Кіріспе

Ағылшын тамақ жазушысы және теледидар аспазы (1960 жылы туған)

Найджела Люси Лоусон (6 қаңтар 1960 жылы туған) – ағылшын тамақ жазушысы және теледидар аспазы. Оксфордты бітіргеннен кейін Лоусон кітап сыншысы және мейрамхананы сынаушы болып жұмыс істеді, кейін 1986 жылы The Sunday Times газетінің әдеби редактор орынбасары болды. Содан кейін ол бірнеше газетке және журналға тәуелсіз журналист ретінде жазды. 1998 жылы оның алғашқы аспаздық кітабы "How to Eat" жарық көрді, 300 000 дана сатылып, бестселлер атанды. Оның екінші кітабы "How to Be a Domestic Goddess" 2000 жылы жарық көрді және "Жыл авторы" номинациясы бойынша британдық кітап сыйлығын жеңіп алды. 1999 жылы Лоусон Channel 4 телеарнасында "Nigella Bites" атты жеке тамақ дайындау бағдарламасын жүргізді, оған тағы бір бестселлерлік аспаздық кітап қосылды. "Nigella Bites" Лоусонға Азық-түлік жазушылар гильдиясының сыйлығын әкелді. Оның 2005 жылы ITV телеарнасындағы "Nigella" атты күндізгі ток-шоуы жағымсыз пікірлерге ұшырады және төмен рейтингісіне байланысты жабылды. 2006 жылы ол Food Network телеарнасында АҚШ-та "Nigella Feasts" бағдарламасын жүргізді, содан кейін Ұлыбританияда BBC Two телеарнасында "Nigella's Christmas Kitchen" үш бөлімдік сериясы көрсетілді, нәтижесінде 2007 жылы BBC Two телеарнасында "Nigella Express" бағдарламасы іске қосылды. Оның "Жанды асхана" атты ас-үй құралдарының жиынтығы 7 миллион фунт стерлингке бағаланады және ол бүгінгі күнге дейін әлем бойынша 8 миллионнан астам аспаздық кітап сатқан.

Ерте өмір

Найджела Лоусон 1960 жылы Лондондағы Уандсворт қаласында дүниеге келді. Ол Найджел Лоусонның қыздарының бірі, Блэби бароны Лоусон (1932–2023), бұрын бизнес және қаржы журналисі, кейін консервативті парламент депутаты және Маргарет Тэтчер үкіметіндегі қазынашылық канцлері болған, және оның алғашқы әйелі Ванесса Салмон (1936–1985), қоғамдық өмірге белсенді қатысушы және J. Lyons and Co. компаниясының мұрагері. Оның екі ата-анасы да еврей отбасыларынан шыққан. Оның есімін әжесі ұсынған. Оның отбасы Кенсингтон мен Челсиде үйлерге ие болған. Найджел мен Ванесса Лоусон 1980 жылы, Нигела 20 жасқа толғанда ажырасты. Екеуі де қайтадан үйленді: оның әкесі сол жылы Парламент зерттеушісі Тереза Маклиарға (2008 жылға дейін үйленген), ал анасы 1980-ші жылдардың басында философ А. Дж. Айерге (анасы қайтыс болғанға дейін үйленген). Оның жартылай ағасы Том бар, ол қазіргі уақытта Истборн колледжінің директоры, және жартылай әпкесі Эмили; Том мен Эмили – оның әкесінің екінші әйелінен туған балалары. Лоусон Салмон отбасы арқылы Джордж Монбиот пен Фиона Шеклтонның туысы.

Шығу тегі

BBC-дің отбасы тарихы туралы деректі фильмдер сериясының үшінші сериясына қатысып, Лоусон өз отбасының тарихын зерттеуге кірісті. Ол өз ата-бабаларын Шығыс Еуропа мен Германиядан шыққан ашкеназдық еврейлерге дейін анықтады, бұл Лоусонды таң қалдырды, өйткені ол сефардтық тегінен екенін ойлаған. Сондай-ақ, оның анасының бес атасы Коенрад Саммес (кейін Кольман Джозеф) 1830 жылы ұрлық қылғаны үшін сотталғаннан кейін түрмеден қашу үшін Амстердамнан Англияға қашқанын білді. Оның қызы Ханна Самуэль Глюкштейнге үйленді, ол Salmon & Gluckstein компаниясында Барнетт Салмонмен серіктес болды. Олардың Исидор және Монтегю Глюкштейн сияқты бірнеше балалары болды, олар Салмонмен бірлесіп 1887 жылы J. Lyons and Co. компаниясын құрды, сондай-ақ оған үйленген Хелена да болды. Хелена мен Барнетт Салмонның балаларының бірі Альфред Салмон (1868–1928) болды, ол Найджела Лоусонның арғы атасы.

Білім

Лоусон балалық шағының бір бөлігін Уэльстің Хайер-Киннертон ауылында өткізді. 9 және 18 жас аралығында ол тоғыз рет мектеп ауыстырды, осы себепті мектеп жылдарын қиын деп еске алды. "Мен өте қиын мінезді, тәртіпсіз, оқуда жақсы болсам да, бірақ әдепсіз, сондай-ақ тым сезімтал болдым", - деп ойлады Лоусон. Ол бірнеше жекеменшік мектепте оқыды, соның ішінде Ibstock Place School, Queen's Gate School және Godolphin and Latymer School. Ол Лондонның көптеген универмагтарында жұмыс істеді, содан кейін Оксфорд университетінің Леди Маргарет Холл колледжін бітірді. Бір кезде Италияның Флоренция қаласында тұрды.

2003-2006: Нигелла Фестс және BBC келісім-шарты

2003 жылдың қараша айында Лоусон Тони Блэрдің Даунинг-стритте Джордж Буш пен оның әйелі үшін ұйымдастырған түскі асқа арналған мәзірді және дайындықтарды бақылады. АҚШ-тың бұрынғы бірінші ханымы Лора Буш Лоусонның рецепттерін жақсы көреді және 2002 жылғы президенттік Рождестволық кешкі асқа оның бір шорпасын алғыш ретінде қосып берген. Кітап 3 миллион фунт стерлингке сатылды. Лондонның «Evening Standard» газеті бұл кітаптың «практикалық нұсқаулық ретінде де, қызықты оқу материалы ретінде де тиімді екенін» жазды. «Тамақтың эмоционалдық маңызы туралы ешкім осылай ашық жазбайды». 2004 жылы Лоусон американ теледидарында жиі пайда болды, «The Ellen DeGeneres Show» сияқты ток-шоуларда тамақ дайындау бөлімдерін жүргізді. 2005 жылы Ұлыбританияда Лоусон ITV1 телеарнасында «Nigella» деп аталатын күндізгі ток-шоудың жүргізушісі болды, онда студиялық асханада танымал қонақтар оған қосылды. Шоу көбінесе жағымсыз пікірлерге ие болды және алғашқы аптада көрермендердің 40% жоғалғаннан кейін жабылды. Кейін ол «Radio Times» журналына алғашқы бағдарламасында киім ауыстыру бөлмесінен шығуға қорқып қалғанын айтты. Лоусон шоудағы танымал адамдардың өміріне қызығушылық танытудың тым қиын болғанын қосты. Содан кейін Лоусон BBC Two телеарнасымен үш бөлімдік «Nigella's Christmas Kitchen» аспаздық шоуын жүргізуге келісім жасады, ол 2006 жылдың 6 желтоқсанында басталды және апта сайын эфирге шықты. Алғашқы екі бөлім BBC Two үшін аптаның екінші ең жоғары рейтингін қамтамасыз етті, ал бірінші бөлімі 3,5 миллион көрерменмен дебют жасады. Соңғы бөлім эфирде көрсетілген аптада BBC Two телеарнасының ең танымал бағдарламасына айналды. Оның тамақ туралы пікір білдіруші ретіндегі ықпалы 2006 жылдың соңында да көрінді, ол қаз майын Рождествоға қажетті ингредиент деп мақтағаннан кейін, Ұлыбританияда оның сатылымы күрт өсті. Waitrose және Tesco екеуі де қаз майының сатылымы екі еседен астам артқанын, ал Asda өткен аптамен салыстырғанда 65% өскенін мәлімдеді. Сол сияқты, ол «Nigella's Christmas Kitchen» бағдарламасында рецептте құрманы қолдануға кеңес бергеннен кейін, Waitrose жылдық сатылымды 30% арттырды.

2007-2009: Нигелла Экспресі және Нигелланың Рождествосы

Нигелланың Рождестволық асханасы «Нигелла Экспресс» деп аталатын 13 бөлімдік жылдам тағамдар туралы телесерияның түсірілуіне себеп болды. Ол: «Рецепттер аса денсаулыққа пайдалы емес. Дегенмен, мен оларды «қоқыс тағам» деп сипаттамас едім». Шоу тағы да рейтинг бойынша сәттілікке жетті және әр апта сайын BBC Two арнасының ең жоғары рейтингті бағдарламаларының біріне айналды. Бірінші бөлімді 2,85 миллион көрермен тамашалады, екінші бөлімнің көрермен саны 3,3 миллионға жетті, ал серия 2007 жылдың 22 қазанында 3,4 миллион көрерменге жетіп, ең жоғарғы көрсеткішін тіркеді. Оның көпшілікке әсері тағы да байқалды, өйткені ол «Coq au Riesling» рецептіне қосылғаннан кейін Ұлыбританияда Riesling шарабының сатылымы 30%-ға өсті. 2007 жылдың желтоқсан айында ол BBC-дің «The Graham Norton Show» бағдарламасына қатысып, бір кезде 1000 фунт стерлингке 30 тұздалған жұмыртқа жегенін айтты: «Маған қарсы келу қаншалықты ақымақтық! Мен олардың барлығынан алдыма ақшаларын қоюды талап еттім. Ертесі күні мен таңғы асқа жұмыртқа пісірдім». Лоусон сериалдың бірінші бөлімінен бері салмағы артып кеткені үшін көрермендердің сынына ілікті. Алайда, «The Guardian» газеті «тағам оның сыртқы келбетімен үйлеседі – мінсіз, жылтыратылған және тартымды» деп жазды. «Nigella Express» телесериясының құқықтары Discovery Asia компаниясына сатылды. Сериал АҚШ-та өткен 35-ші Daytime Emmy Awards сыйлығында «Үздік өмір салты бағдарламасы» номинациясына, ал Лоусон – «Үздік өмір салты жүргізушісі» номинациясына ұсынылды. «Нигелла Экспресс» кітабы 2007 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританияда, 2007 жылдың қарашасында АҚШ-та және 2008 жылы Австралияда жарық көрді. Телесериямен бірдей атауға ие болған кітап Ұлыбританияда тағы да бестселлерге айналды және Waterstone's мәліметінше, телешоу шефі Джейми Оливерден 100 000 данаға көп сатылды. 2007 жылдың желтоқсан айының ортасына дейін Ұлыбританияда 490 000-нан астам дана сатылған. «The Guardian» газетінің авторы Пол Леви рецепттердің «мүсіркелдікпен дұрыс» екенін жазды. «Нигелланың әр рецептке жасаған қысқаша кіріспесіндегі тартымды нәрсе – ол тек аспаз ретінде ғана емес, сонымен қатар тамақ жеуші ретінде де ойлайды және олардың қиын, жабысқақ немесе талапты ма, екенін сізге айтады». Оның Рождестволық кітабы 2008 жылдың қазан айында, ал телешоу сол жылдың желтоқсан айында жарық көрді. «Nigella Christmas» кітабының американдық басылымы 2009 жылдың қарашасында бірнеше АҚШ қалаларында кітапты насихаттау турымен және АҚШ-тың Food Network арнасындағы арнайы бағдарламамен бірге жарық көрді.

2010-2014 жж: Нигеллиссимма және Тамақ

Лоусон "Айрон Шеф Америка" арнаулы жекпе-жегіндегі "Супер Шеф шайқасы" атты үш судьяның бірі ретінде көрсетілді, онда Ақ үйдің бас аспазы Криста Комерфорд пен "Темір шеф" Бобби Флей, шеф Эмерил Лагасс пен "Темір шеф" Марио Баталимен бақ сынасты. Бұл эпизод 2010 жылдың 3 қаңтарында эфирге шықты. Лоусонның аспаздық кітабы "Kitchen: Recipes from the Heart of the Home" (2010) "Nigella Kitchen" телесериалымен байланысты. Бұл Ұлыбританияда және АҚШ-тағы Food Network арнасында көрсетілді. "Nigellissima: Instant Italian Inspiration" 2012 жылы жарық көрді. "Нигеллиссимма" атты сегіз бөлімді телесериалды BBC көрсетті. Лоусон Италиядағы бос жылдары жұмыс тәжірибесін жинады. 2013 жылы ол Америка Құрама Штаттарына сапар шегіп, Энтони Бурденмен бірге "The Taste" реалити-шоуында түсті. Шоудың Ұлыбританиялық нұсқасы 2014 жылдың 7 қаңтарында Channel 4 арнасында көрсетіле бастады. Лоусонға Америка Құрама Штаттарына виза берілді және ол сериалды жалғастыру үшін сол жерге барды. 2014 жылы Лоусон шоколад компаниясымен жарнамаға түсу үшін келісім жасады, жарнама мамыр айында Жаңа Зеландияда жергілікті кондитерлік фабрикасы Уиттакер үшін түсірілді.

2015 қазіргі уақытқа дейін: Simply Nigella, Eurovision және Австралия телеарнасы

Ұлыбритания мен АҚШ-тағы "The Taste" телешоуының екі маусымы да аяқталды және 2015 жылдың күзінде Лоусон BBC 2 арнасында "Simply Nigella" бағдарламасын бастады. Бағдарламаның негізгі тақырыбы – үйлесімді тағамдар, оңай және жылдам дайындалатын тағамдар. Лоусон 2015 жылғы "Евровидение" ән байқауында Ұлыбританияны өкілдік етіп, Швецияның Måns Zelmerlöw пен оның "Heroes" әніне он екі ұпай берді, ол бәйгеде жеңіске жетті. 2016 жылдың 18 қаңтарында Лоусонның австралиялық теледидарға оралатыны хабарланды, ол "MasterChef Australia" телешоуының сегізінші маусымына қонақ төреші ретінде қатысты, бұрынғы төрешілермен бірге. Ол 2018 жылы оныншы маусымда және 2019 жылы он бірінші маусымда шоуға оралды. 2022 жылы Лоусонның 7 Network арнасының "My Kitchen Rules" телешоуының он екінші маусымында төреші ретінде австралиялық теледидарға қайта оралатыны жарияланды. Лоусон маусымның алғашқы алты эпизодын ұзақ жылдардан бері төрешілік етіп келе жатқан Ману Фейделмен бірге жүргізіп, бағалады, бірақ бірінші кезеңдегі "жедел мейрамханалар" сайкесінен кейін шоудан шығып кетті. 2023 жылы Лоусонның шоудың он үшінші маусымында "Kitchen HQ" студиясында төреші ретінде қайта оралатыны хабарланды, ол Ману Фейдел мен Колин Фасснидж сияқты бұрынғы төрешілермен бірге жұмыс істеді.

Презентация стилі мен имидж

Лоусон тамақ пісіру саласында табысты мансапқа ие болса да, ол үйренген аспазшы емес және "әдемі аспазшы" деп аталуды ұнатпайды. Лоусонның теледидар бағдарламаларында ол өзінің ләззатына қарай тамақ пісіретінін баса айтады.

Лоусон флиртке ұқсайтын сөйлеу мәнерімен танымал болды, бірақ ол: "Бұл флирт емес. Менде басқа бейнеге ену қабілеті жоқ. Бұл жақындық, флирт емес" дейді. Көптеген сарапшылар Лоусонның тартымдылығына назар аударды және ол бір кезде әлемдегі ең әдемі әйелдердің бірі деп аталды. The Guardian газеті: "Ерлер онымен бірге болғысы келеді, ал әйелдер оған ұқсағысы келеді" деп жазды. Ол жиі "үй шаруасының патшайымы" деп аталғанымен, бұл атаумен байланысты қасиеттердің көбісі оған тән емес деп талас етеді. Даймонд 1997 жылы жұтқыншақ қатерлі ісігінен ауырып, 2001 жылдың наурыз айында 47 жасында қайтыс болды. 2013 жылдың маусым айында The Sunday People газеті Лондондағы теңіз өнімдері ресторанының сыртындағы жанжал кезінде Саатчидің Лоусонды мойнынан ұстап алған суретін жариялады. Куәгердің айтуынша, Лоусон оқиғадан қатты қиналыпты. Полиция оқиғаны тергегеннен кейін Саатчиге шабуыл жасағаны үшін ескерту жасалды, ал Лоусон отбасылық үйден кетіп қалды. Сотта Лоусон Саатчидің оны "жеке өмірге қатысты зорлық-зомбылыққа" ұшыратқанын, сотта оны ақтамаса, оны жоямын деп қорқытқанын айтты. Кейіннен куәлік беру кезінде Лоусон Саатчидің қатыгездігі мен бақылаушылық мінез-құлқы оны бақытсыз етіп, кейде есірткі қолдануға итермелегенін мәлімдеді. Ол Саатчидің үйде қонақ шақыруына кедергі келтіргенін және әйел досының туған күніне барғаны үшін жазалағанын мысал ретінде келтірді. Ол дене күштерін көрмеген, бірақ эмоционалды түрде жарақаттанды. Саатчи шілде айының басында Лоусоннан ажырасатынын жариялап, ол "өткен жылы Нигеллаға көңілі толмағанын" және олар "бір-бірінен алыстап, суынып кеткенін" мәлімдеді. Лоусон бұл туралы ешқандай мәлімдеме жасаған жоқ, бірақ сот құжаттары ажырасуға өтініш білдірген Лоусон екенін көрсетті, себебі Саатчидің ақылға сыймайтын мінез-құлқы жалғасып жатқан. 2013 жылдың 31 шілдесінде, оқиғадан жеті апта өткен соң, оларға он жылдық некелерін аяқтаған nisi жарлығы берілді. Желтөқсан айының басындағы сот отырысында Лоусонның қарындастары Лоусонның есірткі қолдануын жасыру үшін оларға несие карточкаларын пайдалануға рұқсат бергенін мәлімдеді. Сот Лоусонның есірткі қолдануына қатысты сұрақтарды қарындастардың "жаман мінез-құлқы" қорғанысының бөлігі ретінде қарауға рұқсат берді. Лоусон кокаин мен марихуана қолданғанын мойындады, бірақ ол тәуелді емес екенін айтты, "Бұл мен үшін төзімсіз жағдайды төзімді етуге көмектесті" деді. 2013 жылдың 20 желтоқсанында екі қарындасы да кінәсіз деп танылды. Шотландиялық полиция Лоусонның есірткіге қатысты айыптаулары бойынша тергеу жүргізбейтінін мәлімдеді. Чарльз Саатчи сот аяқталғанға дейін британдық БАҚ-та Лоусонға қарсы жала жабу науқанын бастады, бұл үшін PR-маманы Ричард Хиллгроувты пайдаланды деп айыпталды. Лоусонның адвокаттары Хиллгроувтан ол туралы жазылған пікірлерді блогынан алып тастауын талап етті. Лоусон сотта Саатчимен некеде болуды тоқтату өзі мен отбасы үшін төзімсіз жағдай туғызғанын айтып, Саатчиді "ақылды, бірақ қатыгез адам" деп сипаттады. Лоусон ажырасудан кейін "қандай да бір есірткі қолданбайтынын" мәлімдеді. 2014 жылдың 30 наурызында Лоусонға Лондоннан Лос-Анджелеске ұшатын ұшаққа отыруға рұқсат берілмеді. АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаменті есірткі қолданғаны белгілі болған шетелдіктерді "кіруге жарамсыз" деп түсіндірді. Бірақ АҚШ билігі оған виза алуға шақырды және оған АҚШ-қа саяхаттауға рұқсат беретін "жарамсыздықтан бас тарту" берді.

Мақсаттары мен наным-сенімдері

2008 жылы Лоусон жеке қызына 15 миллион фунт стерлинг сомасында байлық жинағанын хабарлады. Оның күйеуі Чарльз Саатчи сол кезде 100 миллион фунт стерлингке ие болды. Ол екі баласына мұра қалдырмау керектігін айтты: «Мен балаларымның қаржылық тұрақтылығы болмауына бейіммін. Ақша табуға тырыспай өмір сүру адамды жоқ етеді». Лоусон еврей тегінен. Лоусонның екі ата-анасы да еврей, бірақ оның тәрбиесі діни ережелерге бағынбады. Лоусон атеист. Бір газет мақаласында ол: «Көптеген [әйелдер] бірде-бірде, басқа әйелдермен жыныстық қатынас жасау туралы, қарым-қатынасты анықтамайтын, ерекше емес қиялға беріледі» деді. Лоусон сүт безінен ісігі бар жас әйелдерге көмек көрсететін «Лавандра Трасті» қорының қолдаушысы. Ол 2002 жылы қайырымдылық шарасында аукционға сатылатын лаванд торттарын пісіріп, қорына үлкен қаржы жинады. Кейіннен ол рецептін «Forever Summer with Nigella» кітабында жариялады. 2008 жылдың желтоқсанында Лоусонды жануарлар құқығын қорғайтын топтар, өзі өлтірген жануардың терісін киюдің моральдық тұрғыдан қабылдануы мүмкін екенін және ол аң аулап немесе «шайқасқа шыққан» аюдың терісін кигенімен мақтан тұтатынын айтқандықтан сынға алды. 2003 жылы жарияланған құпия құжаттарда Лоусонның 2001 жылы Елизавета II патшайымнан берілген «ОБЭ» орденін қабылдамағаны және «Мен адам өмірін сақтап қалмаймын, мен жай ғана өте жақсы көретін ісімді істеймін» деп түсіндіргені белгілі болды. Өмірлік пэрдің қызы ретінде Лоусон «Құрметті» атағына ие және оны Құрметті Нигелла Лоусон деп атауға болады, бірақ ол бұл атақты пайдаланбайды. Лоусон пісіруді «өмір метафорасы» деп санайды, себебі «Пісіргенде, сізге құрылым қажет [ ] бірақ одан да маңыздысы, сіз босаңсып, жағдайға бейімделе білуіңіз керек [ ] сіз мінсіздікке ұмтылмауыңыз керек, керісінше, қателіктеріңізді мойындап, оларды қалай түзетуге болатынын ойластыруыңыз керек». Ол тамақ пісіруді «өзіңді нығайтудың жолы» деп сипаттайды, себебі «өзін-өзі асырау – аман қалған адамның шеберлігі».

Теледидарлық кредиттер

Жыл Атауы Рөл Эпизодтар 1999–2001 Nigella Bites Жетекші 16 эпизод (1–2 маусымдар; бір Рождестволық арнайы эпизод) 2002 Forever Summer Жетекші 8 эпизод 2005 Nigella Жетекші 20 эпизод 2006 Nigella Feasts Жетекші 13 эпизод 2006, 2008 Nigella's Christmas Kitchen Жетекші 6 эпизод (1–2 маусымдар) 2007 Nigella Express Жетекші 13 эпизод 2009 Top Chef Қонақ төреші Эпизод: "Әлемді аралау" (6-маусым) 2010 Super Chef Battle: An Iron Chef America оқиғасы Қонақ төреші Телевизиялық арнайы Nigella Kitchen Жетекші 13 эпизод 2011, 2016, 2018–2021 MasterChef Australia Қонақ төреші 16 эпизод 2012 Nigellissima Жетекші 7 эпизод 2013–2014 The Taste Төреші 23 эпизод (1–3 маусымдар) 2014 The Taste (UK) Төреші 10 эпизод (1-маусым) Modern Family Өзі (тамақ дайындау қосымшасындағы дауыс) Эпизод: "Үш түйе" 2015 Eurovision Song Contest 2015 Өзі, өкіл Финал Simply Nigella Жетекші 6 эпизод және бір Рождестволық арнайы эпизод 2017 Nigella: At My Table Жетекші 6 эпизод және бір Рождестволық арнайы эпизод 2019 MasterChef US Қонақ Төреші Эпизод: "Лондон шақыруы – 2-бөлім" (10-маусым) 2020 Nigella's Cook, Eat, Repeat Жетекші 6 эпизод және бір Рождестволық арнайы эпизод 2022–қазіргі уақыт My Kitchen Rules Төреші 12-маусым, 13-маусым 2023 Nigella's Amsterdam Christmas Жетекші Рождестволық арнайы эпизод