Құбылмалы "ктинг воар" – миф немесе шындық?

Кіріспе

Сүтқоректілердің болжамды түрі

Ктинг воар, сондай-ақ ктинг вор, линь дуонг немесе жылан жейтін сиыр деп те аталады, Камбоджа мен Вьетнамда бар екендігі айтылатын бовид сүтқоректі. Ктинг воардың нақты түр ретінде болуы күмәнді деп қарастырылуы керек, және қазір ол су бұқасының мүйіздерінен жасалған жалғандық деп есептеледі.

Сипаттамалары

Ктинг воар әдетте сиырға ұқсас жануар ретінде сипатталады, ерекше бұралып өсетін, шамамен бір метрлік мүйіздері және дақты жүні болады. Әңгімелерге байланысты оның жыландармен түрлі байланыстары кездеседі.

Аттар

Ктинг воар – бұл жануардың камбоджалық атауы. Батыста бұл қате түрде "жанғол қойы" деп аударылған, соның салдарынан жануардың қой мен ешкіге жақын туыс екендігі туралы жаңылыс пікір қалыптасқан. Жағдайды одан әрі ушықтырып жібергені, вьетнам тіліндегі линь дыонг атауы ("антилопа" немесе "гну") бір кезде осы жануарды білдірген деп хабарланған. Бірақ шындығында бұл құрлықтағы сероудың жергілікті атауы. Кампучалықтардың басқа атауларына kting sipuoh ("жылан жейтін мал") және khting pôs жатады. Латыншаланған "Pseudonovibos spiralis" есімдік жарамсыз, себебі түрдің голотипі үй сиыры ретінде анықталған. Дегенмен, бұл атау "спиральді" мүйізді "жалған жаңа мал" дегенді білдірер еді.

Дау

Батыс ғалымдары үшін ктинг воардың бар екендігіне алғашқы дәлел ретінде биолог Вольфганг Питердің Хо Ши Мин қаласының базарында тапқан мүйіздер жиынтығы болды (Питер және Фейлер, 1994а). Мүйіздердің ерекшелігі соншалықты жоғары болғандықтан, Питер оларды жаңа түрге жататындығына сенді (Peter & Feiler, 1994b). Мүйіздер мен маңдайшалардан басқа анатомиялық ақпарат жоқ, сондықтан ктинг воардың филогенетикалық статусы белгісіз болып қала берді. Питер және Фейлер (1994а) P. spiralis-тің Антилопини тұқымдастығымен байланысын ұсынды, бірақ Диолидің (1995, 1997) және Тимм мен Брандттың (2001) морфологиялық талдаулары Бовини тұқымдастығымен туыстық байланысын көрсетсе, ал Надлер (1997) P. spiralis-тің Каприни тұқымдастығымен байланысты екенін санайды. Аталмыш ктинг воардың үлгілерін пайдаланған генетикалық зерттеулер шатастыратын нәтижелер берді (Hammer et al., 1999; Kuznetsov et al., 2001a,b, 2002). Дегенмен, ДНК-дан алынған бұл нәтижелер ДНК-ның ластануы салдарынан туындаған (Хассанин және Доузери, 2000; Хассанин, 2002; Олсон және Хассанин, 2003). Бүгінгі күнге дейін ДНК талдауына алынған барлық үлгілер жасанды түрде пішінделген ірі қара мүйіздері екені анықталды (Хассанин және басқалар, 2001; Томас, Севоу және Хассанин, 2001; Хассанин, 2002). ДНҚ сынақтарының нәтижелері мен ерекше нүктелі терінің болуы (үйленген малдарда кең таралған, бірақ жабайы малдарда кездеспейтін) ескерілгенде, қазіргі үлгілердің кем дегенде жыланға қарсы талисман ретінде пайдалану үшін күрделі техникамен пішінделген ірі қара мүйіздері болуы ықтимал. P. spiralis-тің болуына қатысты дау Nature (Whitfield, 2002), New York Times (Mydans, 2002) және Science (Malakoff, 2001) басылымдарында жарияланды. Сонымен қатар, ХХ ғасырдың басында британдық жолбарыс аулаушыларының ктинг воарды байқап, жолбарысқа жем ретінде екі жануарды атқандығы туралы хабарлама бар. Көптеген сарапшылар ктинг воарды мифтік жануар деп санайды. Кампучия базарларында сиыр мүйіздері көбінесе ктинг воар мүйізінің орнына сатылады. Алайда, кейбір ғалымдар, әсіресе американдық сүтқорекші Роберт Тимм, халық ауыз әңгімелерінің тамырында құзғылт құс сияқты нақты, ерекше жабайы бовидтер түрі болуы мүмкін деп санайды (Brandt және басқалар, 2001; Timm & Brandt, 2001). Егер осы болжам растыққа келсе, онда бұл жануар өте сирек кездесетін немесе жақында жойылған болуы мүмкін, себебі аймақтағы кең аулау мен орманды жою басқа ірі сүтқоректілердің популяциясын қырып салған. Соңғы кезде Feiler және басқалар (2002) ктинг воардың мүйіз қабықтарының көпшілігі, соның ішінде голотипінің де сыртқы жағынан әшекейленгенін анықтады, бірақ бұл мүйіздер ірі қара малдыкі ме, әлде өз алдына ерекше түрге жата ма, әлі де анықталмай отыр. Қосымша дәлелдер алынғанша, ктинг воардың нақты түр ретінде болуы күмәнді деп саналуы керек (Galbreath & Melville, 2003).

For Western scientists, the first evidence supporting the kting voar's existence was a set of horns found by biologist Wolfgang Peter in a Ho Chi Minh City market (Peter & Feiler, 1994a). The horns were so unusual that Peter believed them to belong to a new species (Peter & Feiler, 1994b). No anatomical information, except for horns and frontlets, is available, so the phylogenetic status of the kting voar has been uncertain. Peter & Feiler (1994a) proposed the relationships of P. spiralis with Antilopini, but morphological analyses by Dioli (1995, 1997) and Timm & Brandt (2001) suggest affinities within Bovini, while Nadler (1997) believed P. spiralis to be related to Caprini. Genetic studies using alleged kting voar specimens have produced confusing results (Hammer et al., 1999; Kuznetsov et al., 2001a,b, 2002). However, these results from DNA have been demonstrated to be cases of DNA contamination (Hassanin & Douzery, 2000; Hassanin, 2002; Olson & Hassanin, 2003). All supposed kting voar specimens that were subject to DNA analysis to date have turned out to be artificially shaped cattle horns (Hassanin et al., 2001; Thomas, Seveau, and Hassanin, 2001; Hassanin, 2002). The most likely explanation, given the DNA testing results and the unusual spotted fur (which is well known in domesticated, but unknown in wild cattle), seem to be that modern specimens at least are cattle horns shaped by a complicated technique in order to serve as anti snake talismans. The controversy over the existence of P. spiralis was covered in Nature (Whitfield, 2002), New York Times (Mydans, 2002), and Science (Malakoff, 2001). There is also an earlier report of British tiger hunters in the first part the 20th century, who observed kting voar and shot two as tiger bait. Skeptical opinion is that the kting voar is a mythical animal. Cow horns are often sold as imitation kting voar horns in Kampuche markets. However, some scientists, notably American mammalogist Dr. Robert Timm, consider it probable that the root of the folklore is a real, distinct species of wild bovid, such as the kouprey (Brandt et al., 2001; Timm & Brandt, 2001). If so, this animal would be highly endangered or more probably recently extinct, because rampant hunting and deforestation decimated populations of other big mammals in the region. More recently, Feiler et al. (2002) established that most of the horn sheaths of the kting voar, including the holotype were superficially embellished, but added that it remains to be seen whether these horns belong to cattle or a distinct species in its own right. Until further evidence is obtained, the kting voar's existence as a real species should be regarded as questionable (Galbreath & Melville, 2003).

Жалпы сілтемелер

Диоли М., 1995. Қызыл құрттың мүйіздері морфологиясы туралы нақтылау: Камбоджадан табылған жаңа, әлі белгісіз ірі қара мал түрі. Mammalia 59, 663–667. Диоли, М., 1997. Камбоджадан табылған жаңа артидактил сүтқоректісінің мүйіздері морфологиясы туралы ескертулер: Pseudonovibos spiralis. J. Zool. (Lond.) 241: 527–531. Feiler, A., Ziegler, T., Ansorge, H. & Nadler, T. 2002. Pseudonovibos spiralis – Миф пе шындық? ZGAP Mitteilungen 18: 21–24. Галбрейт, Г. Дж. және Мелвилл, Р. А., 2003. Pseudonovibos spiralis: епитафия. J. Zool. (Lond.) 259: 169–170. Хаммер, С. Е., Suchentrunk, F., Tiedemann, R., Hartl, G. B., Feiler, A., 1999. Жаңа сипатталған Вьетнамдық құпия бовид, Pseudonovibos spiralis митохондриялық ДНК тізбегінің қатынастары. Naturwissenschaften 86, 279–280. Хассанин, А., 2002. Ежелгі үлгілер және ДНК ластануы: «linh duong» бовидінің (Pseudonovibos spiralis) 12S rRNA ген тізбегінен жасалған жағдайды зерттеу. Naturwissenschaften 89, 107–110. Хассанин, А., Douzery, E., 2000. Жаңа сипатталған бовид, Pseudonovibos spiralis – шамыз (Rupicapra туысы) ма? Naturwissenschaften 87, 122–124. Hassanin, A., Seveau, A., Thomas, H., Bocherens, H., Billiou, D. және Nguyen, B. X. 2001. ДНК бойынша алынған дәлелдерге сүйенсек, құпия «linh duong» (Pseudonovibos spiralis) жаңа бовид емес. Comptes Rendus de l'Académie des Sciences Série III Sciences de la Vie 324: 71–80. Hoffmann R. S., 1986. Вьетнамнан келген купрейдің жаңа жері және Қытайдан археологиялық жазба, Mammalia 50, 391–395. Kuznetsov, G. V., Kulikov, E. E., Petrov, N. B., Ivanova, N. V., Lomov, A. A., Kholodova, M. V., Poltaraus, A. B., 2001a. «linh duong» Pseudonovibos spiralis (Mammalia, Artiodactyla) – жаңа бұқа. Naturwissenschaften 88, 123–125. Kuznetsov, G. V., Kulikov, E. E., Petrov, N. B., Ivanova, N. V., Lomov, A. A., Kholodova, M. V., Poltaraus, A. B., 2001b. Жаңа туыс және түр Pseudonovibos spiralis W. P. Peter, A. Feiler, 1994 (Artiodactyla, Bovidae) таксономиялық статусы және филогенетикалық қатынастары. Zoologičeskij Žurnal (орыс тілінде) 80 (11): 1395–1403. Kuznetsov, G. V., Kulikov, E. E., Petrov, N. B., Ivanova, N. V., Lomov, A. A., Kholodova, M. V., Poltaraus, A. B., 2002. Митохондриялық 12S rDNA тізбегінің қатынастары құпия бовид «linh duong» Pseudonovibos spiralis бұқаға жақын екенін көрсетеді. Mol. Phylogenet. Evol. 23 (1), 91–94. MacDonald, A. A. & Linxin N. Yang, 1997. Қытай деректері Вьетнам мен Камбоджадан келген «белгісіз» тұяқты Pseudonovibos spiralis туралы ерте білімді көрсетеді. Journal of Zoology 241: 523–526. Malakoff, D. (ред.), 2001. Мүйізді дилемма («Random Samples» ішінде). Science 291: 39. Mydans, S., 2002. Камбоджаның құпиясы, болмаған мүйіздер. New York Times (6 мамыр). Nadler, T., 1997. Pseudonovibos spiralis деген не? Zool. Garten N. F. 67, 290–292. Olson, L. E. және Hassanin A., 2003. Ластану және химеризм жыланның бұрма мүйізді сиыр туралы аңызды жалғастыруда (Pseudonovibos spiralis): ежелгі ДНК тұзақтарының жағдайын зерттеу. Mol. Phylogenetics. Evol. 27 (2):545–548. Peter, W. P., Feiler, A., 1994a. Вьетнамнан (Mammalia: Ruminantia) келген белгісіз ірі қара мал түрінің мүйіздері. Faun. Abh. Mus. Tierkd. Dresden 19, 247–253. Peter, W. P., Feiler, A., 1994b. Вьетнам мен Камбоджадан келген жаңа ірі қара мал түрі (Mammalia: Ruminantia). Zool. Abh. Mus. Tierkd. Dresden 48, 169–176. Thomas, H., Seveau, A. және Hassanin, A. 2001. Индокитайдың құпия жаңа бовиді, Pseudonovibos spiralis: ерекше жалғандық. Comptes Rendus de l'Académie des Sciences Série III Sciences de la Vie 324:81–86. Timm, R. M. & Brandt, J. H., 2001. Pseudonovibos spiralis (Artiodactyla: Bovidae): Оңтүстік-Шығыс Азияның бұл құпия өгізі туралы жаңа мәліметтер. J. Zool., Lond. 253: 157–166. Whitfield, J., 2002. Мүйіздерді құлыптау. Nature 415: 956. doi:10.1038/415956a.

Dioli M., 1995. A clarification about the morphology of the horns of the female kouprey: a new unknown bovid species from Cambodia. Mammalia 59, 663–667. Dioli, M., 1997. Notes on the morphology of the horns of a new artiodactyl mammal from Cambodia: Pseudonovibos spiralis. J. Zool. (Lond.) 241: 527–531. Feiler, A., Ziegler, T., Ansorge, H. & Nadler, T. 2002. Pseudonovibos spiralis – Mythos oder Wirklichkeit? ZGAP Mitteilungen 18: 21–24. Galbreath, G. J. and Melville, R. A., 2003. Pseudonovibos spiralis: epitaph. J. Zool. (Lond.) 259: 169–170. Hammer, S. E., Suchentrunk, F., Tiedemann, R., Hartl, G. B., Feiler, A., 1999. Mitochondrial DNA sequence relationships of the newly described enigmatic Vietnamese bovid, Pseudonovibos spiralis. Naturwissenschaften 86, 279–280. Hassanin, A., 2002. Ancient specimens and DNA contamination: a case study from the 12S rRNA gene sequence of the ‘‘linh duong’’ bovid (Pseudonovibos spiralis). Naturwissenschaften 89, 107–110. Hassanin, A., Douzery, E., 2000. Is the newly described bovid, Pseudonovibos spiralis, a chamois (genus Rupicapra)? Naturwissenschaften 87, 122–124. Hassanin, A., Seveau, A., Thomas, H., Bocherens, H., Billiou, D. and Nguyen, B. X. 2001. Evidence from DNA that the mysterious 'linh duong' (Pseudonovibos spiralis) is not a new bovid. Comptes Rendus de l'Académie des Sciences Série III Sciences de la Vie 324: 71–80. Hoffmann R. S., 1986. A new locality record for the kouprey from Vietnam, and an archaeological record from China, Mammalia 50, 391–395. Kuznetsov, G. V., Kulikov, E. E., Petrov, N. B., Ivanova, N. V., Lomov, A. A., Kholodova, M. V., Poltaraus, A. B., 2001a. The ‘‘linh duong’’ Pseudonovibos spiralis (Mammalia, Artiodactyla) is a new buffalo. Naturwissenschaften 88, 123–125. Kuznetsov, G. V., Kulikov, E. E., Petrov, N. B., Ivanova, N. V., Lomov, A. A., Kholodova, M. V., Poltaraus, A. B., 2001b. Taxonomic status and phylogenetic relations of the new genus and species Pseudonovibos spiralis W. P. Peter, A. Feiler, 1994 (Artiodactyla, Bovidae). Zoologičeskij Žurnal (in Russian) 80 (11): 1395–1403. Kuznetsov, G. V., Kulikov, E. E., Petrov, N. B., Ivanova, N. V., Lomov, A. A., Kholodova, M. V., Poltaraus, A. B., 2002. Mitochondrial 12S rDNA sequence relationships suggest that the enigmatic bovid ‘‘linh duong’’ Pseudonovibos spiralis is closely related to buffalo. Mol. Phylogenet. Evol. 23 (1), 91–94. MacDonald, A. A. & Linxin N. Yang, 1997. Chinese sources suggest early knowledge of the "unknown" ungulate Pseudonovibos spiralis from Vietnam and Cambodia. Journal of Zoology 241: 523–526. Malakoff, D. (ed. ), 2001. Horny dilemma (in ‘‘Random Samples’’). Science 291: 39. Mydans, S., 2002. Cambodia's mystery, the horns that never were. New York Times (May 6). Nadler, T., 1997. Was ist Pseudonovibos spiralis? Zool. Garten N. F. 67, 290–292. Olson, L. E. and Hassanin A., 2003. Contamination and chimerism are perpetuating the legend of the snake eating cow with twisted horns (Pseudonovibos spiralis): A case study of the pitfalls of ancient DNA. Mol. Phylogenetics. Evol. 27 (2):545–548. Peter, W. P., Feiler, A., 1994a. Horns of an unknown bovid species from Vietnam (Mammalia: Ruminantia). Faun. Abh. Mus. Tierkd. Dresden 19, 247–253. Peter, W. P., Feiler, A., 1994b. A new bovid species from Vietnam and Cambodia (Mammalia: Ruminantia). Zool. Abh. Mus. Tierkd. Dresden 48, 169–176. Thomas, H., Seveau, A. and Hassanin, A. 2001. The enigmatic new Indochinese bovid, Pseudonovibos spiralis: an extraordinary forgery. Comptes Rendus de l'Académie des Sciences Série III Sciences de la Vie 324:81–86. Timm, R. M. & Brandt, J. H., 2001. Pseudonovibos spiralis (Artiodactyla: Bovidae): new information on this enigmatic South east Asian ox. J. Zool., Lond. 253: 157–166. Whitfield, J., 2002. Locking horns. Nature 415: 956. doi:10.1038/415956a