Кіріспе

Ot en Sien – Нидерландының Дренте аймағындағы мұғалім Хиндерик Шепстра жазған голланд балалар кітаптарының сериясы. Ол От есімді ұл мен Сиен есімді қыздың басынан кешетін оқиғаларды баяндайды. Бұл балалар әдебиетін жазудың жаңа әдісін қалыптастырды және ХХ ғасырдың бірінші жартысында голланд бастауыш білім беру жүйесіне зор ықпал етті.

Авторлары

От пен Сиен – 20 ғасырдың бірінші жартысында Голландияда өте танымал болған балалар ертегілерінің басты кейіпкерлері. Алғашқы сериясы «Dicht bij Huis» («Үйге жақын») деген атпен 1902 жылы жарық көрді. Екінші сериясы «Nog bij Moeder» («Әлі де анасымен») 1904 жылы жарияланды. Осы әңгімелердің авторы Хиндерик Шепстра. Дегенмен, ол Ян Лигхарттың ықпалымен әрекет етті, ол жастарға дені сау, үй отбасының күнделікті өмірін көрсетуді мақсат тұтқан. Суреттерді… (авторы аты көрсетілмеген). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін От пен Сиеннің әңгімелері бірте-бірте сәннен шығып, провинциядағы өмірдің шындықтан алыс бейнеленгені үшін көбінесе сындарға ұшырады. Олардың жарық көргеніне бір ғасыр толған соң, басылымдарға деген қызығушылық қайта жанданып, 2004 жылы Джетстің суреттеріне баса назар аударатын көрме ұйымдастырылды.

Кейіпкерлер

От (Оттоның қысқаша атауы) және Сиен (мысалы, Франсиннің қысқаша атауы) – екі көрші, ұл мен қыз. Олардың суреттері Джетстің ауданында тұратын нағыз екі баланың образында жасалған. Оқиғалар сол кезде Нидерландының ең кедей провинциясы болған Дрентеде өрбиді, онда көптеген адамдар әлі де торф және шөптен салынған тұрлақтарда тұрып жатқан. Айналадағы кедейлік оқиғаларда ешқандай көрініс таппайды, себебі олар шындықтың өте идеалдастырылған нұсқасын көрсетеді.

Білім берудегі әсері

Лигхарттың философиясын Нидерландыдағы көптеген бастауыш мектеп мұғалімдері қабылдады, ал "Ot en Sien" кітаптары бастауыш мектептерде оқуды үйренудің кең таралған құралына айналды. Бұл құбылыс 1950 жылдардың соңына дейін сақталды және елдегі білім беру тарихындағы ең таңғажайып оқиғалардың бірі болып есептеледі. Қала мен қала шетіндегі өмірге бейімделген ұрпақтар Дренте ауылдық жеріндегі отбасылық өмірдің идеалды және шындықтан алыс бейнесімен өсті. Көптеген қала балалары мұндай өмірді бастан өткермеді, ал олардың ата-аналарының үйінде қызметші болған емес. Бұл фактіні ескеретін адам шағын қалаларда өмір сүрудің көбінесе арзан екенін де түсінеді. 1980 жылдарға дейін "Ot en Sien" Дрентеде өскен балалардың өмірінде маңызды рөл атқарды. Олардың әңгімелері – классикалық туынды, жас және ересектерге бірдей ұнайды. Бұл провинцияда қарапайым, мүмкін, сәл наив балалық шағын өткергендерге есімдерінде терең із қалдырды.

Ескерткіштер

1930 жылы Гаагада От пен Сиеннің мүсіні орнатылды. Онда "Ян Лигхарттың естелігіне" деп жазу жоспарланған, бірақ оның әйелі Мари Лайон Каше бұған қарсылық білдірді, себебі ол күйеуінің осы әңгімелерді өзі жазбағанын білген, бірақ досы Шепстраға үнемі кеңес берген. Шепстраның артықшылығы – ол Дренте тумасы болғандықтан, әңгімелерге жергілікті бояу мен ерекшелік қоса алды. Сондықтан, жазу "Ян Лигхарт және Х. Шепстраның естелігіне" деп өзгертілді. Кейіннен Дрентедегі Роден қаласы да От пен Сиенге және олардың авторларына ескерткіш орнатып берді.

Нидерланд тіліндегі сөз тіркестері

Als Ot en Sien, ("От пен Сиен сияқты"): балаларша қарапайым. Uit de tijd van Ot en Sien, ("От пен Сиеннің заманынан") - өткен шақтан, ескі заманнан.