылдардың ортасына қарай «классикалық хиттер» термині 1970 жылдардың соңындағы (диско дәуірі) және 1980 жылдардағы поп, би және рок форматына негізделген форматты білдірсе, «ескі әндер» термині 1960 жылдардан 1970 жылдардың ортасына дейінгі, көбінесе тыныш рок және жеңіл музыкаға бағытталған форматты білдірді (ескі MOR форматына ұқсас), мысалы, Чикагодағы WRME LD. 1960 және 1970 жылдардағы көтеріңкі әндерді орындайтын станциялар индустрияда «алтын» классикалық хиттер деп белгіленеді. 2020 жылдың қазіргі кезенінде 1960 жылдардағы музыка радиода өте сирек кездеседі. 2020 жылдың мамыр айына қарай радиода ең көп ойналған 1000 әннің тек төртеуі 1970 жылға дейінгі, ал үшеуі классикалық рок станцияларында, сондай-ақ ескі және классикалық хиттерде ойнатылады. 2022 жылға дейін танымалдылығы ең көп төмендеген 100 әннің көпшілігі 1960 жылдардан шыққан; 56%-ы британдық музыкалық жарылыстан бұрын, ал тағы 13%-ы сол кезден 1969 жылға дейін шыққан.
Басқа радиостанциялар
Олди форматы әлі де белсенді болып табылатын нарықтарда радиодағы ең танымал форматтардың бірі болып қала береді. Бүгінгі таңда ең табысты ескі базар станциялары Классикалық хиттер форматына бейімделеді және Лос-Анджелестегі KRTH "K Earth 101", Тихуана Сан-Диегодағы XHPRS FM "105.7 the Walrus", Риверсайд Сан-Бернардинодағы KOLA 99.9, Калифорниядағы Фреснодағы KYNO, Филадельфиядағы 98.1 WOGL, Кливлендтегі WMJI "Majic 105.7" және Далластағы KSPF. Алайда, Чикагодағы WLS FM радиостанциясы бірнеше жыл бұрын ескі радиостанциялардың естілуіне ұқсас. Олар күніне бір-екі, ал түнде төрт сағатта бір-екі әнді 1964 жылға дейінгі уақытта ойнайды. Алайда, форматтың үнемі төмендеуін көрсету үшін, Сан-Францискодағы KFRC 2005 жылы Классикалық хиттерге қарай жылжи бастады және бұл форматты 2006 жылы толық тастап, Ритмикалық AC "MOViN" форматына ие болды, ол 2007 жылдың қаңтарында Сакраментода KCCL (K Hits 92.1) дебютіне дейін Солтүстік Калифорнияның көп бөлігін ескі станцияларсыз қалдырды. (Бірақ, KFRC "Movin" деп өзгерген кезде өзінің форматын және классикалық хиттерге орналасуын дамытты.) Бірақ KFRC ұзаққа созылмады. 2007 жылдың 17 мамырында 106.9 KIFR-де Free FM ыстық әңгіме форматы сәтсіз аяқталғаннан кейін CBS 106.9 радиосында KFRC-ді рокқа сүйенетін классикалық хиттер форматымен қайта іске қосты. Бірақ KFRC-да ол ұзаққа бармады. 2008 жылдың 27 қазанында 106.9 KFRC FM барлық жаңалықтар 740 KCBS AM бір уақытта таратылатын болды. KFRC қазір тек 106.9 FM HD 2 және KFRC.com онлайн көрсетілімде. Бірақ KFRC қайтадан келді. 2009 жылдың 1 қаңтарында KFRC 1550 AM радиосында, нағыз олди ретінде қайта оралды. KZQZ, Сент-Луис қаласында эфирге шығып, 2008 жылдың наурыз айында олди ойнатуды бастады, дәстүрлі олди форматын ұстап, 1950-ші, 1960-шы және 1970-ші жылдардың басында Billboard топ-40 хиттерінің кең спектрін ойнатты, FCC 2020 жылы станцияны эфирге шығаруға мәжбүрлегенге дейін. Коммерциялық емес WXRB, 95.1 FM Дадли, Массачусетс штатында (Солтүстік Америкадағы коммерциялық емес барлық стадиондардың бірі) Алтын стадиондарды 2005 жылдың 6 наурызында сағат 13:00-де ойнатуды бастады, ол 1954 жылдан 1979 жылға дейін назар аударды. 2009 жылдың 27 тамызында Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласында орналасқан WGVU радиостанциясы барлық ескі музыканы ұсынатын алғашқы қоғамдық радиостанция болды. Форматты басқа қоғамдық радиостанциялар еліктеп келді; мысалы, Нью-Йорктің Сиракуза қаласындағы WCNY FM өзінің HD Radio цифрлық субканалінде жеке тұлғаға негізделген ескі форматты хабарлай бастады. Jones Radio Networks, Waitt Radio Networks және Transtar Radio Networks 24 сағаттық жерсеріктік тарату олди форматтарын ұсынды; бұл компаниялар Dial Global корпорациясына біріккеннен кейін желілер Kool Gold болып бірікті. Спутниктік музыка желісі "Oldies Radio" ұсынды; Oldies Radio ABC сатып алғанға дейін сақталды, бірақ содан бері қазіргі меншік иесі Cumulus Media Networks-тің Classic Hits Radio ретінде қайта аталды, негізінен 1970 және 1980 жылдардағы музыкаға, 1960 жылдардағы шектеулі музыкаға назар аударды. ABC сонымен қатар 24 сағаттық бағдарламалық бағдарламалық бағдарламаны және ABC WPLJ таңғы бағдарламасының жүргізушісі Скотт Шеннонның дауысын барлық уақытта бақылайтын The True Oldies Channel арнасын ұсынды. "True Oldies Channel" каналы ХХІ ғасырдың алғашқы жылдарында ескі форматтың 1970 және 1980 жылдардағы музыкаға ауысуын болдырмау тұжырымдамасымен құрылды. Ақырында, 2014 жылы желідегі жер бетіндегі жұмыс аяқталған кезде, ол гибридті тәсілге ие болды, 1960 және 1970 жылдардағы музыка желісінің өзегінде, сонымен қатар 1980 жылдардағы шектеулі музыка да қамтылды. Солтүстік Америкада спутниктік радио хабар таратушылар XM және Sirius 2001 және 2002 жылдары іске қосылды, ондағаннан астам ескі радио арналары бар, XM 1940 жылдан 1990 жылға дейінгі әр онжылдық үшін жеке станциялар ұсынды, ал Sirius 1950-жылдардан 1980-жылдарға дейін бірдей болды, бастапқыда барлығы бір цифрлы арналардың бірінші орындарында болды. Бұл компаниялар дискотека және би хиттері, гараж рок, классикалық рок, классикалық кантри, және винтаж R&B және соул хиттері үшін белгілі бір жанрлық арналарды ұсынды. Бұл радиоарналар өздерінің кітапханаларында мыңдаған әндерді жариялады, бұл дәстүрлі радиостанцияларға қарағанда қайталануды аз қамтамасыз етті. (2008 жылдың қарашасында Sirius және XM бірігуінен кейін екі қызмет "онжылдықтар" арналарының біріктірілген тобына ауысты, олардың көбісі үшін ойнату тізімдері ескі бағдарламалардың дәстүрлі стилін көрсету үшін қысқартылды. SiriusXM өзінің ескі арналарын жыл бойы маргинализациялады, 40s арнасын 2015 жылы 4-арнадан, содан кейін 2021 жылы 50-ші және 60-шы арналарын 5-ші және 6-шы арналардың орыннан көшіріп, жылжытты.) Music Choice сонымен қатар үзіліссіз ескі радиостанцияны ұсынады (ол 1950-ші және 1960-шы жылдарды, негізінен рок-н-ролл дәуірінен қамтиды), сондай-ақ 1970-ші жылдардан 1990-шы жылдарға дейінгі онжылдықтар арналарын ұсынады. Көптеген Интернет радиостанциялары да осы форматты ұсынады. 2010 жылдардың соңынан бастап 2022 жылға дейін қысқа толқынды радиостанция WTWW кешкі сағаттарда олди қызметін жүзеге асырды. 2022 жылдың қарашасында WTWW жетекші инженері Тед Рэндалл станцияны тастап, олди бағдарламасын WRMI таратқышына көшірді, ол WTWW-дан 60 метрлік диапазонда аз ғана қашықтықта орналасқан.