Кіріспе

Кэрри Элизабет Бак (3 шілде 1906 – 28 қаңтар 1983) – АҚШ Жоғарғы Сотының «Бак Бэллге қарсы» ісіндегі талапкер, Невада Сенатының мүшесі. Оның асырап алған ата-анасы, оның немере інісі зорлап жүкті қылғаннан кейін, оны "ақыл-ойы кемтар" деп танып, міндетті түрде стерилизациялауға бұйырған. Ол баласын өсіруге шамасы жетпей, заңды емес бала туған. Бак Вирджиния штатының эпилептиктер мен ақыл-ойы кемтарлар колониясында тұрғанда жасалған осы операция, Вирджиния штатының евгеника бағдарламасының бір бөлігі болған 1924 жылғы Стерилизация заңымен жүзеге асырылды. 17 жасында Бак Алиса Доббстың немере інісі Кларенс Гарландтың зорлауынан жүкті болды. Бактың баласын тәрбиелеуге қабілетсіз деп танылғандықтан, Доббстер осы баланы асырап алып, «Вивиан Элис Элейн Доббс» деп ат қойды. Ол 1930 жылдың қыркүйегінен 1932 жылдың мамырына дейін Шарлоттсвилл қаласындағы Venable Public Elementary School-де төрт семестр оқыды. Барлық есептерге сәйкес, Вивианның ақыл-ойы орташа деңгейде болған, ақыл-ойының кемтарлығынан әлдеқайда жоғары.

Жоғарғы Сот ісі

Вирджиния штатының Бас Ассамблеясы 1924 жылы евгеникалық стерилизация туралы заң қабылдады. Америкалық тарихшы Пол А. Ломбардоның айтуынша, саясаткерлер заңды нашар қызмет атқаратын дәрігерді, мәжбүрлі стерилизацияның құрбаны болған науқастардан туындаған сот процестерінен сақтау үшін жазған. Евгенистер осы заңды заңдастыру үшін Бакты пайдаланды. 1927 жылы Жоғарғы Соттағы Бакқа қарсы Белл ісі арқылы Вирджинияға Бакты стерильдеуге заңды рұқсат алуға тырысты. Ирвинг П. Уайтхед, белгілі евгеник, Бактың адвокаты болды. Ол сот процесінің басында Вирджиния колониясының басшысы А. С. Приддидің жақын досы, сондай-ақ 1924 жылғы евгеникалық стерилизация туралы заң жобасын жасаған Обри Э. Стродтың балалық шақтағы досы болды. Уайтхед Бакты тиісті деңгейде қорғауға және прокурорлардың қарсылығына тойтарыс бере алмады. Сонымен қатар, Уайтхед стерилизация заңының авторларын да жақсы білді. Прокуратура мен қорғау тарапынан нақты сот тартысы болған жоқ, сондықтан Жоғарғы Сот «достық іс» бойынша әділ шешім шығару үшін жеткілікті дәлел алмады. Бакқа операция жасаған хирург Джон Х. Белл хирургиялық баяндамасында былай деп жазды:
Бұл стерилизация заңы бойынша жасалған алғашқы операция, және іс штаттың соттары мен АҚШ Жоғарғы Соты арқылы Вирджиния заңының конституциялықтығын тексеру үшін жүргізілді. Жоғарғы Сотта қайта қарау туралы шағым жақында қабылданбады. АҚШ Жоғарғы Соты 8:1 дауыспен Вирджинияның 1924 жылғы стерилизация заңы АҚШ Конституциясын бұзбайтынын анықтады. Сот судьясы Оливер Венделл Холмс даудың медициналық процедураға емес, заңның мәніне қатысты екенін нақтылады. Сот Вирджинияның стерилизация заңы процессуалдық талаптарды орындайтынына көз жеткізді, себебі стерилизация тиісті сот отырысынан кейін ғана жүзеге асырылуы мүмкін, онда науқас пен оның қамқоршысы қатыса алады және науқас шешімге шағымдануға құқылы. Сондай-ақ, процедура мемлекеттік мекемелерде орналасқан адамдарға ғана қатысты болғандықтан, науқастың заң алдындағы тең қорғалу құқығы бұзылмайды деп тапты. Ақырында, Вирджинияның стерилизация заңы жазалау мақсатын көздемегендіктен, Сегізінші түзетуді бұзбайды деп шешті. Штаттың мүддесін ескере отырып, судья Холмс Вирджиния сияқты заңның елдің «ақыл-есте болмағандыққа толуын» болдырмау үшін маңызды екенін айтты. Сот Кэрри мен оның анасының ізгіліксіздікке бой алғанын және Бакстың үш буынының ақыл-естің нашарлығына бейім екенін дәлелсіз мойындады. Осылайша, Кэрри Бакты стерильдеу штаттың мүддесіне сай болды. Бұл шешім евгенистер үшін үлкен жеңіс болды. Вирджинияның белгілі евгенистік маманы Джозеф ДеЖарнетт алғашқы сот процесінде Бакқа қарсы куәлік берді. Әйгілі евгенист Гарри Х. Логлиннің жазбаша куәлігі сотта оның қатысусыз ұсынылды, ол Бактың жеңілісі «эвгеникалық стерилизацияның тәжірибелік кезеңінің» аяқталғанын білдірді. Жоғарғы Соттың шешімінен кейін Орегон және Каролина штандары сияқты екі ондағаннан астам штаттар осындай заңдарды қабылдады, 1947 жылға қарай америкалық стерилизациялар 6000-нан 12000-ға дейін екі есе өсті. Бак 1927 жылғы 19 қазанда, Жоғарғы Сот шешімінен шамамен бес ай өткен соң стерильдендірілді.

Кейінгі жылдар және өлім

Бактар отбасы ұрпақ таба алмауы үшін, оның әпкесі Дорис та апендицитке байланысты ауруханаға түскенде, оның келісімінсіз стерильдендірілді. Кейін ол үйленді және күйеуімен балалы болуға тырысты, бірақ 1980 жылға дейін олардың сәттілікке жетпеуінің себебін білмеді. Ол 1941 жылы қайтыс болды. 1965 жылы ол 61 жастағы жеміс бақшасының жұмысшысы Чарли Детаморға үйленді, бұл неке оның өліміне дейін жалғасты. Осы оқиғаға байланысты Вирджиния штатының губернаторы Марк Р. Уорнер "Вирджинияның евгеникалық бағдарламаға мәжбүрлі түрде қатысқандығы үшін штат атынан шын жүректен кешірім сұрады".

Медиада

Керри Бактың стерилизациясы және одан кейінгі сот ісі 1994 жылы "Өзінің Еріксіз: Керри Бактың Оқиғасы" атты теледрамаға айналдырылды, онда актриса Марли Матлин Бакты интеллектуалдық мүмкіндігі шектеулі әйел ретінде бейнеледі. "Жарамсыз" (Unfit) атты көркем фильм жарияланды, онда актриса Дакота Джонсон басты рөлде ойнайды. Бактың ісі 2018 жылғы қазан айында American Experience деректі фильмінде "Евгеникаға Шабуыл" (The Eugenics Crusade) деп жарияланды. Manic Street Preachers тобының 2009 жылғы "Journal for Plague Lovers" альбомындағы "Virginia State Epileptic Colony" әні штаттың евгеника бағдарламасына тоқталады. Кэрри Бактың оқиғасы Адам Коэннің "Ақымақтар" (Imbeciles) кітабында зерттелген.