Ангоше аралы: Мозамбиктегі тарихи арал, құл саудасымен әйгітелген. Португалдықтарға 1913 жылы дейін қарсылық көрсеткен Ибрахим Юсуф сұлтан туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ангоше аралы – Мозамбиктегі осы атпен аталатын ауданда орналасқан шағын арал. Арал Млули өзенінің сағасында жатыр; өзен теңізге үлкен шығанақтың ең оңтүстік нүктесінде құяды, ал шығанақта көптеген төменгі, батпақты аралдар бар. Осы аралдардың бірінде ежелгі Ангоше исламдық елді мекені орналасқан, сондықтан арал Ангоше аралы деп аталады. Теңіз жағасындағы аралдың негізгі табыс көзі – құлдарды заңсыз тасымалдау болды, бұл Ньяпахо руының аристократиялық топтарын байытты. Португалдықтар бұл аралды 1913 жылға дейін жаулап алмады, бұл сұлтанның, әсіресе Ибрагим Юсуфтың батыл қарсылығының арқасы болды. Оның жүрегі жұмсақ туысы, 30 мың сарбазды басқарған қолбасшы билікті өз қолына алып, 1890 жылға дейін португалдықтарға қарсы табандылық танытты. Одан кейін соңғы сұлтан Фарлах португалдықтарға қарсы соғысты қайта бастады, бірақ 1910 жылы шайқаста тұтқынға алынып, Шығыс Тиморға жер аударылды, онда түрмеде қайтыс болды. Кішкентай арал циклонға бейім; әсіресе Худа циклоны жақсы есте қалады, сондықтан тұрақты түрде қоныстану мүмкін емес. Ангоше Мозамбикте кашу және креветканың ең ірі өндірушісі болып табылады.
Angoche Island is a small island in the district of same name in Mozambique. The island lies at the mouth of the Mluli River; the river enters the sea at the southernmost point of a large bay which contains a number of low, marshy islands. One of these islands was home to the ancient Islamic settlement of Angoche, and the island is thus known as Angoche Island. A coastal island, its main source of income was the illegal shipment of enslaved people, which enriched the aristocratic classes of the Nyapakho clan. It was not taken by the Portuguese until 1913, thanks to the brave resistance of the sultan, particularly Ibrahim Iussuf. His nephew, who was the commander in chief of a 30,000 men army took over power and opposed with tenacity the Portuguese until 1890. By then, Farlah, the last sultan, resumed the war against the Portuguese until he was captured in a battle in 1910 and deported to East Timor where he died in prison. The small island is subject to cyclones; Cyclone Huda in particular is remembered, and so permanent habitation has not been possible. Angoche is the largest producer of cashew and shrimps in Mozambique.
Тарих
Ангоше алғаш рет 1506 жылы португал құжатында еске алынған. Бұрынғы британдық консул Лайонс МакЛеод 1860 жылы Ангоше сұлтандығының тарихын қысқаша жарияласа, Эдуардо до Куто Лупи 1907 жылы «Ангоше» атты зерттемесінде оны кеңінен сипаттады. Лупидің сөзіне сүйенсек, Ангоше, Мозамбик және Квелимане аралдары 1498 жылы Васко да Гама келгенге дейін Килвадан қашқан босқындар тобымен құрылған. Босқындардың екі жетекшісі – Мұса мен Хасани Мозамбик пен Квелиманеге қоныстанды және әр жерде мұсылман қауымдастықтарын тапты. Хасани Мозамбикке сапармен барғанда қайтыс болып, Мафамале аралында (Ангоше өзенінің сағасында) жерленді. Мұса қабірді зиярат еткен соң, Ангошенің Квелиманеден жақсырақ орын екеніне көз жеткізіп, Хасанидің ұлы Хосаны Ангоше сұлтаны етіп тағайындады. (Толығырақ ақпарат алу үшін Ангоше сұлтандығына қараңыз.) Сұлтан Хасанидің қабірі кем дегенде 19 ғасырға дейін қастерлі орын болып сақталды. 1518 жылғы Дуарте Барбозаның баяндамасы сияқты басқа да дереккөздер Ангоше тілі мен әдет-ғұрыптарының Мозамбик тілі мен әдет-ғұрыптарымен ұқсас екенін көрсетеді. Дуарте де Лемос 1508 жылы Ангоше мен Мозамбик арасындағы тығыз сауда байланысының әлі де сақталғанын атап өтті.
Angoche was first mentioned by a Portuguese document in 1506. The former British consul, Lyons McLeod, published a brief history of the Angoche sultanate in 1860, followed by a more comprehensive account by Eduardo do Couto Lupi in his 1907 study, Angoche. According to Lupi, the islands of Angoche, Mocambique, and Quelimane were founded by a group of refugees from Kilwa shortly before the arrival of Vasco da Gama in 1498. The two leaders of the refugees, Mussa and Hassani, who settled at Mocambique and Quelimane respectively, found established Muslim communities in each place. Hassani died while on a visit to Mocambique and was buried on Mafamale Island (also off the mouth of the Angoche River). After Mussa visited the grave, he decided that Angoche was a more favourable locality than Queliman and installed Xosa, Hassani's son, as sultan of Angoche. (See Angoche Sultanate for more information.) The tomb of Sultan Hassani remained a centre of pilgrimage until at least the 19th century. Other sources, such as the account of Duarte Barbosa in 1518, confirm that the language and customs of Angoche were the same as those of Mocambique. Duarte de Lemos noted the close trade relationships that still survived in 1508 between Angoche and Mocambique.