Кіріспе

Сауд Арабиясының террорисі (күдікті) Мұстафа Ахмет Адам әл Хаусауи (مصطفى احمد ادم هوساوي; 1968 жылғы 5 тамызда туған) – Сауд Арабиясының азаматы. Ол АҚШ-тағы 11 қыркүйектегі шабуылдарды қаржыландыруға қатысқан деген күдік бар. Мұстафа әл-Хаусауи 2003 жылғы наурыз айында Пәкістан агенттері ұстап, АҚШ-қа өткізді. Ол 2006 жылғы қыркүйекке дейін ЦРУ-дың құпия түрмелерінде ұсталды, содан кейін Гуантанамо түрмесіне жеткізілді, ал АҚШ билігі оның тұтқындалғанын мойындады. Ол Ауғанстандағы құпия "Тұз шұңқыры" деп аталатын түрмеде сақталды. 2010 жылғы тамызда хабарланғандай, ұзақ тергеуден кейін ЦРУ 2003 жылғы 24 қыркүйекте әл-Хаусауиді және тағы үш маңызды тұтқынды Гуантанамоға жеткізіп, мерзімі белгісіз ұстауға алды. Жоғарғы Соттағы Расул против Буш ісі, тұтқындардың қорғану құқығына қатысты, оларға адвокат ұсыну қажеттілігін тудыруы мүмкін деген қорқынышпен ЦРУ 2004 жылғы 27 наурызда төрт адамды қайта ұстап, оларды тағы бір құпия түрмесіне жеткізді. Әл-Хаусауи ЦРУ-да ұсталған кезде, оған жасалған зорлық-зомбылық салдарынан анал жарықтары, созылмалы геморрой және ең ауыр жағдайда – тік ішек пролапсынан зардап шеккені белгілі болды. ЦРУ басшылығы, Бас кеңесші Скотт Мюллер және DDO Джеймс Павитт, "Тұз шұңқыры" түрмесіндегі екі тұтқынға "шамадан тыс күш" қолданылып, ректальді тексерулер жүргізілгені туралы хабарламаларға хабардар болды. Әл-Хаусауи бұрын "Әл-Қаиданың" медиа комитетінде жұмыс істеген және Халид Шейх Мохаммед оны ұшқыштарға саяхат және қаржылық көмек көрсету үшін таңдаған. Бұл Мохаммедтің інісі Әли Абдул Әзиз Әли ұшқыштарға көмек сұрағаннан кейін жасалды. Мохаммед әл-Хаусауидің АҚШ-та болған кезде ұшқыштармен байланыс құрған негізгі адам екенін айтты және Мохаммедтің ұшқыштар туралы білімінің көбі әл-Хаусауиден немесе Рамзи Биналшибтен келгенін мәлімдеді. Әл-Хаусауи 2001 жылғы сәуірден бастап Біріккен Араб Әмірліктерінде болды және соңғы төрт оператившіні (Михдардан басқа) АҚШ-қа жіберуге көмектесті, оларға киім, азық-түлік, тұру орыны, көлік жалдау, саяхат чектерін алу және саяхатты ұйымдастыру арқылы көмектесті. Хавсауидің қаржылық көмекші рөлі, көрінетіндей, қастандықшы Банихаммад Хавсауиге БАӘ-де шот ашуға көмектесіп, оған шотқа толық өкілеттік берді, соның арқасында Хавсауи банк картасын АҚШ-қа жібере алды. Осы шотқа Хавсауи 4900 доллар салды. 2001 жылғы маусым мен қыркүйек аралығында әл-Хаусауи ақша, жұмсақ заттар жинап, ұшқыштарға түрлі сомада ақша берді. 2001 жылғы қыркүйектің басында ұшқыштар Хавсауиге Флорида штатының Брауард округі мен Бостоннан келіп түскен 28 000 долларлық бірнеше банктік аударымдар жіберді. Бұл шығындарға жұмсалмай қалған аванстар болды. Хавсауи кейіннен ақша түскенде, "опалық операция" жақын арада болады деп түсінгенін айтты. 2001 жылғы 11 қыркүйекте әл-Хаусауи Біріккен Араб Әмірліктерінен Пәкістанға сапар шекті. Әл-Хаусауи 9/11 операциясы туралы шабуылдан кейін бірінші рет естігенін және оның ауқымына таң қалғанын айтты. Ол Ауғанстандағы Баграм әуе базасына жеткізілді, онда ЦРУ тұтқындау және тергеу орталығы болды. Бұл туралы АҚШ ресми тұлғалары растамады.

ЦРУ күзетінде

Әл Хаусауи бірнеше жыл бойы ЦРУ-ның жасырын қамауында ұсталды. АҚШ Сенатының Ақпарат комитеті ЦРУ-ның азаптауды қолдануы туралы 6000 беттік құпия баяндамасының 600 беттік құпия емес қорытындысын жариялағанда, Әл Хаусауидің бірнеше жыл бойы құпия қамауда болған кезінде ЦРУ-ның бірнеше қара нысандарында ұсталғаны белгілі болды, онда ол азаптауға, қатыгездікке, адамдыққа жатпайтын және ар-ұятсыздыққа тең келетін күшейтілген тергеу әдістеріне ұшырады. Атап айтқанда, баяндамада мыналар көрсетілді: 2003 жылы Әл Хаусауи Ауғанстанда орналасқан деп саналатын COBALT қамау орнында ұсталған. Ол жерде ол күшейтілген тергеу әдістеріне, соның ішінде ЦРУ штаб-пәтерінен рұқсатсыз су шашуға және "артық күшпен" жүргізілген ректалдық тексерулерге ұшырады, бұл созылмалы геморрой, анальдық жарық және симптомдық ректалдық пролапс диагнозына әкелді; Литвада орналасқан деп саналатын VIOLET қамау орнында ұсталған кезінде Әл Хаусауи шұғыл медициналық көмекке мұқтаж болды, бірақ офицерлер оған жергілікті ауруханаға баруға рұқсат бермеді. Сонымен қатар, Сенат баяндамасының тұжырымдары Әл Хаусауидің ұсталуына күмән тудырды, оны ЦРУ бағдарламасы бойынша ұсталған адамдардың бірі ретінде көрсетті, "террористік қауіптер туралы біліміне және Әл-Қаида жетекшілерінің орналасқан жеріне қатысты күмәндер мен сұрақтар болғанына қарамастан". Шындығында, алғашқы тергеуден кейін Тергеу басшысы ЦРУ штаб-пәтеріне хат жазып, Әл Хаусауидің "қаржылық гений емес сияқты көрінеді" деді. Хамданның адвокаттары бұрын "жоғары құнды тұтқындарды" жазбаша сұрақтарға жауап беруге рұқсат беруді сұраған болатын. Олар бұл адамдардың Хамданның Әл-Қаидадағы рөлі шеткі болғанын растайтынына сенген. Абдулмалик Мохаммед пен Мустафа Әл Хаусауи сұрақтарға жауап беруден бас тартты, себебі олар Хамданның адвокаттарынан деп айтылған сұрақтардың алдас емес екеніне көз жеткізе алмады. Андреа Прасов лейтенант-командир Брайан Мизерге екі адаммен жеке кездесуге рұқсат сұрады, оларға сұрақтардың алдас емес екеніне және олар тергеушілермен бөліспейтініне сендіру үшін.

Әскери комиссия соты

2008 жылдың маусым айында әл-Хаусауи және тағы төрт "жоғары құнды тұтқын" (Халид Шейх Мохаммед, Рамзи бин әл-Шибх, Аммар аль-Баллучи және Валид бин Атташ) Гуантанамо әскери комиссиясының алдында қылмыстар жасады деп айыпталды. Айыптауларға 2973 жеке адам өлтіру дерегі кірді, оның әрқайсысы 11 қыркүйек шабуылында қаза тапқан адамдарға сәйкес келеді, сондай-ақ, құлсату, соғыс заңын бұза отырып кісі өлтіру, бейбіт азаматтарға шабуыл жасау, азаматтық нысандарға шабуыл жасау, қасақана дене жарақатын ауырлату, соғыс заңын бұза отырып мүлікті жою, терроризм және терроризмге материалдық көмек көрсету кірді. Сот әл-Хаусауи мен бин әл-Шибтің психикалық жағдайына қатысты тыңдаулар өткізуге бұйырды. 2008 жылдың 8 желтоқсанында Халид Шейх Мохаммед судьяға өзі және тағы төрт айыпталушы кінәларын мойындағысы келетінін мәлімдеді; алайда, әл-Хаусауи мен бин әл-Шибтің құзыреттілік тыңдауларынан кейін ғана өтініш қабылданатын болады, осылайша барлық бесіз бірге кінә тану мүмкіндігіне ие болады. 2009 жылдың мамырында "Аль-Арабия" телеарнасы мысырлық белгілі адвокат Монтасер аль-Зайятты әл-Хаусауиді қорғауға шақырғанын хабарлады. Аль-Зайят бастапқыда өзі алданып отырғанын күдіктенгенін айтты. 2009 жылдың 31 тамызында Corrections One журналы, түрме индустриясының сауда басылымы, "Мустафа Ахмет әл-Хаусауидің" Мичиган штатының Стандиш қаласындағы жоғары қауіпсіздік түрмесіне ауыстырылуы мүмкін екенін болжады. 2004 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Расул Бушқа қарсы істе Гуантанамо тұтқындарының оларды ұстауға негіз болған айыптаулар туралы хабардар болуға және оларды жоққа шығаруға құқылы екенін шешті.

Amnesty International, USA компаниясы

2015 жылдың 7 желтоқсанында Amnesty International, АҚШ әл-Хаусауидің әскери комиссиясының сот процесіне қатысты хабардарлықты арттыру науқанын бастады. Олар бұл сот процесінің халықаралық әділ сот стандарттарын бұзатынын, ашықтықтың жоқтығымен және азаптауға жауапкершілік танудың болмауы арқылы шындықты табу процесіне кедергі келтіретінін мәлімдеді.

БҰҰ-ның еріксіз қамауға алу жөніндегі жұмыс тобы

2015 жылдың 23 қаңтарында БҰҰ-ның еріксіз ұстау жөніндегі жұмыс тобы әл-Хаусауидің Гуантанамодағы жалғасып жатқан ұстауының еріксіз екенін және Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясының 9 және 10-баптарына, сондай-ақ Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімнің 9 және 14-баптарына қайшы екенін мәлімдеді.

Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссия

2015 жылдың 7 шілдесінде Америкааралық адам құқықтары жөніндегі комиссия әл-Хаусауиге қатысты алдын ала шаралар туралы қаулы қабылдады, онда Америка Құрама Штаттарынан, басқалармен қатар, әл-Хаусауидің өмірін және жеке қадір-қасиетін қорғау үшін қажетті шараларды қабылдауды, сондай-ақ медициналық көмек пен ем алуға мүмкіндік беру үшін қажетті шараларды қабылдауды сұрады.

Бұрын құпия болған Гуантанамодағы бірлескен жұмыс тобының бағалауы

2011 жылдың 25 сәуірінде WikiLeaks ұйымы Гуантанамодағы бірлескен жұмыс тобының сарапшылары дайындаған бұрынғы құпия есептерді жариялады. Оның жеті беттік Гуантанамодағы бірлескен жұмыс тобының есебі 2006 жылдың 8 желтоқсанында жасалған. Оған лагерь командирінің орынбасары, бригадир генерал Эдвард Л. Секорд қол қойды. Ол оны әрі қарай ұстауды ұсынды.