Кіріспе

XVI ғасырдағы Оңтүстік Америкадағы неміс конкистадоры, Колумбияның Богота ауданы.

Николаус Федерманн (Nikolaus Federmann) (lang es, nikoˈlas ðe feðeɾˈman) (шамамен 1505, Ульм – 1542 жылдың ақпаны, Вальядолид) – қазіргі Венесуэла және Колумбиядағы неміс саяхатшысы және конкистадор. Ол Кляйн Венедиг (1528–1546) тарихындағы маңызды тұлға, Испания королі Карл I Венесуэла провинциясын Велсер банктік үйіне берген және Сантафе де Богота қаласын құруға негіз салған.

Өмір

Николаус Федерман 1505 жылы Ульм қаласында (Баден-Вюртемберг) дүниеге келген. 1529 жылы Венесуэла аумағын зерттеу туралы келісімге қол қойған Аугсбургтағы Велсерлер отбасы оны Санто-Домингоға жіберді. 1529 және 1530 жылдары Федерман Севильядан Венесуэладағы Короға қоныс аударушылар мен кеншілерді алып барды. Ол келген соң губернатор Амброзиус Эхингер оны өзінің орынбасары етіп тағайындады. 1530 жылы 30 шілдеде Федерман "Кіші Венеция" (Klein Venedig) колониясының басшысы болды. Губернатор Эхингер денсаулығына байланысты Испаньолаға баруға мәжбүр болғандықтан, уақытша билікті Федерманға тапсырды. Санто-Доминго корольдік аудиенциясының рұқсатысыз Федерман 1530 жылдың қыркүйегінде Ориноконың солтүстік өзен алабында 110 жаяу әскер, 16 атты әскер және 100 жергілікті тұрғынмен бірге "Оңтүстік теңізін" (Тынық мұхиты) іздеу экспедициясын ұйымдастырды. Алайда, Азияға жаңа сауда жолын ашу мақсатына жете алмады. 1531 жылы 17 наурызда ол 5,565 песо алтынмен Короға қайтып келді. Рұқсатсыз экспедиция жасағаны үшін губернатор Эхингер Федерманды төрт жылға Еуропаға қуды. Аугсбургке оралғаннан кейін ол "Индианская история" атты еңбегін жазды. "Ein schöne kurtzweilige Historia Niclaus Federmanns des Jüngern von Ulm erster raise" (Никлаус Федерманның жас кезінің тарихы) (1557 жылы жарық көрген).

Ла Гуахирадағы экспедиция

Парагванадағы Коро қаласынан Федерман қазіргі Колумбияның солтүстігіндегі Ла Гуахира аумағына жол тартты. Оның мақсаттарының бірі – Кариб теңізі суларында табылған інжу-маржанды қорғау еді, және тарихтың бір нұсқасы бойынша ол 1535 жылы Риоача қаласын құрған. Алайда Федерман інжу-маржан іздеу үшін жергілікті суға батушыларды таба алмады, ал туған жері Ульмнің атымен "Ульма" деп атағысы келген қала құру миссиясы сәтсіз аяқталды. Федерман 1536 жылғы ақпан айында Кабо-де-ла-Велаға жеткен соң, Ла Гуахираның Кариб теңізі жағалауында қоныс құрмай, Короға қайтып келді.

Боготаның негізі

Кородан ол Колумбия Анд тауларының шығыс жотасының шығыс шеттерімен, Льянос арқылы саяхаттап, тұз саудасы жолымен Муиска Конфедерациясының шығыс бөлігімен кездесті. Олардың аймағы Гонсало Хименес де Кесаданың басып алынып, жаулап алынған еді, ол тағы бір конкистадордың келуін ұнамсыз деп есептеді. Федерман Себастьян де Белальказармен бірге 1539 жылдың 27 сәуірінде Богота қаласын қайта құрды. Хименес де Кесада 1538 жылдың 6 тамызында алғашқы Боготаны құруға тырысқанда, испан тәжінің қоныс құруға қатысты ресми талаптарын орындамады. Жаулау экспедицияларының үш жетекшісі – Гонсало Хименес де Кесада, Себастьян де Белальказар және Федерман Босада кездесіп, Испанияға оралып, испан тәжі үшін жасаған барлаулары үшін өтемақы сұрауға келісті. Гонсало ағасы Эрнан Перес де Кесаданы Жаңа Гранада патшалығының уақытша губернаторы етіп тағайындады және астананың алғашқы мэрі мен кеңесін сайлады. Федерманның командасының капелланы Хуан Вердехо дін қызметкері болып тағайындалды. Федерман және Де Белальказар экспедицияларының көптеген сарбаздары Боготада қалуға шешім қабылдады, бұл Де Кесада әскерін күшейтті. Эль-Дорадоны таба алмағаннан кейін, Жаңа әлемге келгеннен кейін он жыл өткен соң, 1539 жылдың мамыр айының ортасында Федерман Кариб теңізі жағалауына қайтып, Картахенадан Испанияға қайтты.

Еуропаға оралу

Еуропада Федерманды Велсерлер отбасы тоқтатты, олар оны келісімшартты бұзғандығы және қаражатты ұрлағандығы айыбымен айыптады. Велсерлер отбасы 100,000 дукатқа тең изумруд пен 15,000 дукатқа тең алтын өтемақы талап етті. Федерман төлей алмағандықтан, бірнеше апта бойы Антверпен түрмесінде отырды. Федерман өзін сотта қорғауға тырысты, бірінші Гентте, содан кейін Вальядолидте Үндістер Кеңесі алдында. Ол Велсерлер отбасын салықтан қашуда және испан корольінің мүддесіне қарсы әрекет етуде айыптап, қарсы сотқа шағым түсірді. 19 қазан 1541 жылы Федерман ақыры келісімге келді. Велсерлер отбасы қаржылық талаптарынан бас тартты, ал Федерман Жаңа Гранададағы жерлеріне құқығын өткізді. Велсерлер отбасы сенімсіздікке айыптап, ал инквизиция оны лютеран деп күдіктенген Федерман 1542 жылдың ақпан айында Вальядолидтегі түрмеде қайтыс болды.

Шығармалары

Индиандық тарих. "Ein schöne kurtzweilige Historia Niclaus Federmanns des Jüngern von Ulm erster raise" (бірінші жорық туралы), 1557 жылы Хагенауда.