Кіріспе

Римдік тарихшы Олимпиодор Фибский (; шамамен 380 жылы туған, өркендеген кезеңі 412–425 жж.) - V ғасырдың басындағы римдік тарихшы, ақын, философ және дипломат. Ол грек тілінде жазылған жиырма екі томдық "Тарих" еңбегін жазды, оны император Феодосий II-ге арнады. Бұл еңбек 407 және 425 жылдар аралығындағы Батыс Рим империясындағы оқиғаларды егжей-тегжейлі баяндайды. Ол христиан сарайында өркендеген және кейінгі тарихшыларға, соның ішінде діни тарих жазушыларға әсер еткен тұлға.

Өмір

Олимпиодор 365 және 380 жылдар аралығында Рим провинциясы Тебайдтегі Фивада (қазіргі Люксор, Египет) құриялық отбасында дүниеге келген. Бұл, мүмкін, императордың таңдауын қамтамасыз ету үшін бәсекелес үміткерлер арасындағы дауды шешу мақсатында жасалған. Немесе вестготтардың шапқындарынан кейін классикалық мәтіндерді көшірудің ресми бағдарламасын қолдау үшін. Ол мұндай ойға келуге бірнеше себеп бар: 407 жылдан бергі оқиғаларды егжей-тегжейлі білуі; Италия жағалауларын аралап көргені; Рим қалалық мұрағаттарында сақталған фактілер мен статистиканы келтіргені; Римнің керемет сұлулығына және оның аристократиясының байлығына таң қалғаны. Римге сапарында байлардың үйлерін сипаттағанда, оның өзі жазған болжамдағы бір гексаметр кездеседі, онда ипподромдар, фонтандар, киелі орындар және қаланың басқа да көптеген белгілері бар: «Бір үй – қала; қалада он мың қала бар». Ал тарихтың барлық кезеңі Хонорийдің жетінші консулдығынан бастап Валентиан III билікке келгенге дейінгі уақытты қамтиды. Плацидия мен гот Атаулфтың некесі қаңтар айында, ал оның Констанций III-ке үйленуі Хонорийдің он бірінші және Констанцийдің екінші консулдығында болғандығы айтылады. Олимпиодор римдік лауазымдардың әрқайсысын грек тіліне аударған, бұл ерекше тәжірибе еді: грек тарихшылары ресми лауазымдарды аудармай, мүлдем қалдырып кететін. Томпсон Олимпиодордың стильдік ерекшеліктерін атап өтеді: латын тілінен алынған сөздер, сленг (халықтық грек тілі). Ол ақын Пейсандерді еске алады, ол аргонавттар мен Эмона қаласының негізін қалау арасындағы байланысты қамтамасыз еткен. Филостургийдің еңбегі мен Зосимнің тиісті үзінділері арасындағы тілдік ұқсастықтар Олимпиодорды олардың ортақ көзі ретінде көрсетеді. Болдуиндер екі автордың фрагменттері арасындағы байланысты көрсететін мәліметтер тізімін ұсынады. Ол Онориусты Аларикке жеңіліп қалғаны үшін кінәлайды, өйткені ол оның «ақылға қонымды талаптарына» бойын бұрған жоқ немесе оның қаупін тиімді түрде жолға қоймаған. Олимпиодор шығыс империясының батыс империясын қолдауын жақтады, император Аркадий мен Стилихон арасындағы ертедегі қақтығыстардың зиянды салдарына назар салды. Гиллетт оның еңбегін «Теодосий әулеті тұсында Рим империясының бірлігіне сенімнің күшін көрсететін ескерткіш» деп сипаттайды. Гиллетт Константинопольдің Солтүстік Африкада вандалдардың агрессиясына қарсы Равеннаны қолдау үшін жұмсаған уақыты мен ресурстарын атап өтеді және Олимпиодордың еңбегі пікірталасқа «уақылы үлес қосты» деп санайды. Соңында Гиллетт тарихтың ұрпақтарға арналған оқиғалардың жазбасы немесе діни талас емес, мемлекеттік істердің шынайы бағасы екенін мәлімдейді.