Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Griko диалектісі – Итало-грек тілінің диалектісі, оны Салентода (Лечче провинциясы) және Калабрияда Греканико деп те атайды. Кейбір грек тіл білімі мамандары оны қазіргі грек тілінің диалектісі деп санайды және оны көбінесе (Κατωιταλιώτικα, "Оңтүстік Италиялық") немесе (Γραικάνικα) деп атайды, ал өз сөйлеушілері оны (Γκραίκο, Калабрияда) немесе (Γκρίκο, Салентода) деп атайды. Салентода Griko тілі, ал Калабрияда Grecanico тілі таралған. Griko және стандартты қазіргі грек тілдерінің бір-бірін түсіну деңгейі белгілі бір шамада бар.
Dialect of Italiot Greek
Griko, sometimes spelled Grico, is the dialect of Italiot Greek spoken by Griko people in Salento (province of Lecce), and also called Grecanico, in Calabria. Some Greek linguists consider it to be a Modern Greek dialect and often call it (Κατωιταλιώτικα, "Southern Italian") or (Γραικάνικα), whereas its own speakers call it (Γκραίκο, in Calabria) or (Γκρίκο, in Salento). is spoken in Salento while is spoken in Calabria. Griko and Standard Modern Greek are partially mutually intelligible.
Жіктеу
Гриконың шығу тегі туралы ең танымал гипотеза – Герхард Рольфс пен Георгиос Хатзидакистің болжамы, ол Гриконың тамырлары б.з.д. VIII ғасырда Оңтүстік Италия мен Сицилиядағы ежелгі грек колониялары тұсындағы дәуірге дейін жетеді дейді. Осылайша, Оңтүстік Италия диалектісі бір кезде Магна Грецияны құраған грек элементтерінің соңғы тірі қалдығы болып саналады. Дегенмен, Грико кейбір дори элементтерін сақтап қалған болуы мүмкін деген қарсы гипотезалар да бар, бірақ оның құрылымы көбінесе, басқа барлық қазіргі грек диалекттері сияқты, койне грек тіліне негізделген. Сондықтан, Гриконы дори тілінің ықпалымен ортағасырлық грек тілінен тараған тіл деп сипаттаған дұрыс, осы тілді түріктерден қашу үшін Византия империясынан Италияға көшіп келгендер қолданған. Оңтүстік Италияның грек диалектілерінің тарихи тұрғыдан ортағасырлық грек тілінен шыққандығы туралы идеяны алғаш рет 19 ғасырда Джузеппе Морози ұсынды.
The most popular hypothesis on the origin of Griko is the one by Gerhard Rohlfs and Georgios Hatzidakis, that Griko's roots go as far back in history as the time of the ancient Greek colonies in Southern Italy and Sicily in the eighth century BC. The Southern Italian dialect is thus considered to be the last living trace of the Greek elements that once formed Magna Graecia. There are, however, competing hypotheses according to which Griko may have preserved some Doric elements, but its structure is otherwise mostly based on Koine Greek, like almost all other Modern Greek dialects. Thus, Griko should rather be described as a Doric influenced descendant of Medieval Greek spoken by those who fled the Byzantine Empire to Italy trying to escape the Turks. The idea of Southern Italy's Greek dialects being historically derived from Medieval Greek was proposed for the first time in the 19th century by Giuseppe Morosi.
Географиялық таралуы
Бүгінде Италияның Калабрия (Реджио-Калабрия қалалық аймағы) және Апулия (Лекче провинциясы) аймақтарында екі шағын итальяндық-грек тілінде сөйлейтін қауымдық өмір сақталған. Апулиядағы итальяндық-грек тілінде сөйлейтін аймақ Греция Салентина аймағындағы тоғыз шағын қаладан тұрады (Калимера, Мартано, Кастриньяно-де'-Гречи, Корлильяно-д'Отранто, Мелпиньяно, Солето, Стернатия, Цоллино, Мартиньяно), оларда барлығы 40 000 адам тұрады. Калабрияның грек аймағы Бовезиядағы тоғыз ауылдан (оның ішінде Бова-Супериоре, Рогхуди, Галличано, Чорио-ди-Рогхуди және Бова-Марина) және Реджио-Калабрия қаласындағы төрт ауданнан құралған, бірақ оның халқы айтарлықтай аз, шамамен 2000 адамды құрайды.
Two small Italiot Greek speaking communities survive today in the Italian regions of Calabria (Metropolitan city of Reggio Calabria) and Apulia (Province of Lecce). The Italiot Greek speaking area of Apulia comprises nine small towns in the Grecìa Salentina region (Calimera, Martano, Castrignano de' Greci, Corigliano d'Otranto, Melpignano, Soleto, Sternatia, Zollino, Martignano), with a total of 40,000 inhabitants. The Calabrian Greek region also consists of nine villages in Bovesia, (including Bova Superiore, Roghudi, Gallicianò, Chorìo di Roghudi and Bova Marina) and four districts in the city of Reggio Calabria, but its population is significantly smaller, with around only 2000 inhabitants.
Ресми мәртебесі
1999 жылғы 482 заңмен Италия парламенті Реджио Калабрия және Салентодағы грек қауымдастықтарын грек этникалық және тілдік азшылық ретінде мойындады. Заңда Республика албан, каталон, герман, грек, словен және хорват халықтарының, сондай-ақ француз, франко-провансаль, фриуль, ладин, окситан және сардин тілдерінде сөйлейтіндердің тілі мен мәдениетін қорғайтыны белгіленген. ЮНЕСКО-ның 2011 жылғы мәліметтері бойынша, грек тілінің екі диалектісі жоғары деңгейде қауіпті тілдер саналады.
By Law 482 of 1999, the Italian parliament recognized the Griko communities of Reggio Calabria and Salento as a Greek ethnic and linguistic minority. It states that the Republic protects the language and culture of its Albanian, Catalan, Germanic, Greek, Slovene and Croat populations and of those who speak French, Franco Provençal, Friulian, Ladin, Occitan and Sardinian. According to UNESCO data from 2011, the two dialects of Griko are classified as severely endangered languages.
Мәдениет
Гриконың бай ауызша дәстүрі мен фольклоры бар. Грико әндері, музыкасы және поэзиясы Италия мен Грецияда ерекше танымал. Салентодан шыққан белгілі музыкалық топтардың қатарында Гетония және Арамире бар. Сонымен қатар, Дионисис Саввопулос және Мария Фарарантури сияқты әйгілі грек артистері Грикода өнер көрсеткен. Грек музыкалық ансамблі Энкардия Грико әндерімен қатар, Оңтүстік Италияның музыкалық дәстүріне де назар аударады.
There is rich oral tradition and Griko folklore. Griko songs, music and poetry are particularly popular in Italy and Greece. Famous music groups from Salento include Ghetonia and Aramirè. Also, influential Greek artists such as Dionysis Savvopoulos and Maria Farantouri have performed in Griko. The Greek musical ensemble Encardia focuses on Griko songs as well as on the musical tradition of Southern Italy at large.