Кіріспе

Құс түрі

Торрент үйіршігі (Merganetta armata) – анатидтер тұқымдасына жататын үйіршік, қаз және аққулардың бір түрі. Бұл Merganetta туысының жалғыз өкілі. Бұрынғыда оны жатқызған "қондырылатын үйіршіктер" тобы парафилетикалық екені анықталғаннан кейін таратылып, осыдан кейін Tadorninae қаздар тұқымдасына жатқызылды. Бұл ұзын денелі құс Оңтүстік Американың Анды тауларында қоныстанады, шағын су жағалауларындағы үңгірлерде және басқа да қорғалған жерлерде көбейеді. Көк үйіршік сияқты, ол тау өзендерінің тез ағысымен өтетін жерлерде аумақтық өмір сүреді. Бұл құс тіпті аққан суда да күшті жүзуші және суға батып азық ізлеуші, бірақ ұзаққа ұшуға құштар емес. Ол өте жақсы байқауға келмейді. Еркек торрент үйіршіктерінің басы мен мойны қара-ақ түсті, ал тұмсығы қызыл. Ұшқанда қанаттары қара болып көрінеді, ал олардың астында жасыл түсті "спекулум" болады. Барлық түрдегі ұрғашы үйіршіктер еркектерге қарағанда сәл кішірек; олардың ішкі жағы мен мойны қызғылт-сары, ал басы мен үстіңгі жағы сұр, тұмсығы сарғыш түсті. Жастар жоғарыдан ақшыл сұр, ал төменгі жағынан ақшыл болады. Еркектердің дауысы өткір сырыл, ал ұрғашылардың дауысы құрлығақ. Бұл түрдің саны азайып барады, себебі шалыбақтан тамақтанатын форельдің бәсекесі, ластану, орманның қырылуы және гидроэлектр станциялары үшін тау өзендерін бөгейтін болғандықтан. Чилидегі популяциясы салыстырмалы түрде тұрақты, ал солтүстіктегілерге көбірек зиян тиіп отыр. Дегенмен, жалпы саны IUCN Қызыл тізімінде "Ең аз алаңдаушылық тудыратын түр" деп жіктелуіне жеткілікті.

Кіші түрлер

Ішкі түрлердің таксономиясы шатастырушы болуы мүмкін. Оңтүстік номинативтік түрі M. a. armata-ның аталықтары, Чилидің тасқынды үйрек, сұр арқасы және қара түсті төменгі жағы бар, кеудесі қызыл қоңыр. Сәл кішірек солтүстік түрінің аталықтары, Колумбияның тасқынды үйрек, M. a. colombiana, төменгі жағы ашық, сұр қоңыр жолақты. Үшінші түрінің аталықтары, Перудің тасқынды үйрек, M. a. leucogenis, аралыққа жатады, бірақ қауырсыны өте өзгергіш; кейбіреулерінің төменгі жағы толығымен қара (turneri морфасы). Тек Чилидің тасқынды үйрегінің аталықтарында көздің астында қара "көз жасы" белгісі болады. Перудің тасқынды үйрегі кейде 4 түріне бөлінеді (leucogenis, turneri, garleppi және berlepschi), бірақ олар нақты аймақтармен шектелмегендіктен, олар жай ғана түс өзгерістері болуы мүмкін.