Кіріспе
Rappen монетасы (көпше түрі – Rappen) бастапқыда Альзас, Сундгау, Солтүстік Швейцария және Оңтүстік-Батыс Германия аймақтарында кең таралған ортағасырлық Pfennig ("пенни") монетасының бір түрі болған. Басқа неміс пеннилері сияқты, оның жартысы – галер, ең кішкентай сомы. Бүгінде швейцариялық франктың жүзден бір бөлігі неміс және швейцариялық неміс тілдерінде Rappen, ал романш тілінде rap деп аталады. Француз тілінде сөйлейтін Швейцарияда бұл валюта бірлігі центим (көпше түрі – centimes) деп, ал итальян тілінде сөйлейтін Швейцарияда – centesimo (көпше түрі – centesimi) деп аталады. Centime (немесе centimes) халықаралық деңгейде немесе Швейцарияның мемлекеттік тілдерінен өзге тілдерде де қолданылады.
A Rappen (pl. Rappen) originally was a variant of the medieval Pfennig ("penny") coin common to the Alemannic German regions Alsace, Sundgau, northern Switzerland and south western Germany. As with other German pennies, its half piece was a Haller, the smallest piece which was struck. Today, one hundredth of a Swiss franc is still officially called a Rappen in German and Swiss German and a rap in Romansh. In French speaking Switzerland, the modern Swiss currency unit is called a centime (pl. centimes) and in Italian speaking Switzerland, a centesimo (pl. centesimi), respectively. Centime(s) is also used internationally or in languages other than the Swiss national languages.
Атауы
Терминнің шығу тегі 13-шы ғасырда Фрайбург-им-Брайсгау қаласында таңқа басылған, құс бейнесі (бүркіт) бар пеннидің бір түрі – Rappenpfennig-ге дейін жетеді. Кейін бұл бейне қарасұрғы (неміс тілінде Rabe) деп түсіндірілді, сондықтан сөз неміс тіліндегі "қара атты" деген мағына беретін Rappen сөзімен туыс. Монетаның Жоғарғы Рейн аймағында кеңінен таралғанына байланысты, ол 1399 жылы құрылған Базель епископы және аймақтың көптеген ірі қалаларын қамтитын аймақтық монета одағы – Rappenbund ("Rappen федерациясы") деп аталатын стандартты валюта ретінде қабылданды. 1584 жылы Rappenbund таратылғаннан кейін, бірқатар швейцариялық штаттар өз аумақтарында раппен монеталарын жасауды жалғастырды, олар 19-шы ғасырдың ортасына дейін жергілікті қолданыста болды.
Тарих
1798 жылы Швейцарияны француздар Хельветика Республикасы арқылы саяси біріктірген кезде, бұрынғы тәуелсіз швейцариялық штаттардың әртүрлі валюталарын стандартизациялау үшін бірыңғай валюта қажет болды (соған дейін Швейцарияда шамамен 860 түрлі монета қолданылған). Берн талеріне негізделген жаңа швейцариялық франк енгізілді, онда 10 раппен бір баценді құрады, ал оның 10-ы бір франкқа тең болды. Бұл бірыңғай монеталар тек бес жыл бойы, яғни 1803 жылы Хельветика Республикасы таратылғанға дейін соғылды. Бірақ, Швейцарияның көптеген жаңа тәуелсіз кантондары енді ондық франк, бацен және раппен валюталарының жергілікті нұсқаларын шығара бастады, Швейцария 1848 жылы қайта саяси біріктірілгенше және 1850 жылғы Федералдық монета заңымен жергілікті валюталарды алмастыру үшін қазіргі швейцариялық франк шығарылды. Екі раппен монетасы 1974 жылға дейін соғылды және 1978 жылы айналымнан алынды, бір раппен монетасы 2006 жылға дейін соғылды және 2007 жылы қолданыстан тоқтатылды, одан көп бұрын күнделікті қолданыстан шығып қалғаннан кейін. Қазіргі уақытта 5, 10 және 20 раппен монеталары айналымда, ал фюфзги ресми түрде 50 раппен монета емес, жарты франк монетасы болып табылады (Швейцария франкінің монеталарына қараңыз).