Кіріспе
Кеомдо (хангыль=검도) – корейдің қазіргі заманғы жекпе-жек өнері. Ол жапон жекпе-жегінің кендо түрінен туындаған және онымен аталас. Атауы дұрыс болғанымен, Kǒmdo, Kumdo және Geomdo деп те жазылады. Жекпе-жек өнері ретінде Кумдо Жапониядан енгізілгеннен бері корей мәдениеті мен қоғамында қабылданды, сондықтан «кеомдо» термині соңғы кезде корей семсерлерін пайдаланатын басқа корей жекпе-жек өнерлерінің жалпы атауына айналды. Демек, кеомдо кендоға ұқсас спорттық және жарыстық қылышпен күресу түріне, немесе Хайдун Гумдо, Ханкумдо сияқты корей қылышпен күресудің басқа да әскери формаларына қолданылуы мүмкін. Жапон кендосына байланысты болғанымен, корей кеомдосында меншіктеу және мәдени сіңіру салдарынан шағын айырмашылықтар бар. Мұндай айырмашылықтарға корей тіліндегі терминологияны қолдану, төрешілер үшін қызыл емес, көк туларды пайдалану және формаға енгізілген шағын өзгерістер жатады.
Keomdo (hangul=검도) is a modern Korean martial art. It is derived from and has a name cognate to kendo, the Japanese martial art. Despite being accurate, its name is also spelled Kǒmdo, Kumdo and Geomdo. As a martial art, Kumdo has become accepted in Korean culture and society since its introduction from Japan to the degree that the term "keomdo" has, in recent history, become a generic label for other Korean martial arts based upon Korean Swordsmanship. Therefore, keomdo can apply to the sporting and competitive form of swordsmanship, similar to kendo, or it can be applied to other martial forms of Korean swordsmanship such as Haidong Gumdo or Hankumdo. Although related to Japanese kendo, minor differences exist in Korean keomdo due to appropriation and acculturation. Such differences include, but are not limited to, the use of native terminology, the use of blue flags rather than red flags for the referees and minor modifications to the uniform.
Жабдық
Кеомдода қолданылатын қорғаныш жабдықтары жапон тілінде хогу (호구) богу деп аталады және 6 элементтен тұрады. (КӨРСЕТІЛМЕГЕН.) Мёң су гон (면수건, "tenugui" жапон тілінде): терді сіңіру және бәсекелестердің көруіне кедергі келтірмеу үшін қап астына киілетін мақта сүлгі. Оны "Дуконг" деп те атайды, бірақ қытай анықтамасымен шатастырмау керек. А.) Хомёң (호면, жапон тілінде "мен"): бетті қорғау үшін сым торлы қап. Б.) Кап (갑, жапон тілінде "до"): кеуде қорғағышы.
D.) Kapsang (갑상, "tare" in Japanese): Canvas and leather skirt worn around the waist to protect the hip and groin area
C,E.) Howan (호완, "kote" in Japanese):(pair) formed mitts with cuffs used to protect the hand and wrist area. As with any modern contact sport, the use of a mouthguard (K.'eep bohodae') is strongly encouraged. In addition the individual will use a bamboo sword or Juk To with which to strike or thrust at his opponent while fending off attacks. 1.) Pommel: Though identified as a part of the sword it is not accepted as a point of contact in regulation play. 2.) Ko dûng i: (코등이, "tsuba" in Japanese) w/ rubber retaining washer: the hilt or guard of the sword is intended to offer some protection to the hands, but is more commonly used as a point of contact in close quarters contest. 3.) Kalnal: (칼날) blade of the sword is only suggested as that side of the Juk To opposite the Duengjul (lit. "back cord")and the two thirds portion of the Juk To forward of the guard. 4.) Duengjul: A yellow string that stretches form the guard to the tip of the sword and signifies the spine of the sword. 5.) Joonghyuk: is the leather band marking the proximal limit of the recognized striking area of the sword. 6.) Sunnhyuk: is the leather cap representing the tip of the sword. Use of thrusts in competition is infrequent but are recognized when contact is made solely with this part of the sword. A.) Byounghyuk: Represents the handle of the sword
B.) C.) Ta dol bu: The area between the sunnhyuk and the joonghyuk representing the first third of the sword blade. In competition, a strike is counted only when the point of contact is solely with this area of the sword. A standard Juk Do meant for adults measures 120 cm (47 Inches), with those meant for males weighing a minimum of 510 grams and those meant for females weighing at least 420 grams. Traditionally made of 4 bamboo strips and bound with leather, advances in technology have produced Juk Do made of high impact plastics and carbon fibres; however, only Juk Do made of bamboo are allowed in competition. Proportionately smaller items are available for child competitors. Lastly, a keomdo practitioner will use a mok keom (lit. wooden sword). Though used historically for competition, the potential for injury including the likelihood of death has caused this item to be relegated to highly structured individual and paired form work as a substitute for using steel swords.
Д.) Капсаң (갑상, жапон тілінде "таре"): жамбас және шатты қорғау үшін белге тағатын мата және былғары белдік. С, Е.) Хован (호완, жапон тілінде "коте"): (жұп) қол және білезік аймағын қорғауға арналған қолғаптар. Кез келген заманауи контактілік спорт түріндегідей, ауыз қорғағышын (K.'eep bohodae') қолдану ұсынылады. Сонымен қатар, қарсыласына шабуыл жасау кезінде соққы беру немесе ұру үшін бамбук қылышы немесе Жук То қолданылады. 1.) Поммель: Қылыштың бөлігі ретінде танылғанымен, ресми ойында байланыс нүктесі ретінде қабылданбайды. 2.) Ко дуң и: (코등이, жапон тілінде "цуба") резеңкеден жасалған сақтағыш: қылыштың сақшысы немесе тұтқасы қолға қорғаныс ұсынуға арналған, бірақ жақын арадағы бәсекеде байланыс нүктесі ретінде жиі қолданылады. 3.) Калнал: (칼날) қылыштың жиегі тек Жук Тоның Дуэнджулге (лит. "арқалық бау") қарсы жағы ретінде және сақшыдан алға қарайғы қылыштың үштен екі бөлігі ретінде қарастырылады. 4.) Дуэнджул: қылыш сақшысынан ұшына дейін созылатын сары бау, қылыштың омыртқасын көрсетеді. 5.) Жонхюк: қылыштың соққы беруге арналған аймағының шегін белгілейтін былғары бау. 6.) Сунхюк: қылыштың ұшын бейнелейтін былғары қапшақ. Жарыста ұру сирек кездеседі, бірақ тек осы бөлігімен байланыс жасалған жағдайда ғана есептеледі. А.) Бёнхюк: қылыштың тұтқасын көрсетеді.
D.) Kapsang (갑상, "tare" in Japanese): Canvas and leather skirt worn around the waist to protect the hip and groin area
C,E.) Howan (호완, "kote" in Japanese):(pair) formed mitts with cuffs used to protect the hand and wrist area. As with any modern contact sport, the use of a mouthguard (K.'eep bohodae') is strongly encouraged. In addition the individual will use a bamboo sword or Juk To with which to strike or thrust at his opponent while fending off attacks. 1.) Pommel: Though identified as a part of the sword it is not accepted as a point of contact in regulation play. 2.) Ko dûng i: (코등이, "tsuba" in Japanese) w/ rubber retaining washer: the hilt or guard of the sword is intended to offer some protection to the hands, but is more commonly used as a point of contact in close quarters contest. 3.) Kalnal: (칼날) blade of the sword is only suggested as that side of the Juk To opposite the Duengjul (lit. "back cord")and the two thirds portion of the Juk To forward of the guard. 4.) Duengjul: A yellow string that stretches form the guard to the tip of the sword and signifies the spine of the sword. 5.) Joonghyuk: is the leather band marking the proximal limit of the recognized striking area of the sword. 6.) Sunnhyuk: is the leather cap representing the tip of the sword. Use of thrusts in competition is infrequent but are recognized when contact is made solely with this part of the sword. A.) Byounghyuk: Represents the handle of the sword
B.) C.) Ta dol bu: The area between the sunnhyuk and the joonghyuk representing the first third of the sword blade. In competition, a strike is counted only when the point of contact is solely with this area of the sword. A standard Juk Do meant for adults measures 120 cm (47 Inches), with those meant for males weighing a minimum of 510 grams and those meant for females weighing at least 420 grams. Traditionally made of 4 bamboo strips and bound with leather, advances in technology have produced Juk Do made of high impact plastics and carbon fibres; however, only Juk Do made of bamboo are allowed in competition. Proportionately smaller items are available for child competitors. Lastly, a keomdo practitioner will use a mok keom (lit. wooden sword). Though used historically for competition, the potential for injury including the likelihood of death has caused this item to be relegated to highly structured individual and paired form work as a substitute for using steel swords.
В.) С.) Та дол бу: Сунхюк пен жонхюк арасындағы аймақ, қылыштың үштен бір бөлігін құрайды. Жарыста соққы тек осы аймаққа тиген жағдайда ғана есептеледі. Ересектерге арналған стандартты Жук Доның ұзындығы 120 см (47 дюйм), еркектерге арналған салмағы кемінде 510 грамм, ал әйелдерге арналған салмағы кемінде 420 грамм. Дәстүр бойынша 4 бамбук жолағынан жасалып, былғарымен байланған, бірақ технологияның дамуымен жоғары соққыға төзімді пластиктер мен көміртек талшықтарынан жасалған Жук Долар да қолданылады. Дегенмен, жарыста тек бамбуктан жасалған Жук Доға ғана рұқсат етіледі. Балалар үшін кішірек өлшемдегі нұсқалар да бар. Соңында, кеомдомен айналысатын адам мок кеомды (ағаш қылыш) қолданады. Бұл қылыш тарихи түрде жарыстарда қолданылған, бірақ жарақат алу қаупі, тіпті өлімге әкелуі мүмкін болғандықтан, қазір тек жеке және жұптық жаттығуларда, болат қылыштардың орнына қолданылады.
D.) Kapsang (갑상, "tare" in Japanese): Canvas and leather skirt worn around the waist to protect the hip and groin area
C,E.) Howan (호완, "kote" in Japanese):(pair) formed mitts with cuffs used to protect the hand and wrist area. As with any modern contact sport, the use of a mouthguard (K.'eep bohodae') is strongly encouraged. In addition the individual will use a bamboo sword or Juk To with which to strike or thrust at his opponent while fending off attacks. 1.) Pommel: Though identified as a part of the sword it is not accepted as a point of contact in regulation play. 2.) Ko dûng i: (코등이, "tsuba" in Japanese) w/ rubber retaining washer: the hilt or guard of the sword is intended to offer some protection to the hands, but is more commonly used as a point of contact in close quarters contest. 3.) Kalnal: (칼날) blade of the sword is only suggested as that side of the Juk To opposite the Duengjul (lit. "back cord")and the two thirds portion of the Juk To forward of the guard. 4.) Duengjul: A yellow string that stretches form the guard to the tip of the sword and signifies the spine of the sword. 5.) Joonghyuk: is the leather band marking the proximal limit of the recognized striking area of the sword. 6.) Sunnhyuk: is the leather cap representing the tip of the sword. Use of thrusts in competition is infrequent but are recognized when contact is made solely with this part of the sword. A.) Byounghyuk: Represents the handle of the sword
B.) C.) Ta dol bu: The area between the sunnhyuk and the joonghyuk representing the first third of the sword blade. In competition, a strike is counted only when the point of contact is solely with this area of the sword. A standard Juk Do meant for adults measures 120 cm (47 Inches), with those meant for males weighing a minimum of 510 grams and those meant for females weighing at least 420 grams. Traditionally made of 4 bamboo strips and bound with leather, advances in technology have produced Juk Do made of high impact plastics and carbon fibres; however, only Juk Do made of bamboo are allowed in competition. Proportionately smaller items are available for child competitors. Lastly, a keomdo practitioner will use a mok keom (lit. wooden sword). Though used historically for competition, the potential for injury including the likelihood of death has caused this item to be relegated to highly structured individual and paired form work as a substitute for using steel swords.
Киім-кешек
Кеомдомен айналысатын адамдар tobok (도복, 道服; "жолға арналған киім") немесе кендомен айналысатын адамдар киетін киімге ұқсас форма киеді, көбінесе ашық көк түсті болады. Көптеген кеомдошылар Паджи ( 바지; жаттығу шалбары) киеді, жапондық хакама сияқты кең етікті, бірақ кошиитасыз, ал тобықтары корейлік ханбок немесе дәстүрлі киімдегідей бекітілмейді. Тығыз мақтадан тоқылған қос қабатты жакет (К. Оtdori; 옷도리) киіледі және дәстүрлі түрде белдікпен (К. Maettiôp; 매띠업) байланады, бірақ жапондық дәстүрлерге ұқсас зығыр белдіктердің орнына велькро жабылулары қолданыла бастады. Белбеу (К. Dhee; 띠), әдетте адамның дәрежесін немесе мәртебесін көрсетеді. Ұлттық турнирлерде Корея ұлттық құрамасы көбінесе ақ кейкоги киеді, ал хакамаларында қара жиектері мен жолақтары болады, бұл кендошылардың толығымен ашық көк түсті киімдерінен өзгеше. Салыста, жаттығу кезіндегі киім талаптары мектептің немесе ұстаздың құндылықтарына сәйкес, азырақ ресми болуы мүмкін. Осылайша, ақ және/немесе қара шалбар мен жакеттен тұратын, белбеумен байланатын, кең таралған жекпе-жек өнерінің формасы жиі кездеседі. Соңғы кезде осы өнердің корейлік екенін мойындауға бағытталған үрдіс күшейді, сондықтан форма шалбарының тобықтары корейлік ханбок сияқты байланады. Бұрын баулармен байланса, қазір велькро жабылулары қолданылады.
Деңгейлер/рейтингтер
Кеомдомен айналысушылар ең төменгі 10-шы дәрежеден бастап, білім мен дағдыларын арттырып, 1-ші дәрежеге жетеді. Дәрежелерді көтеру талаптары мектепке немесе ұйымға байланысты өзгеше болуы мүмкін, бірақ жалпы алғанда, осы дәрежелердің мақсаты – жаттығушыға дене шынықтыру, дене қозғалысы, стратегия және жарыс негіздерін сіңіру. Дәрежелерден кейін жаттығушылар "мастер" немесе "дан" деп аталатын жоғары дәрежелер арқылы өсуге мүмкіндік алады, бастапқысы 1-ші дан дәрежесінен басталады. Дәрежелер сияқты, талапкерлер қажетті емтихандарды тапсырып және жарыстағы өнерлерін көрсету арқылы жоғары дан дәрежелеріне көтеріле алады, олардың екеуі де мектеп пен ұйымның кадрлары тарапынан мұқият бақыланып, бағаланады.
Оқыту
Тренинг мектептен мектепке және ұйымнан ұйымға әр түрлі болғанымен, барлық кеомдо топтарында кейбір жалпы үлгілер байқалады. Кореялық тәжірибе бойынша, студенттер мен мұғалімдер арасындағы барлық өзара әрекеттесулер құрмет пен мәртебеге қатысты неоконфуциандық сезімталдықпен қатаң реттеледі. Осылайша, оқушылар мен мұғалімдер мектепке кіргенде және шыққанда, жаттығу алаңына кіргенде және шыққанда, маңызды оқиғалардан бұрын және кейін (мысалы, жарыс, жаттығу, нұсқау) және сабақтың басында да, соңында да бір-біріне иіліп сәлемдеседі. Шамамен бір сағаттан бір жарым сағатқа дейін созылатын әдеттегі сабақты төрт бөлікке бөлуге болады. Бірінші бөлік – қысқа созылатын және аэробтық жаттығуларға бағытталған жылыну кезеңі. Екінші бөлікте бамбук қылыш (к. Жук То) қолданылып, жаттығулар мен нысананы соғу тәжірибесі жасалады. Үшінші бөлікте қорғаныш киім киіліп, спаррингке қатысылады. Балама ретінде, сабақтың үшінші бөлігі жеке (к. Хён) немесе жұптық (к. Бон) формаларды жаттығу үшін пайдаланылуы мүмкін. Көп жағдайда, барлық сабақтар салқындату жаттығуымен аяқталады. Кеомдомен айналысатындардың қолданатын формаларына Бонгук Геомбеоп (본국검법, 本國劍法), Жосон Саэбоп (조선세법, 朝鮮勢法) және он бон немесе кендо но ката (검도의본, 劍道形) кіреді. Бірінші екі форма – Бонгук Геомбеоп және Жосон Саэбоп, корей кендошылары ғана жаттығуын жасап, жапондықтар қолданбайды. Корея Кёмдо Ассоциациясы және оның шетелдегі филиалдары жүргізетін дәрежелік сынақтарда осы формаларды меңгеру талап етіледі. Кеомдода қолданылатын бондар екі түрлі болуы мүмкін: кеондодан бастау алған 10 катаның стандартты жиынтығы және/немесе корей қылыш өнерінен (к. Геом Биоп) шыққан 15 жекпе-жек жиынтығы. Көбінесе, екі жиынтық та жапондық ерекше әдет – сонькё иісіз орындалады және түпнұсқа жапон тіліндегі атаулар мен терминологияның орнына корей тіліндегі атаулар мен терминология қолданылады. Жосон Саэбоп және Бонгук Геомбеоп кумдоның бұрынғы дәуірлердегі корей қылыш өнерімен байланысын қамтамасыз етеді, ал бон және жалпы жаттығу мен спарринг стилі қазіргі кумдоға жапондық ықпалды көрсетеді. Соңғы кезде, кейбір кумдо доджанг немесе мектептерде кухапдо формалары да оқытылады, бұл жапондық Яидоның корей нұсқасы – бір мезгілде қылышты сығуға және кесуге бағытталған өнер.
Жарыс
Корея әр үш жылда бір рет өткізілетін Дүниежүзілік кендо чемпионатына (WKC) команда жібереді және бұрынғы WKC-лерде күшті бәсекелес болды. 2006 жылдың 8-10 желтоқсанында Тайпейде (Тайван) өткен 13-ші Дүниежүзілік кендо чемпионатында Корея АҚШ-ты жеңіп, ерлер командалық чемпионатында тұңғыш рет жеңіске жетті, WKC тарихында Жапониядан басқа титул жеңген алғашқы ел болды. АҚШ бұған дейін жартылай финалда жапондық команданы жолдан шығарған еді. Жарыста кендо мен кумдоның басты айырмашылығы стильде болып табылады. Кумдомен шұғылданатындар көбінесе жылдам, шабуылды және тиімді ұсақ қозғалыстармен соққы беруге, соның арқасында шайқас даласында қолдануға ыңғайлы шабуылдар жасауға баса назар аударады. Ал кендомен шұғылданушылар, әдетте, бір соққының қателеспеуіне үлкен мән береді, шешуші шабуыл жасау үшін ашық орынды және дұрыс уақытты асықпай күтеді. Соңғы жылдары кендо және кумдо өкілдерінің бірлескен оқулары мен жарыстар арқасында бұл ерекшелік біршама нашарлаған, себебі екі стильдің де жекелеген жақтастары өзіне қолайлы ойын стилін таңдайды. Кездесулер әр уақытта екі адам арасында өтеді, олардың әрқайсысы дене бронясын киіп, бамбук қылыштарды қолданады. Арена әдетте 9-11 метрлік қабырғалары бар төртбұрыш немесе тіктөртбұрыш болып келеді, оның айналасында 1,5 метрлік қосымша кеңістік қалдырылады және оны төреші мен екі көмекші төреші басқарады. Кездесу кезінде – бес минуттық кезең, мүмкін болса үш минуттық қосымша уақытпен – бәсекелестер белгіленген шабуылмен немесе ұстап тұрумен қарсыласын соққыға жығу арқылы ұпай жинауы мүмкін. Бұл тәсіл сабақта сирек оқытылады және кейде жергілікті жарыстарда көрініс берсе де, халықаралық жарыстарда қаруын жоюға және одан кейін лақтыруға немесе буынды бұрауға рұқсат етілмейді. Шабуылдың сипаты мен сапасы, сондай-ақ бәсекелестердің жалпы мінез-құлқына қатысты шешімдер төрешілер арқылы қабылданады және олардың көпшілігінің келісімімен бекітілуі керек. Көшкенде стильдік айырмашылықтар (кумдо төрешілері кендода қолданылатын қызыл және ақ тулардың орнына көк және ақ туларды қолданады) осы ережелерді ұлттық және халықаралық жарыстарда Кумдо және кендо ұйымдары екеуі де сақтайды.
Ұйымдар
Dae Han Kum Sa қауымдастығы (대한검사회), Dae Han Kumdohoe (Корея Кумдо қауымдастығы, 대한검도회) 1948 жылдың 20 мамырында құрылды. Ол кезде СУХ Чонг Хак, КИМ Йонг Даль, ХО Ик Йонг, ЧУН Тхэ Мин, ЛИ Чонг Ку, ДО Хо Мун, КАНГ Нак Вон, ПАК Чонг Кью және КИМ Йонг Бэ сияқты 100-ге жуық шебер Чандок сарайының аумағында бас қосып, Техан Кумса қауымдастығын құрды. 1953 жылы Чонг Хак СУХ Корея мен Жапонияның кендошыларымен бірлесіп Корея Кумдо қауымдастығын құрды. Кейін Сюх Америка Құрама Штаттарының Айова штатындағы Беттендорф қаласына көшіп, сол жерде Дүниежүзілік кумдо қауымдастығын құрды. Корея Кумдо қауымдастығы (KKA) – Кореядағы кумдо ұйымы, оның ауқымы мен ықпалы арқасында бұл өнерді бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен насихаттайды. Олар таратып жүрген Даэхан Кумдо (大韓劍道) өнері Жапониядағы кендодан дерлік еш айырмайды, бірақ корей мәдениетінің және әдістемесінің ерекшеліктерін көрсететін өзгерістер енгізілген. Корейлер осы өнерді кумдо деп атайды. KKA корей халқы көп шоғырланған елдерде кумдо дожангтары мен мектептері бар филиалдар құрды. FIK-тің көптеген мүшелерінен, соның ішінде Жапониядан айырмашылығы, олар кумдо/кендоның дзюдо және таэквондо сияқты Олимпиада спортының түріне айналуын қалайды. Дүниежүзілік кумдо қауымдастығы (WKA) 2001 жыл шамасында он үш шағын, бәсекелес кумдо ұйымдарының бірігуі нәтижесінде құрылды. Олар KKA-ны сынап, FIK-тан бұрын кумдоны Олимпиада ойындарына енгізу арқылы FIK-қа қарсылас болуға тырысады. Жабдықтар, формалар, ережелер және бағалау жүйесі негізінен бірдей, бірақ корейлік тәжірибе көбінесе күштірек, ал жапондық тәжірибе көбінесе жеңіл болады. Сондықтан WKA формат пен бағалау жүйесін өзгертуді жақтап, қоршау сияқты электрлік бағалауды қолдануды ұсынады. Кореядан тыс жерлерде, әсіресе Солтүстік Америка мен Еуропада, көптеген кумдо дожангтары немесе "жаттығу залдары" бар. Олардың көпшілігі өз еліндегі жергілікті FIK филиалына емес, KKA сияқты кумдо ұйымдарының шетелдегі филиалдарына қосылуды жөн көреді. Мысалы, АҚШ-тағы кумдо дожангтарының көпшілігі АҚШ-тағы FIK филиалы – All United States Kendo Federation (AUSKF) бірлестігіне қатысудың орнына KKA-ның шетелдегі филиалымен байланыс орнатуды таңдайды. Алайда, KKA FIK филиалы болғандықтан, олар берген дәрежелер басқа филиалдар, соның ішінде AUSKF тарапынан мойындалады және қабылданады. Кореядан тыс жерде кумдомен айналысатын спортшылар кендо турнирлеріне де қатысады, бірақ олардың көпшілігі кумдо ұйымы ұйымдастырған турнирлерде ғана өнер көрсетеді. Мысалы, жыл сайын жазда АҚШ-тағы кумдо мектептері арасында өткізілетін және KKA-ның шетелдегі филиалы демеушілік ететін Бонг Рим Ги Кумдо турнирі.