Кіріспе
Африка Ұлы көлдер аймағындағы патшалықтар – Африка Ұлы көлдер аймағында болған көптеген тарихи патшалықтарды білдіреді. Бұл мемлекеттер XI-XIX ғасырлар аралығында тәуелсіз патшалықтар ретінде өмір сүрді және ұқсас, бірақ кейде ерекше мәдениеттерге, құндылықтарға және дәстүрлерге ие болды. Ұлы көлдер патшалықтары Оңтүстік-Шығыс Африка мен Орталық Африканың кейбір бөліктерінде, қазіргі Танзанияның солтүстік-батысында, Оңтүстік Угандада, Руанданың кейбір аймақтарында, Бурунди және Шығыс Конгода орналасқан.
The African Great Lakes kingdoms refers to the numerous historic kingdoms in the African Great Lakes region. These polities existed sometime between the eleventh and nineteenth centuries as independent kingdoms, and had similar and yet sometimes distinct cultures, values and traditions. The Great Lakes kingdoms were found in Southeast Africa and some parts of Central Africa, in what is present day northwest Tanzania, south Uganda, some parts of Rwanda, Burundi and Eastern Congo.
Тарих
Бұл жазба тек XVIII ғасырдың соңына дейінгі кезеңді қарастырғанмен, бұл мемлекеттердің ертедегі тарихы мен олар жазылған егжей-тегжейлілік – XIX және XX ғасырлар тарихының тікелей нәтижесі және оларға тиген жағдайлар екенін мойындау өте маңызды. Нкоре (колониялық кезеңде Анколе) Уганданың британдық протектораты құрамында болды және протекторат саясатының негізгі тасына айналды, төрт негізгі патшалықтың бірі болды және колониялық кезеңнен бұрынғыға қарағанда кеңейтілген аумақтық мәртебеге ие болды. Оған түрлі миссионерлер, этнографтар, антропологтар және тарихшылар да үлкен қызмет етті. Бухаяға орташа деңгейде көмек көрсетілді, ішінара колониялық дәуірдің басындағы тиімді саясат және аймақтық колониялық әкімшілік орталықтың Букобада орналасуы арқасында. Керісінше, Карагве Ұлы көлдер аймағындағы XIX ғасырдың ең күшті мемлекеттерінің бірі болудан, Үнді мұхитының Ұлы көлдері сауда жолдарын бақылау арқылы қол жеткізген орнынан, 1916 жылға қарай толық құлдырау мен ұмытылуға ұшырады. Карагве туралы жазғандар сирек кездеседі және Нкоре үшін қол жетімді мәтіндердің бай жиынтығын ұсынбайды. Тәуелсіз Танзанияда, Ньерере билігінде, мұндай ашық теңсіз, колониялық кезеңге дейінгі саяси құрылымдарға орын болмады. Ең алғашқы шаруалық қоныстар Виктория көлінің батыс жағалауындағы Бухаяның ылғалды жағалауында пайда болғаны таңқаларлық емес. Археологиялық зерттеулер соңғы ғасырлардағы темір балқытутың кең ауқымды екенін көрсетті. Бұл қоғамдар сол кездегі жаңбырлы ормандарды пайдаланды және алғашқыда ямс пен басқа да орман дақылдарын өндіріп, бананды өндіруде шебер болды. Ал Карагве мен Нкоредегі тілдік және археологиялық деректер екінші мыңжылдықтың басында қоныстану болғанын көрсетеді, дәнді дақылдармен қамтамасыз етілген мал шаруашылығының өсуіне негізделген. Осы негіздерден мемлекеттердің негізгі элементтері қалыптасты, бірақ бұл процесті құжаттауға әлі жеткілікті дәлел жоқ. Билікке келген династиялардың шығу тегі де ауызша дәстүрлерді түсіндіруге байланысты белгісіз. Барлық аймақтарда династиялар өздерінің тегін Чвези тұлғасы Вамараға дейін жегізеді. Кейіннен билік Рухинданың қолына көшті және көптеген патшалық рулар, Абахинда ретінде белгілі, тікелей одан таратылды. Осы ауызша дәстүрлерді қайта қарастыру нәтижесінде Вамара мен Рухинда сияқты тұлғалар харизматикалық басшылар болған, олар өлгеннен кейін саяси билікке байланысты медиумдар бақылауындағы маңызды рухтарға айналған болуы мүмкін. Вамара мен Рухиндаға арналған қасиетті орындар бала тудыруды басқарумен тығыз байланысты болды. Бұл мемлекеттердің тағы бір маңызды бөлігі – рулар. Әрбір мемлекет рулардың бірігуі болды және әрбір ру мемлекетке маңызды үлес қосты. Мемлекетке ертерек кірген рулар жоғары мәртебеге ие болды. Рулар мал өсіру, темір балқыту және рәсімдерді реттеу сияқты арнайы қызметтермен де байланысты болды. Патшалық ру осы конфедерацияның басында тұрды және белгілі бір лауазымдарды белгілі бір руларға бөлу арқылы және патшаға әртүрлі рулардан әйелдерді қабылдау арқылы статус-квоны мұқият сақтады. Осылайша, патшаның анасы мен оның руы әрбір билік кезінде өте күшті болды, және бұл күш ауызша дәстүрлерде ашылған мұрагерлік даулардың себебін түсіндіруге көмектеседі. Әсіресе құрғақ Карагве мен Нкореде мал өсіруші Бахима мен шаруалардың арасындағы айырмашылықтың маңызы артты. Кейінгі жылдары бұл экономикалық қызметтер өзара байланысын жоққа шығарды және таптардың қалыптасуының негізі болды. Алайда, патшалар көбінесе мал шаруашылығын идеалды өмір салты ретінде қарастырғанмен, тіпті кейінгі ғасырларда патша мал шаруашылығы мен егіншіліктің арасындағы қақтығыстан жоғары тұрды, екі экономикалық форманың да ажырамас бөлігі болған рәсімдерді орындады. Ең бастысы, патшалар әр ай сайын жаңа ай рәсімдерін өткізіп, жердің құнарлылығын және малдың өнімділігін қамтамасыз етті. Сонымен қатар, кем дегенде кейбір патшалар темір ұсталары (бірақ балқытушылар емес) ретінде қарастырылды. Бұған ең танымал мысал – темірден жасалған балғаларды Карагве патшалық әшекейіне қосу, ол әдетте XIX ғасырдың басында Омукама Ндагарамен байланысты. Бұл қарапайым қайта құрулар, әрине, осы мемлекеттерде болған үлкен шиеленістер мен жанжалдарды жасырады. Мұндай саяси ...