Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддалық монах, Гаутама Сиддхартханың туысы және қайын інісі.
Buddhist monk, cousin and brother in law of Gautama Siddhārtha
Қызылқұрт туысы.
the damselfly genus
Девадатта дәстүр бойынша буддалық монах, Гаутама Сиддхартханың туысы және қайын інісі болды. Оның өмірі туралы айтылатын әңгімелер көп, бірақ ол көбінесе буддизмнің алғашқы кезеңдерінде діннен бөлініп шыққан топқа басшылық еткен жаман және араздық тудыратын тұлға ретінде танылады.
Devadatta was by tradition a Buddhist monk, cousin and brother in law of Gautama Siddhārtha. The accounts of his life vary greatly, but he is generally seen as an evil and divisive figure in Buddhism, who led a breakaway group in the earliest days of the religion.
Этимология
Девадатта есімі пали және санскрит тілдерінде "құдайдан сыйланған" деген мағынаны білдіреді. Ол "құдай" деген мағынадағы дева сөзінің түбірінен және "беру" етістігінің өткен шақ шақырған түрі даттадан құралған, бұл татпуруша күрамы ретінде жасалған. "Бхагавад-гитада" Арджуна Күркшетра шайқасы алаңында қолданған бұршақшасы Девадатта деп аталған. Девадатта есімі бүгінге дейін қолданылып келеді.
The name Devadatta means god given in Palī and Sanskrit. It is composed from the stem form of deva ("god") and the past participle datta of the verb da ("to give"), composed as a tatpuruṣa compound. In the Bhagavad Gītā, the conch shell used by Arjuna on the battle field of Kurukshetra was named Devadatta. The name Devadatta is still used today.
Махасагхика Виная зерттеулері
Эндрю Скилтонның айтуынша, қазіргі заманғы ғалымдар көбінесе Махасангхика Винаясы – ең ерте сақталған буддалық Виная екеніне келіседі. Реджинальд Рейдің сөзіне қарағанда, Махасангхика Винаясында Девадатта есімді тұлға айтылады, бірақ бұл Ставиравада тармағының винаяларынан өзгешеленіп келеді. Осы зерттеуге сәйкес, барлық ағымдарға ортақ ең ерте Виная материалдарында Девадатта – монахтардың қатаң өмір салтын қалауын тілейтін буддалық қасиетті адам ретінде бейнеленген. Бұл Рейді Девадатта туралы әңгімені Ставира тобының аңызы деп қарауға алып келді. Дегенмен, Бхикку Сужато атап өткендей, Махасангхика Винаясында Девадатта сангханы (монастық қауымды) бөлуге тырысатын ағымшыл тұлға ретінде суреттелген материалдар бар. Сужато мынадай қосымша түсіндірме берді: «Ең маңызды айырмашылық – оның әрекеттерінің негізі ретінде көрсетілген себептерде. Ставира Винаяларында ол монахтарға тым қатал өмір салтын таңуға тырысқан «бес қағиданы» жарияласа, Махасангхика Винаясы бұл бес қағиданы жоққа шығарып, оған әлдеқайда кең ауқымды мақсаттарды жүктеген». Сужато одан әрі былай деді: «Девадатта аңызының, кем дегенде 13 және 14-ші эпизодтары, Махасангхиканы қоса алғанда, барлық алты Винаяда ортақ болуы, аңыздың секталар пайда болғанға дейінгі қауымда туғанын және, барлық ықтималдықпен, Будданың өмір сүрген кезіне дейін соққандығын көрсетеді». Готамака туралы мәліметтер қазіргі заманның екінші және бесінші ғасырларындағы пали тіліндегі мәтіндерде де кездеседі. Девадаттаның ізбасарлары Шакьямуниден (Гаутама Будда) бұрынғы барлық Буддаларды құрметтеген, бірақ Шакьямунидің өзіне емес. Факсиан, Сюаньцзян және Ицзиннің жазбаларына сәйкес, кейбір адамдар қарапайым буддистер сияқты бірдей кітаптарды қолданып, ұқсас тәжірибелер жасаған, бірақ сондай-ақ тапас салттарын сақтап, өткен үш Буддаға арналған рәсімдерді орындаған, бірақ Шакьямуниге емес.
According to Andrew Skilton, modern scholarship generally agrees that the Mahāsāṃghika Vinaya is the oldest extant Buddhist Vinaya. According to Reginald Ray, the Mahāsāṃghika Vinaya mentions the figure of Devadatta, but in a way that is different from the vinayas of the Sthaviravāda branch. According to this study, the earliest Vinaya material common to all sects simply depicts Devadatta as a Buddhist saint who wishes for the monks to live a rigorous lifestyle. This has led Ray to regard the story of Devadatta as a legend produced by the Sthavira group. However, as Bhikkhu Sujato has noted, the Mahāsāṃghika Vinaya does indeed contain material depicting Devadatta as a schismatic figure trying to split the sangha (monastic community). Sujato adds: "The only relevant difference is the grounds he is said to base his attempt on. Whereas the Sthavira Vinayas say he promulgated a set of ‘five points’, by which he tried to enforce an excessively ascetic lifestyle on the monks, the Mahāsaṅghika Vinaya omits the five points and attributes a much more comprehensive agenda to him." Sujato further argues that "The fact that the Devadatta legend, at least the core episodes 13 and 14, is common to all six Vinayas including the Mahāsaṅghika suggests the legend arose among the presectarian community, and in all likelihood harks back to the time of the Buddha himself." Gotamaka are also referred to in Pali texts of the second and fifth centuries of the current era. The followers of Devadatta are recorded to have honored all the Buddhas previous to Śākyamuni (Gautama Buddha), but not Śākyamuni himself. According to Faxian, Xuanzang and Yijing's writings, some people practised in a similar way and with the same books as common Buddhists, but followed the similar tapas and performed rituals to the past three buddhas and not Śākyamuni.
Девадатта Тхеравада Винаяда
Тхеравадалық Винаяпитаканың VII бөлімі, ақырғы айтыс-тартысқа арналған, Девадаттаның Будданың басқа туыстары мен рулас адамдарымен бірге қалай жолға шыққанын еске түсіреді. Бірінші жылы ол жоғары қабілеттерге (абхиджа) ие болды, бірақ трансценденттік жетістікке қол жеткізбеді. Құрмет және мәртебе іздеген Девадатта Магадха патшалығының мұрагері, ханзада Аджатасатруға жақындады. Ол жоғары қабілеттерінің арқасында жыланмен оралған жас баланың кейпіне еніп, ханзаданың тізесіне отырды. Бұл Аджатасатруға үлкен әсер етті, ол оның шәкірті болды. Аджатасатру Девадаттаға көптеген сый-сыяпаттар жіберді, ал ол өзінің қадір-қасиетіне мақтанды. Ол Сангханы Будданың орнына басқару керек деп ойлай бастады; Будданы ығыстыруға жасаған әрекеттері оның жоғары қабілеттерін азайтты, бірақ Девадатта тырыса берді. Девадатта алған сый-сыяпаттар туралы естіген Будда, осының барлығы оның құлдырауына әкелетінін айтты, дәл сол сияқты банан ағашы немесе бамбук жемісінен құлайды. Біраз уақыттан кейін Девадатта Буддадан зейнетке шығып, Сангханы басқаруды өзіне тапсыруын сұрады. Будда тіпті өзіне сенген шәкірттері Шарипутра мен Маудгальяянаға да Сангханы басқаруға рұқсат бермегенін, Девадатта сияқты біреуді айтпағанда, айтты. Будда Девадаттаны түкіріктей тастап жіберу керектігін жариялады және Сангханы Девадаттаның жағдайы нашарлап бара жатқаны туралы ескертті. Осыдан қауіптенген Девадатта ханзада Аджатасатруға жақындап, оның әкесі, патша Бимбисараны өлтіруді, ал Девадатта Будданы өлтіруді ұсынды. Патша оның жоспарын біліп, патшалықты ұлына және мұрагеріне тапсырды. Аджатасатру кейін Девадаттаға жалдамалы сарбаздарды берді, ол оларға Будданы өлтіруді бұйырды; өзінің ізіне түсу үшін ол басқа адамдарға кісі өлтірушілерді өлтіруді, ал оларды өлтірушілерді өлтіруді бұйырды. Жалдамалы сарбаздар Буддаға жақындағанда, олар бұйрықтарын орындай алмады, керісінше оның жағына қосылды. Содан кейін Девадатта тау беткейінде келе жатқан Будданы биік жерден тас лақтырып өлтіруге тырысты. Бұл сәтсіз аяқталды, сондықтан ол Налагири пілін мас етіп, Будда садақа алғанда оны босатып жіберуге шешім қабылдады. Алайда Будданың махаббаты мен мейірімділігінің күші пілді жеңіп, оған зиян келтірмеді. Содан кейін Девадатта буддалық қауымдастықта ақырғы айтыс-тартыс тудыруға бел буды. Ол бірнеше монахтарды жинап, Буддадан монахтар үшін мынадай ережелерді қабылдауды талап етті: олар өмір бойы орманда тұруы керек, тек қана қайыр сұрап алынған тағаммен ғана көрінуі керек, тек тасталған жыртық киім киюі керек, ағаш түбінде тұруы керек және балық пен еттен толығымен бас тартуы керек. Будда бұлардың ешқайсысын міндетті етуден бас тартты. Девадатта Будданың зәулім өмір сүріп жатқанын мәлімдеді және Будда мен оның ізбасарларынан алыс бес жүз жаңа монахқа кіріспе рәсімдерін және ережелерді (патимокха) оқып, ақырғы айтыс-тартыс тудырды. Будда екі сенімді шәкіртін, Шарипутраны немесе Маудгальяянаны, адасқан жас монахтарды қайтаруға жіберді. Девадатта олардың Сангхаға қосылуға келгенін ойлап, Шарипутраны пікірталасқа шақырды; кейін ол ұйықтап қалды. Будданың шәкірттері жас монахтарды Буддаға қайта оралуға көндірді. Бұл оқиғадан кейін де Будда Девадаттаға ешқандай ашу танытпады. Біраз уақыттан кейін Девадатта ауырып, жасаған ісінің дұрыс емес екенін түсінді. Ол Буддаға барып, жасаған әрекеттері үшін кешірім сұрауға тырысты, бірақ тым кеш болды; Буддаға бара жатқанда жер Девадаттаны оның зұлымдықтары үшін Наракаға (тазалау орнына немесе тозаққа) сорып алды. Адамдар жаман карманың салдары ретінде Наракаға жіберіледі және жаман карма өтелгенше олар сол жерде қалады.
Cullavagga section VII of the Vinayapiṭaka of the Theravādins, which deals with schisms, recalls an account of how Devadatta went forth along with a number of the Buddha's other relatives and clansmen. In the first year he attained psychic power (abhijñā), but made no supramundane achievement. Seeking honor and status, Devadatta approached Prince Ajātashatru, the heir to the throne of Magadha. Having psychic power, he assumed the form of a young boy clad in snakes and sat in the prince's lap; this much impressed Ajātashatru, who became his disciple. Ajātashatru began to send great offerings to Devadatta, and the latter became obsessed with his own worth. He began to believe that he should lead the Sangha instead of the Buddha; his attempts to usurp the Buddha decreased his psychic power, but Devadatta continued. When told about the offerings that Devadatta was receiving, the Buddha remarked that all these gains were only going towards his destruction, just as a plantain or a bamboo is destroyed by its fruit. Shortly thereafter, Devadatta asked the Buddha to retire and let him take over the running of the Sangha. The Buddha retorted that he did not even let his trusted disciples Śāriputra or Maudgalyayana run the Sangha, let alone someone like Devadatta. The Buddha declared that Devadatta should be cast out like spit, and the Buddha warned the Sangha that Devadatta had changed for the worse. Seeing the danger in this, Devadatta approached Prince Ajātashatru and encouraged him to kill his father King Bimbisāra, while Devadatta killed the Buddha. The king found out about his plan and handed over control of the kingdom to his son and heir. Ajātashatru then gave mercenaries to Devadatta, who ordered them to kill the Buddha; in an elaborate plan to cover his tracks, he ordered other men to kill the killers, and more to kill them and so on. When the mercenaries approached the Buddha, they were unable to carry out their orders, and were rallied to his side instead. Devadatta then tried to kill the Buddha himself by throwing a rock at him from a great height while the Buddha walked on the slopes of a mountain. This failed, and as a consequence he decided to have the elephant Nāḷāgiri intoxicated and let him loose on the Buddha while he was on alms round. However, the power of the Buddha's love and kindness overcame the elephant, and he did not harm the Buddha. Devadatta then decided to foment schism in the Buddhist community. He gathered some allies among the monks, and demanded that the Buddha accede to the following rules for the monks: they should dwell all their lives in the forest, live entirely on alms obtained by begging, wear only robes made of discarded rags, dwell at the foot of a tree, and abstain completely from fish and flesh. The Buddha refused to make any of these compulsory. Devadatta declared that the Buddha was living in abundance in luxury, and caused a schism by reading out the initiation rites and codes (pāṭimokkha) to five hundred initiates, away from the Buddha and his followers. The Buddha sent his two most trusted disciples, Śāriputra or Maudgalyayana, to bring back the errant young monks. Devadatta thought they had come to join his Sangha, and invited Śāriputra to a discussion; the former then fell asleep. The Buddha's disciples then persuaded the young monks to return to the Buddha. The Buddha did not show any hatred for Devadatta, even after what had happened. Soon after, Devadatta got sick and realized that what he had done was wrong. He tried to visit the Buddha and apologize for what he did, but it was too late; on the way to the Buddha, the earth sucked Devadatta into Naraka (translated as purgatory or Hell) for his evil deeds. Beings are sent to Naraka as an inherent consequence of bad karma, and they stay there until bad karma is compensated for.
Амитайурдхьяна сүресі
Махаяна буддалық мәтіні – Амитайурдхьяна Сутрасында Девадатта ханзада Аджатасаттуды әкесі Бимбисараны өлтіріп, таққа отыруға көндіргені айтылады. Аджатасатту осы кеңеске құлақ естіреді, және бұл іс (өз әкесін өлтіру үшін тағы бір антарика карма) оған кейіннен Будданың біраз уағыздарын тыңдағанда, ағысқа кіруге кедерес жасайды. Бұл Дигха Никаяның (ДН 2) Саманчьяпала суттасында нақтыланған.
In the Mahayana Buddhist text, the Amitāyurdhyāna Sūtra, Devadatta is said to have convinced Prince Ajātasattu to murder his father King Bimbisāra and ascend the throne. Ajātasattu follows the advice, and this action (another anantarika kamma for killing one's own father) prevents him from attaining stream entry at a later time, when listening to some teaching of the Buddha. This is confirmed by the Samaññaphala Sutta of the Dīgha Nikāya (DN 2).