Кіріспе

Жеке білімді басқару – адамның білімді жинау, жіктеу, сақтау, іздеу, алу және күнделікті қызметінде бөлісу үшін пайдаланатын ақпаратты жинақтау процесі, сондай-ақ осы процестер жұмыс қызметін қалай қолдайды. Бұл білім қызметкерлері өз өсуі мен оқуына өздері жауапты болуы керек деген идеяға жауап береді. Бұл – білімді басқарудың (ББ) қарапайым, төменнен жоғарыға қарайғы тәсілі.

Тарих және негіз

Дегенмен 1998 жылы Дэвенпорт жеке білім процестерін түсінудің жұмысшы өнімділігі үшін маңызды екендігі туралы жазған (аталған еңбекте), жеке білімді басқару термині салыстырмалы түрде жаңа болып көрінеді. Оның бастауы PKM бойынша жарияланған жұмыс қағазында кездеседі. PKM жеке дағдыларға бағытталған жеке ақпаратты басқаруды (PIM) және білімді басқаруды (KM) интеграциялайды, сонымен қатар когнитивтік психология, басқару және философия сияқты түрлі ғылымдардан алынған деректерді де қамтиды. Ұйымдық тұрғыдан алғанда, бұл сала адамның танымдық қабілеттері туралы білімнің кеңеюімен және ұйымдық шекаралардың өтімділігімен байланысты дамыды. Метакогнитивтік тұрғыдан алғанда, ол адам танымының әртүрлі режимдерін олардың тиімділігі мен қабілеттілігі бойынша салыстырады. Бұл жеткілікті зерттелмеген сала. Соңғы кезде "жеке білімді жинақтау және басқару үшін Web 2.0 технологияларының мүмкіндіктерін" түсінуге бағытталған зерттеулер жүргізілуде. «Ұлы жұмыс тастау» білім қызметкерлерінің санын арттырды және болашақта жеке білімді басқаруға деген сұраныстың өсуіне әкелуі күтілуде.

Модельдер

Ақпаратты іздеу, бағалау, ұйымдастыру, талдау, ұсыну, қорғау және ынтымақтастық – PKM үшін маңызды деп саналады (аталған). Райттың моделі өзара байланысты төрт саладан тұрады: талдамалық, ақпараттық, әлеуметтік және оқу. Талдамалық салаға түсіндіру, көздерін табу, қолдану, жасау және контекстке келтіру сияқты қабілеттер кіреді. Ақпараттық өлшем ақпаратты іздеу, бағалау, ұйымдастыру, жинақтау және таратуды қамтиды. Әлеуметтік өлшем адамдарды табу және олармен ынтымақтастық құру, жақын және кеңейтілген желілерді дамыту, әңгімелесуді қамтиды. Оқу өлшемі – үлгілерді тану және түсіну қабілеттерін арттыру, ой елегінен өткізу, жаңа білімді дамыту, дағдыларды жетілдіру және оны басқаларға тарату. Бұл модель байланыс және көпірлік желілердің маңыздылығын баса көрсетеді. Нонака мен Такеучидің білім өлшемдерінің SECI моделінде (білімді басқару тақырыбын қараңыз) білім жасырын немесе ашық болуы мүмкін, ал олардың өзара әрекеттесуі жаңа білімнің пайда болуына әкеледі. Смедли Нонака және әріптестерінің моделіне негізделген PKM моделін жасады, онда сарапшы бағыт-бағдар береді, ал тәжірибелік қауымдастық жеке білімді құруға қолдау көрсетеді. Нонака білімді құру туралы ойларын одан әрі дамыту үшін бұрынғы жұмысына қайта оралды. Жеке білімді басқаруды екі негізгі өлшем бойынша қарастыруға болады: жеке білім және жеке басқару. Чжан ұйымдық білімді басқаруға (ОКМ) қатысты PKM моделін жасады, ол білімнің қасиеттері мен басқару перспективаларының екі осін қарастырады – ұйымдық немесе жеке. Ұйымдық және жеке білімнің бұл аспектілері OAPI процесі (ұйымдастыру, жинақтау, жекелендіру және индивидуализациялау) арқылы байланысты, осы арқылы ұйымдық білім жекелендіріліп, индивидуализацияланады, ал жеке білім жинақталып, ұйымдық білім ретінде қолданылады.

Сын

PKM жеке ақпаратты басқарудың жаңа нұсқасы ма, әлде жоқ па, әлі анық емес. Уильям Джонс жеке ақпаратты ғана нақты ресурс ретінде басқаруға болатынын айтса, жеке білімді басқару мүмкін емес деді. Дейв Сноуден көптеген адамдар білімді "басқарудың" дәстүрлі түсінігінде басқара алмайтынын, ал ПКМ-ге қарағанда мәнді түсінуді ұсынды. Білім тек жеке туынды емес – ол байланыстар, әңгімелер және әлеуметтік өзара әрекеттесу арқылы пайда болады (білімнің социологиясын қараңыз). Дегенмен, Райттың моделінде ПКМ талдау, ақпарат, әлеуметтік және оқу өлшемдерін проблемаларды шешуге қолдануды қамтиды, бұл өлшемдер өзара байланысты, сондықтан бұл мәселе әлеуметтік сипатқа ие. ПКМ-нің мақсаты – "жеке адамдарға жеке, ұйымдық және әлеуметтік ортада тиімді болуға көмектесу", көбінесе желілік бағдарламалық құралдар сияқты технологияларды пайдалану арқылы. Алайда, ПКМ-ді технологиямен теңестіру концепцияның құндылығы мен тиімділігін шектеді (мысалы, ). 2012 жылы Мохамед Чатти ПКМ-ге баламалы көзқарас ретінде жеке білім желісі (ЖБЖ) моделін ұсынды, ол жеке білім желісі және білімдік экология ұғымдарына негізделген.