Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Аррас шайқасы

Арасс шайқасы (1917) – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық шабуыл. Ұзынға созған қақтығыс, ауыр шығындар, батыл әскери операциялар туралы біліңіз.

31 мин оқу

100%

Дереккөз: Battle of Arras (1917) — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық шабуыл, басқа да соғыстар

Аррас шайқасы (екінші Аррас шайқасы деп те аталады) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс майдандағы британдық шабуыл. 1917 жылдың 9 сәуірінен 16 мамырына дейін британ әскерлері Батыс майдандағы француздық Аррас қаласының маңында неміс қорғанысына шабуыл жасады. Британдықтар траншеялық соғыс басталғаннан бергі ең ұзақ алға жылжуды жасады, 1916 жылдың 1 шілдесінде француздық алтыншы армиясы орнатып, рекордты басып өтті. Келесі бірнеше күнде британдықтардың жылдамдығы төмендеді және неміс қорғанысы қайта жаңғырды. Шайқас екі тарап үшін де ауыр шығынға әкелді. Соғыс аяқталғанда британдық үшінші және бірінші армиялар 160 000-ға жуық, ал неміс 6-армиясы 125 000-ға жуық қаза тапты. Соғыстың көп бөлігінде Батыс майдандағы қарсыластар Бельгия жағалауынан Швейцария шекарасына дейін үздіксіз траншеялармен бөлініп жатты. 1915 жылдың басында одақтастардың мақсаты – неміс қорғанысын бұзып, ашық жерге шығып, неміс армиясын (Вестхер) қозғалыс соғысына тарту болатын. Аррас шайқасы ағылшын-француз Нивель шабуылының бір бөлігі болды, оның басты бөлігі оңтүстіктегі Эйннің екінші шайқасы еді. Француз шабуылының мақсаты – қырық сегіз сағат ішінде неміс қорғанысын бұзу еді. Аррас қаласында канадалықтар шығыстағы Дуай жазығына үстемдік ететін Вими жотасын басып алып, Камбрайға қарай жылжуы және неміс резервтерін француз майданынан бұрып жіберуі керек еді. Британдықтардың күші солтүстік-батыстағы Вими мен оңтүстік-шығыстағы Буллекур арасындағы кең майданға шабуыл жасады. Ұзақ дайындық оқшаулаудан кейін солтүстіктегі Бірінші армияның Канада корпусы Вими жотасы үшін шайқасып, жотаны басып алды. Ортадағы Үшінші армия Скарпа өзенінің бойымен алға жылжыды, ал оңтүстікте Бесінші армия Гинденбург шебіне (Siegfriedstellung) шабуыл жасады, бірақ көп табысқа жете алмады. Содан кейін британдық әскерлер жаңа позицияны бекіту үшін шағын шабуылдар жасады. Бұл шайқастар шектеулі мақсаттарға жетуде сәтті болғанымен, үлкен шығынға әкелді. 16 мамырда соғыс ресми түрде аяқталғанда, британдықтар маңызды жетістіктерге қол жеткізді, бірақ түбегейлі жеңіске жете алмады. Жаңа тактикалар мен оларды пайдалануға арналған жабдықтар қолданылды, бұл британдықтар Сомма шайқасынан алған сабақтарды қабылдап, далалық бекіністерге қарсы толыққанды шабуылдар жасауға қабілетті екенін көрсетті. Екінші Буллекур шайқасынан кейін (3–17 мамыр) Аррас секторы батыстағы соғыстың көп бөлігінде, Гинденбург шебіне және Ленс маңындағы шабуылдардан басқа, тыныш майданға айналды, оның шеңберінде 70-ші төбе үшін канадалықтардың шайқасы (15–25 тамыз) аяқталды.

The Battle of Arras (also known as the Second Battle of Arras) was a British offensive on the Western Front during the First World War. From 9 April to 16 May 1917, British troops attacked German defences near the French city of Arras on the Western Front. The British achieved the longest advance since trench warfare had begun, surpassing the record set by the French Sixth Army on 1 July 1916. The British advance slowed in the next few days and the German defence recovered. The battle became a costly stalemate for both sides and by the end of the battle, the British Third Army and the First Army had suffered about 160,000 casualties and the German 6th Army about 125,000. For much of the war, the opposing armies on the Western Front were at stalemate, with a continuous line of trenches from the Belgian coast to the Swiss border. The Allied objective from early 1915 was to break through the German defences into the open ground beyond and engage the numerically inferior German Army (Westheer) in a war of movement. The British attack at Arras was part of the Anglo French Nivelle Offensive, the main part of which was the Second Battle of the Aisne to the south. The aim of the French offensive was to break through the German defences in forty eight hours. At Arras the Canadians were to capture Vimy Ridge, dominating the Douai Plain to the east, advance towards Cambrai and divert German reserves from the French front. The British effort was an assault on a relatively broad front between Vimy in the north west and Bullecourt to the south east. After a long preparatory bombardment, the Canadian Corps of the First Army in the north fought the Battle of Vimy Ridge, capturing the ridge. The Third Army in the centre advanced astride the Scarpe River and in the south, the Fifth Army attacked the Hindenburg Line (Siegfriedstellung) but made few gains. The British armies then conducted smaller attacks to consolidate the new positions. Although these battles were generally successful in achieving limited aims, they came at considerable cost. When the battle officially ended on 16 May, the British had made significant advances but had been unable to achieve a breakthrough. New tactics and the equipment to exploit them had been used, showing that the British had absorbed the lessons of the Battle of the Somme and could mount set piece attacks against field fortifications. After the Second Battle of Bullecourt (3–17 May), the Arras sector became a quiet front, typical of most of the war in the west, except for attacks on the Hindenburg Line and around Lens, culminating in the Canadian Battle of Hill 70 (15–25 August).

Өмірбаян

1917 жылдың басында британдықтар мен француздар Батыс майданда стратегиялық үзіліс жасаудың жолын әлі де іздестіріп жатты. Алдыңғы жыл Сома өзені бойындағы ағылшын-француздық шабуылдың қымбатқа түскен табысымен ерекшеленді, ал француздар 1916 жылдың тамызынан кейін ғана Вердендегі неміс қысымынан кейін бастама алуға мүмкіндік алды. Бұл шайқастарда зор мөлшерде ресурстар жұмсалды, бірақ майданда дерлік ешқандай стратегиялық нәтижеге қол жеткізілмеді. Германия үшін ағылшын-француздық шабуылдарды тойтарудың құны өте жоғары болды, және Антанта мен оның одақтастарының материалдық артықшылығы 1917 жылы күшере түсетіні күтілуі мүмкін болғандықтан, фельдмаршал Пол фон Гинденбург пен генерал Эрих Людендорф сол жылы Батыс майданда қорғаныс стратегиясын қабылдауға шешім келдірді. Бұл тұйықталу француз және британ командирлерінің соғысты аяқтау үшін үзіліс қажет деген сенімін нығайтты; бұл ниет шабуылдың басты себебі болғанымен, уақыты мен орны саяси және тактикалық факторлармен анықталды.

Ішкі фронттар

Соғыс аралық жылдар маңызды оқиғаларға толы кезең болды. Париж мен Лондонның үкімет басындағы саясаткерлері соғысты жеңу үшін баспасөзден, халықтан және парламенттерінен зор қысымға ұшырады. Галлиполи, Сомма және Верден шайқастарында жүздеген мың адам қаза болды, ал жеңіске жету перспективасы көрінбейтін еді. 1916 жылдың желтоқсан айының басында Ұлыбритания премьер-министрі Х.Х. Асквит отставкаға кетеді, оның орнына Дэвид Ллойд Джордж келді. Францияда премьер-министр Аристид Бриан мен қорғаныс министрі Хьюберт Ляути саяси беделін жоғалтып, 1917 жылдың наурыз айында Нивель шабуылына қатысты келіспеушіліктерден кейін отставкаға кетті. АҚШ Германияға соғыс жариялауға жақын еді; американдық қоғамдық пікір 1915 жылы азаматтық кемелерге жасалған U-кемелерінің шабуылдарына, оның ішінде кеменің суға батып кетуінен бастап, 1917 жылдың басында жеті американдық сауда кемесінің торпедалануымен күшейді. Америка Құрама Штаттарының Конгресі 1917 жылдың 6 сәуірінде Германияға соғыс жариялады, бірақ Францияға жарасымды әскерді жинап, дайындап, жеткізуге бір жылдан астам уақыт кетті.

Стратегия

Француздар, орыстар және британдықтар 1917 жылы көктемгі бірлескен шабуылды жоспарлаған, бірақ бұл стратегия ақпан айында орыстар өз міндеттемелерін орындай алмайтындарын мойындаған соң сәтсіз аяқталды. Көктемгі шабуыл Шығыс және Батыс майдандарындағы шабуылдардан француздардың Эйн өзені бойындағы шабуылына дейін шектелді. Наурыз айында батыстағы неміс армиясы (Вестхер) «Альберих» операциясы аясында Гинденбург шебіне қайтарылды, бұл француз шабуылы жоспарларының негізі болған тактикалық есептеулерді күшсіз қылды. Француз әскерлері Аррас шайқасы кезінде бұрынғы Нойон шығыңқы бөлігіне жеткенше, шабуыл секторында неміс әскерлерімен кездеспеді, соның салдарынан француз тарапы шабуылдың дұрыстығына күмәндана бастады. Француз үкіметі азаматтық наразылықтарды болдырмау үшін жеңіске мұқтаж болды, бірақ британдықтар жылдам өзгеріп жатқан тактикалық жағдайға байланысты іс-қимыл жасауға тартынды. Ллойд Джорджбен болған кездесуде француз бас қолбасшысы генерал Роберт Нивель британ премьер-министрін, егер британдықтар неміс әскерлерін Эйн секторынан аударту үшін диверсиялық шабуыл жасаса, француз шабуылы сәтті болатынына көндірді. 16 қаңтардағы Лондон конвенциясында француздардың Эйнге шабуылы сәуірдің ортасында басталады және британдықтар шамамен бір апта бұрын Аррас секторында диверсиялық шабуыл жасайды деп келісілді.

Тактика: Британдық экспедициялық күш

Британдық экспедициялық күштердің (БЭФ, фельдмаршал сэр Дуглас Хейг) үш әскері Аррас секторында орналасқан: бесінші армия (генерал Хьюберт Гоф) оңтүстікте, үшінші армия (генерал Эдмунд Алленби) орталықта және бірінші армия (генерал Генри Хорн) солтүстікте. Ал жоспарды Алленби жасады. Британдықтар өткен жылы Сомма және Верден шайқастарынан алған сабақтарды пайдаланып, Вими қырқасынан солтүстікте бастап, Скарп өзенінің оңтүстігіндегі Невиль Витассеге дейін кең фронтта шабуыл жоспарлады. Алдын ала артиллериялық дайындық Вими қырқасындағы одан да ұзақ және күшті бомбалаудан басқа, шамамен бір аптаға созылуы тиіс болды.

Бөлімнің шабуылға дайындығы

1916 жылдың желтоқсанында SS 135 оқу-әдістемелік нұсқаулығы 1916 жылғы 8 мамырдағы SS 109-ды алмастырды және BEF-тің Батыс майданындағы рөліне жақсы бейімделген біртекті күшке айналуындағы маңызды қадам болды. Шабуылдарды жоспарлаудағы армия, корпус және дивизиялардың міндеттері стандартталды. Армиялар жоспарды және артиллерия бөлімінің принциптерін жасады. Корпустар дивизияларға тапсырмалар берді, ал дивизиялар мақсаттарды таңдап, корпустың мақұлдауымен жаяу әскер жоспарларын жасады. Артиллерия жоспарлауды корпустар Корольдік артиллерияның бас офицерімен (GOCRA) дивизиялармен кеңесе жүзеге асырды. Бұл әр деңгейдегі командирдің артиллериялық бомбалау жоспарын жасауға жауапты офицерінің атағы болды, ол армияның GOCRA-сы арқылы көрші корпус артиллерия командирлерімен үйлестірілді. Бомбалаудың нақты бөліктері дивизиялармен, жергілікті жағдайды ескере отырып және әуе барлау нәтижелеріне сүйене отырып белгіленді. Корпус артиллериясының командирі нөлдік сағатқа дейін қарсы батарея атысын және гаубицалық бомбалауды үйлестіруге жауапты болды. Корпустар қарқынды шабуылды бақылады, бірақ дивизияларға шабуылға қосымша батареяларға билік берілді, оларды дивизиялық және бригада командирлері басқа мақсаттарға ауыстыра алатын. SS 135 1917 жылдың қалған бөлігінде BEF-тің операциялық тактикасының негізін құрады.

Ұстаздар шабуылға дайындық

1917 жылдың ақпан айындағы SS 143 оқу-әдістемелік нұсқаулығы, жаяу әскердің аз ғана мамандармен жасалған шабуылдарының соңына сызық салды. Взвод шағын штаб пен төрт бөлімге бөлінді: біреуі – екі оқытылған граната тастаушы және көмекшілері, екіншісі – Льюис автоматтарының пулеметшісі және 30 барабан оқ-дәрі тасымалдайтын тоғыз көмекші, үшінші бөлімде – снайпер, барлаушы және тоғыз мылтықшы болды, ал төртінші бөлімде – төрт мылтық граната тастаушысы бар тоғыз сарбаз қызмет етті. Мылтық және қол гранатасы бөлімдері Льюис автоматтары мен мылтық гранаталары бөлімдерінің алдында екі толқынмен немесе артиллериялық формацияда жылжу керек еді, бұл кең және терең аумақты қамтыды. Төрт бөлім алмаз тәрізді орналасты: мылтық бөлімі алда, мылтық гранаталары мен граната тастау бөлімдері екі жақта, ал Льюис автоматтары бөлімі артта, қарсылыққа кездескенше. Неміс қорғаушылары Льюис автоматтары мен мылтық гранаталары бөлімдерінің отымен басып тасталуы керек еді, ал мылтықшылар мен қол гранатасы бөлімдері қарсыластың қанаттарына еніп, қорғаушыларды арттан шабуылдауға тырысу керек еді. Жабдық, ұйымдастыру және формациядағы өзгерістер 1917 жылдың ақпан айындағы SS 144 «Шабуылға арналған стандартты формация» нұсқаулығында егжей-тегжейлі сипатталды. Бұл нұсқаулық, егер бір немесе екі мақсат болса, алдыңғы қатардағы әскерлер соңғы мақсатқа дейін жылжуын ұсынды. Бірақ мақсаттар көп болғанда және артиллерия оқ жауын қамтамасыз ете алғанда, жаңа взводтар алдыңғы взводтардан келесі мақсатқа «бірден бірге» өтуі керек еді. Жаңа ұйымдастыру және жабдықтар жаяу әскер взводына, тіпті жеткілікті артиллериялық қолдау болмаған жағдайда да, от пен маневр жасау мүмкіндігін берді. Қайта қарастырылған және қыс бойы жарияланған әдістерді біркелкі қабылдауды қамтамасыз ету үшін 1917 жылдың қаңтарында Хэйг BEF Оқу дирекциясын құрды, ол нұсқаулықтар шығарып, оқытуды бақылаумен айналысты. SS 143 және оның қосымша нұсқаулықтары британдық жаяу әскеріне Сомма шайқасының тәжірибесінен және француз армиясының операцияларынан алынған, сондай-ақ британдық және одақтас әскери өндірістің артуымен және оны шайқаста тиімді пайдалану үшін қажетті ұйымдастыруды жақсы түсіну арқылы қол жетімді жаңа жабдықтармен бірге «дайын» тактиканы ұсынды.

The training manual SS 143 of February 1917 marked the end of attacks made by lines of infantry with a few detached specialists. The platoon was divided into a small headquarters and four sections, one with two trained grenade throwers and assistants, the second with a Lewis gunner and nine assistants carrying 30 drums of ammunition, the third section comprised a sniper, scout and nine riflemen and the fourth section had nine men with four rifle grenade launchers. The rifle and hand grenade sections were to advance in front of the Lewis gun and rifle grenade sections, in two waves or in artillery formation, which covered an area wide and deep, with the four sections in a diamond pattern, the rifle section ahead, rifle grenade and bombing sections to the sides and the Lewis gun section behind, until resistance was met. German defenders were to be suppressed by fire from the Lewis gun and rifle grenade sections, while the riflemen and hand grenade sections moved forward, preferably by infiltrating around the flanks of the resistance, to overwhelm the defenders from the rear. The changes in equipment, organisation and formation were elaborated in SS 144 The Normal Formation For the Attack of February 1917, which recommended that the leading troops should push on to the final objective, when only one or two were involved but that for a greater number of objectives, when artillery covering fire was available for the depth of the intended advance, fresh platoons should "leap frog" through the leading platoons to the next objective. The new organisations and equipment gave the infantry platoon the capacity for fire and manoeuvre, even in the absence of adequate artillery support. To bring uniformity in adoption of the methods laid down in the revised manuals and others produced over the winter, Haig established a BEF Training Directorate in January 1917, to issue manuals and oversee training. SS 143 and its companion manuals provided British infantry with "off the peg" tactics, devised from the experience of the Somme and from French Army operations, to go with new equipment made available by increasing British and Allied war production and better understanding of the organisation necessary to exploit it in battle.

Тактика: Неміс әскері

1916 жылдың 1 желтоқсанында Oberste Heeresleitung (OHL, неміс армиясының жоғарғы бас қолбасшылығы) жариялаған жаңа нұсқаулықта, Grundsätze für die Führung in der Abwehrschlacht im Stellungskrieg (Позициялық соғыстағы қорғаныс шайқастарын жүргізу қағидалары), тактикалық маңызына қарамастан, жерді қатты қорғау саясаты артиллерия бақылауына және артқы жақпен байланыс орнатуға ыңғайлы позицияларды қорғаумен ауыстырылды, онда шабуылдаушы күш "өз күшімен тоқырап, ресурстарын сарп еткенде, ал қорғаушылар өз күштерін сақтап қалады". Қорғаныс жаяу әскері аймақтарда күресетін, ал алдыңғы дивизиялар тыңдау посттарының артына дейін аванпост аймағында орналасатын, қарсылықтың негізгі шебі артиллерия бақылау посттарының алдында, кері беткейде орналасатын, олар аванпост аймағын бақылау үшін жеткілікті қашықтықта сақталады. Қарсылықтың негізгі шебінің артында Гроскампфзона (жауынгерлік аймақ) орналасқан, екінші қорғаныс аймағы жаудың бақылауынан жасырылған терең жерде, мүмкіндігінше неміс артиллериясының бақылауында болады. Арғы жақтағы rückwärtige Kampfzone (арғы жауынгерлік аймақ) әр полктің резервтік батальонымен толықтырылуы керек еді. 1917 жылдың қаңтарында OHL Allgemeines über Stellungsbau (Дала бекіністерінің принциптері) жариялады, ал сәуір айына қарай күзетшілер ұстайтын аванпост аймағы (Vorpostenfeld) Батыс майданы бойында құрылды. Күзетшілер үлкен позицияларға (Gruppennester) Stosstrupps (бір топқа бес адам және бір сержант) орналасқан, олар күзетшілерге қосылып, күзетші бекеттерін дереу қарсы шабуыл жасау арқылы қайтарып алады. Жауынгерлік аймақтағы қорғаныс процедуралары ұқсас, бірақ ірі бөлімшелермен. Алдыңғы траншея жүйесі жаудың атыс шоғырлануынан қашықтауға және содан кейін жауынгерлік және аванпост аймақтарын қайта басып алу үшін қарсы шабуыл жасауға рұқсат берілген жауынгерлік аймақ гарнизонының күзет желісі болды; мұндай шегінулер одақтас артиллериясының атысымен ұстау мүмкін болмайтын майданның шағын бөліктерінде, позициядағы дереу қарсы шабуылға (Gegenstoß in der Stellung) бастау ретінде қарастырылды. Мұндай орталықтандырылмаған шайқас көптеген кішкентай жаяу әскер бөлімшелерімен шабуылдаушыға күтпеген кедергілер келтіретін еді. Автоматты қарумен жабдықталған әскерлердің қарсыласы, артиллерияның бақылауымен, шабуылдың алға жылжуымен бірге күшейе түседі. 1917 жылдың қаңтарында жаяу әскер командирлерін жаңа әдістерге үйрету үшін мектеп ашылды. Одақтастардың қару-жарақ және адам күшіндегі артықшылығын ескере отырып, шабуылдаушылар екінші артиллерия қорғаныс шебіне (artillerieschutzstellung) еніп, неміс гарнизондары қарсылық ұяларында (Widerstandsnester - Widas) оқшауланып, шабуылдаушыларға шығын мен бұзылу келтіруі мүмкін. Шабуылшылар Widas-ты басып алуға және неміс екінші желісіне жақын жерге қазуға тырысқанда, қарсы шабуыл дивизияларының штурмдық батальондары мен штурмдық полктері rückwärtige Kampfzone-дан жауынгерлік аймаққа қарай, тереңден қарсы шабуыл (Gegenstoß aus der Tiefe) жасап алға жылжитын. Егер дереу қарсы шабуыл сәтсіз болса, қарсы шабуыл дивизиялары жоғалған жерді сақтап қалу үшін әдістемелік шабуылды дайындау үшін уақыт алады. Мұндай әдістерге майданға жылдам жеткізілуге дайын үлкен резервтік дивизиялар қажет болды. Резерв армияның ішкі қайта ұйымдастырылуы арқылы, шығыс майданнан дивизияларды әкелу және Альберих операциясы кезінде Батыс майданды қысқарту арқылы 22 дивизия құрылды. 1917 жылдың көктеміне қарай Батыстағы неміс армиясының стратегиялық резерві 40 дивизиядан тұратын болды.

In a new manual published on 1 December 1916 by Oberste Heeresleitung (OHL, supreme command of the German army), Grundsätze für die Führung in der Abwehrschlacht im Stellungskrieg (Principles of Command for Defensive Battles in Positional Warfare), the policy of unyielding defence of ground, regardless of its tactical value, was replaced by the defence of positions suitable for artillery observation and communication with the rear, where an attacking force would "fight itself to a standstill and use up its resources while the defenders conserve[d] their strength". Defending infantry would fight in areas, with the front divisions in an outpost zone up to deep behind listening posts, with the main line of resistance placed on a reverse slope, in front of artillery observation posts, which were kept far enough back to retain observation over the outpost zone. Behind the main line of resistance was a Grosskampfzone (battle zone), a second defensive area deep, on ground hidden from enemy observation, as far as possible while in view of German artillery observers. A rückwärtige Kampfzone (rear battle zone) further back was to be occupied by the reserve battalion of each regiment. Allgemeines über Stellungsbau (Principles of Field Fortification) was published by OHL in January 1917 and by April an outpost zone (Vorpostenfeld) held by sentries, had been built along the Western Front. Sentries could retreat to larger positions (Gruppennester) held by Stosstrupps (five men and an NCO per Trupp), who would join the sentries to recapture sentry posts by immediate counter attack. Defensive procedures in the battle zone were similar but with bigger units. The front trench system was the sentry line for the battle zone garrison, which was allowed to move away from concentrations of enemy fire and then counter attack to recover the battle and outpost zones; such withdrawals were envisaged as occurring on small parts of the battlefield which had been made untenable by Allied artillery fire, as the prelude to Gegenstoß in der Stellung (immediate counter attack within the position). Such a decentralised battle by large numbers of small infantry detachments would present the attacker with unforeseen obstructions. Resistance from troops equipped with automatic weapons, supported by observed artillery fire, would increase the further the advance progressed. A school was opened in January 1917 to teach infantry commanders the new methods. Given the growing Allied superiority in munitions and manpower, attackers might still penetrate to the second Artillerieschutzstellung (artillery protection line), leaving in their wake German garrisons isolated in resistance nests Widerstandsnester (Widas) still inflicting losses and disorganisation on the attackers. As the attackers tried to capture the Widas and dig in near the German second line, Sturmbattalions and Sturmregimenter of the counter attack divisions would advance from the rückwärtige Kampfzone into the battle zone, in an immediate counter attack (Gegenstoß aus der Tiefe). If the immediate counter attack failed, counter attack divisions would take their time to prepare a methodical attack if the lost ground was essential to the retention of the main position. Such methods required large numbers of reserve divisions ready to move to the battlefront. The reserve was obtained by creating 22 divisions by internal reorganisation of the army, bringing divisions from the eastern front and by shortening the Western Front, in Operation Alberich. By the spring of 1917, the German army in the west had a strategic reserve of 40 divisions.

Германияның 6-армиясы

Германияның 1-ші армиясының Сомма шайқасындағы тәжірибесі (Erfahrungen der I Armee in der Sommeschlacht) 1917 жылғы 30 қаңтарда Людендорф баспасында жарияланды, бірақ жаңа қорғаныс әдістері даулы болды. 1916 жылы Сомма шайқасы кезінде полковник Фриц фон Лоссберг (1-ші армияның штаб бастығы) қыркүйек айында көптеп келе бастаған Верденнен келген күшейтулермен бірге көмек дивизияларының (Ablösungsdivisionen) желісін құра алды. Шайқасты талдау барысында Лоссберг алдыңғы траншеялық гарнизондарға шегінуге мүмкіндік беруді қарсы алды, өйткені ол маневрдің одақтас артиллериясының отынан құтыла алмайтынын, ол алдыңғы аймақты жауып тастай алатынын және бос аумақтарды басып алуға француз немесе британдық жаяу әскерін шақыратынын сенді. Лоссберг өздігінен кері қашу қарсы шабуыл резервтерін орналастырған кезде бұзады және батальон мен дивизия командирлерін ұйымдасқан қорғаныс жүргізудің құралдарынан айырады деп санайды, бұл жаяу әскердің кең аймаққа таралуы қиынға соқты. Лоссберг және басқалар көмекші дивизиялардың майданға уақытында жетіп, майданның артында қарсы шабуыл жасау мүмкіндігіне күмән келтірді. Скептиктер алдыңғы қатардағы күрестің жалғасуын қалады, билік батальонға ғана беріліп, 24-48 сағаттан кейін көмекші дивизиялардың әдістемелік қарсы шабуылға (Gegenangriff) күту үшін ұйымдық үйлесімділікті сақтауды талап етті. Людендорф Лоссбергтің меморандумына таңданып, оны жаңа нұсқаулыққа қосты. 6-шы армияның қолбасшысы генерал Людвиг фон Фалькенхаузен екінші немесе үшінші күні "көшірме" дивизиялардың (Ablösungsdivisionen) әдістемелік қарсы шабуылдарымен (Gegenangriffe) қолдау тапқан, майдан шебінің қатаң қорғанысы үшін Арраста жаяу әскерді орналастырды. Бес Ablösungsdivisionen Дуайдың артына, майдан шебінен алыста орналастырылды. Жаңа Гинденбург желісі Невиль Витассе мен Тиллой-ле-Моффлейн арасындағы Телеграф төбесінде аяқталды, одан бастап төрт желіден тұратын бастапқы жүйе солтүстікке қарай Невиль-Сент-Васт-Байль-о-Корнейль жолына дейін созылып кетті. Одан кейін Ванкурт-Феучи және солтүстікке қарай Скарп өзенінен солтүстікке қарай Вими жотасының шығыс беткейімен жүретін Пойнт-ду-Джор сызықтары болды. Гинденбургтің позициясын кеңейткен жаңа Вотан желісі одан әрі артқа қарай салынған және соғыстың басталуына дейін одақтастар толық картаға түсірмеген. Соғыстан бұрын Фалькенхаузен майданның кейбір бөліктері жоғалуы мүмкін екенін, бірақ бес Ablösungsdivisionen екінші күннің кешінде алдыңғы дивизияларды жеңілдету үшін алға шығарылуы мүмкін екенін жазған болатын. 6 сәуірде 6-шы армияның штаб бастығы генерал Карл фон Нагель майданның алғашқы кешінде кейбір дивизияларды алмастыру қажет болуы мүмкін екенін, бірақ кез келген енуді майдан дивизиялары жергілікті қарсы шабуылдармен (Gegenangriffe in der Stellung) қайтаратындығын мойындады. 7 сәуірде Нагель британдықтардың шабуылдауын Вими жотасына қарсы шектеулі күш ретінде қарастырды, бұл кейінірек үлкен шабуылға дайындық, мүмкін сәуірдің ортасында француз шабуылдарымен біріктіріледі. Жаңа аймақты қорғау саясатын орындау үшін позициялар құрылысы жұмыс күшінің жетіспеушілігі мен ұзақ қыс, бетонды орнатуға әсер еткендіктен, күрт қысқарды. 6-армияның қолбасшылары, егер британдықтар майдан шебінің әлсірегенін байқаса, британдықтарды өз жоспарларын өзгертуге шақырудан бас тартты. Неміс әскерін британдық әуеде барлау күшейте түсті, ол жаңа далалық жұмыстарды байқап, оларға артиллериялық оқты дереу бағыттады. 6-армия өзінің артиллериясын қайта орналастыруға үлгермеді, ол оңай көрінетін және бомбаға салынатын сызықтарда қалды. Қорғаныс жұмыстары, сондай-ақ, алдыңғы сызықты сақтау, үшінші сызықты нығайту және жаңа Wotanstellung (Drocourt–Quéant ауыстырғыш сызығы) арасында бөлінді.

Experience of the German 1st Army in the Somme Battles, (Erfahrungen der I Armee in der Sommeschlacht) was published on 30 January 1917 by Ludendorff but new defensive methods were controversial. During the Battle of the Somme in 1916 Colonel Fritz von Loßberg (Chief of Staff of the 1st Army) had been able to establish a line of relief divisions (Ablösungsdivisionen), with the reinforcements from Verdun, which began to arrive in greater numbers in September. In his analysis of the battle, Loßberg opposed the granting of discretion to front trench garrisons to retire, as he believed that manoeuvre would not evade Allied artillery fire, which could blanket the forward area and invited French or British infantry to occupy vacant areas. Loßberg considered that spontaneous withdrawals would disrupt the counter attack reserves as they deployed and further deprive battalion and division commanders of the means to conduct an organised defence, which the dispersal of infantry over a wide area had already made difficult. Loßberg and others had severe doubts as to the ability of relief divisions to arrive on the battlefield in time to conduct an immediate counter attack (Gegenstoss) from behind the battle zone. Sceptics wanted the tactic of fighting in the front line to continue, with authority devolved no further than battalion, to maintain organizational coherence in anticipation of a methodical counter attack (Gegenangriff) by the relief divisions after 24–48 hours. Ludendorff was sufficiently impressed by Loßberg's memorandum to add it to the new Manual of Infantry Training for War. General Ludwig von Falkenhausen, commander of the 6th Army arranged the infantry at Arras for the rigid defence of the front line, supported by methodical counter attacks (Gegenangriffe), by the "relief" divisions (Ablösungsdivisionen) on the second or third day. Five Ablösungsdivisionen were placed behind Douai, away from the front line. The new Hindenburg line ended at Telegraph Hill between Neuville Vitasse and Tilloy lez Mofflaines, from whence the original system of four lines apart, ran north to the Neuville St Vaast–Bailleul aux Cornailles road. About behind were the Wancourt–Feuchy and to the north the Point du Jour lines, running from the Scarpe river north along the east slope of Vimy ridge. The new Wotan line, which extended the Hindenburg position, was built around further back and not entirely mapped by the Allies until the battle had begun. Just before the battle, Falkenhausen had written that parts of the front line might be lost but the five Ablösungsdivisionen could be brought forward to relieve the front divisions on the evening of the second day. On 6 April, General Karl von Nagel, the 6th Army Chief of Staff, accepted that some of the front divisions might need to be relieved on the first evening of battle but that any penetrations would be repulsed with local immediate counter attacks (Gegenangriffe in der Stellung) by the front divisions. On 7 April, Nagel viewed the imminent British attack as a limited effort against Vimy ridge, preparatory to a bigger attack later, perhaps combined with the French attack expected in mid April. Construction of positions to fulfil the new policy of area defence had been drastically curtailed by shortages of labour and the long winter, which affected the setting of concrete. The 6th Army commanders had also been reluctant to encourage the British to change their plans if the British detected a thinning of the front line. The Germans were inhibited by the extent of British air reconnaissance, which observed new field works and promptly directed artillery fire on them. The 6th Army failed to redeploy its artillery, which remained in lines easy to see and bombard. Work on defences was also divided between maintaining the front line, strengthening the third line and the new Wotanstellung (Drocourt–Quéant switch line) further back.

Жер асты

Шантильлидегі одақтас конференциясынан кейін Хейг 1916 жылдың 17 қарашасында армия командирлеріне 1917 жылдың көктеміндегі шабуылдық операциялардың жалпы жоспарымен нұсқаулар берді. Үшінші армияның бас инженері, генерал-майор Э.Р. Кенион, 19 қарашаға дейін қажеттіліктердің тізімін жасады, оған 16 армиялық бөлімше, әр корпуста бес, ал XVIII корпуста біреуі, төрт туннельдік бөлімше, үш бекініс батальоны, сегіз инженерлік-саперлік еңбек батальоны және 37 еңбек бөлімшесі кірді. Аррастың ескі қабырғаларында 13 000 сарбазды орналастыру үшін тазаланып, жаңартылған ескі жертөлелер орналасқан үлкен және кіші алаңдар болды. Сент-Саувер және Ронвильдің шеттерінде көптеген үңгірлер, олардың кейбіреулері үлкен болды, 1916 жылдың қазанында кездейсоқ табылған. Тазартылғаннан кейін үңгірлерде 11 500 сарбазға орналасуға болатын, ал Ронвиль жүйесіндегі бір үңгірде 4000 сарбазға сыйымдылық болды. Криншон канализациясы ескі бекіністердің ор қазбасын бойлай өтті және жертөлелерден канализацияға туннельдер салынды. Криншон канализациясынан екі ұзын туннель қазылды, біреуі Сент-Саувер арқылы, екіншісі Ронвиль жүйесі арқылы, бұл 24 500 сарбазға неміс бомбалауынан қауіпсіз жағдайда, теміржол станциясынан аулақ болып, жер астымен жылжуға мүмкіндік берді. Сент-Саувер туннелі Камбрейге баратын жолмен салынды және ешкімнің жерінде бес шахтасы болды, бірақ немістердің Гинденбург шебіне шегінуі Ронвиль туннельдерін пайдалануға кедергі келтірді, өйткені неміс майдандық шебі алысқа жылдырылды және қазуды кеңейтуге уақыт болмады. Жер асты жұмыстары электр қуатымен жарықтандырылды және су құбырымен жабдықталды, кіреберістерінде газға қарсы есіктер болды; телефон кабельдері, станциялар және сынақ пункттері туннельдерде пайдаланылды, госпиталь құрылды және канализациядан Сент-Саувер үңгірлеріне дейін трамвай қатынайтын болды. Сент-Саувер туннеліне қарасты VI корпустың ауыр артиллериясының бақылау бекетінде 750 тізбекшелі телефон станциясы болды; осы аймақтағы жұмыстың көп бөлігін Жаңа Зеландия туннельдік компаниясы орындады. Бірінші армия майданында неміс саперлері де жер асты операцияларын жүргізіп, одақтастардың туннельдерін іздеп, шабуылдап, минаға қарсы шаралар қолданды, нәтижесінде 41 жаңа зеландиялық туннельші қаза тапты және 151 жараланды. 1916 жылдың күзіне қарай британдық туннельшілер неміс кеншілерінен басымдыққа ие болды, бұл неміс жер астындағы қауіптің тоқтатылуына әкелді. Британдықтар 7,62 метр тереңдікте, майдандық шепке дейін 12 метрополитен қазуға кірісті, ең ұзын туннельдің ұзындығы белгілі болды. Бір секторда төрт туннельдік компания, әрқайсысында 500 сарбаз, екі ай бойы тәулік бойы 18 сағаттық сменамен жұмыс істеп, жаяу өткелдер, қолмен тартылған вагондармен рельстік трамвайлар және жеңіл теміржол жүйесі үшін метрополитен қазыды. Көптеген туннельдер электр қуатымен жарықтандырылды, телефон кабельдері орналастырылды, ал кейбіреулерінде трамвайлар мен сумен жабдықтау болды. Бригада және батальон штабтары, алғашқы медициналық көмек көрсету орындары және қоймалар үшін қапталында үңгірлер қазылды. Метрополитен әскерлерді желіде алмастырудың, шабуылға дайындалудың және жараланғандарды эвакуациялаудың ең тиімді тәсілі болып танылды. Кейбір туннельдер орыс қазбаларына жалғастырылды, ешкімнің жеріндегі мина кратерлерінде шығып, жаңа миналар орнатылды. Шабуылдан кейін байланыс немесе кабель траншеялары үшін ашылуы үшін галереялар қазылды, бұл жұмысты 172-ші, 176-шы, 182-ші және 185-ші туннельдік компаниялар (лейтенант-полковник Г.С. Уильямс, Бірінші армияның кендерді бақылаушысы) орындады.

After the Allied conference at Chantilly, Haig issued instructions for army commanders on 17 November 1916, with a general plan for offensive operations in the spring of 1917. The Chief engineer of the Third Army, Major General E. R. Kenyon, composed a list of requirements by 19 November, for which he had 16 Army Troops companies, five with each corps in the front line and one with XVIII Corps, four tunnelling companies, three entrenching battalions, eight RE labour battalions and 37 labour companies. Inside the old walls of Arras were the Grand Place and Petit Place, under which there were old cellars, which were emptied and refurbished for the accommodation of 13,000 men. Under the suburbs of St Sauveur and Ronville were many caves, some huge, which were rediscovered by accident in October 1916. When cleared out, the caves had room for 11,500 men, one in the Ronville system housing 4,000 men. The Crinchon sewer followed the ditch of the old fortifications and tunnels were dug from the cellars to the sewer. Two long tunnels were excavated from the Crinchon sewer, one through the St Sauveur and one through the Ronville system, allowing the 24,500 troops safely sheltered from German bombardment to move forward underground, avoiding the railway station, an obvious target for bombardment. The St Sauveur tunnel followed the line of the road to Cambrai and had five shafts in no man's land but the German retirement to the Hindenburg Line forestalled the use of the Ronville tunnels, when the German front line was withdrawn and there was no time to extend the diggings. The subterranean workings were lit by electricity and supplied by piped water, with gas proof doors at the entrances; telephone cables, exchanges and testing points used the tunnels, a hospital was installed and a tram ran from the sewer to the St Sauveur caves. The observation post for the VI Corps heavy artillery off the St Sauveur tunnel, had a telephone exchange with 750 circuits; much of the work in this area being done by the New Zealand Tunnelling Company. On the First Army front German sappers also conducted underground operations, seeking out Allied tunnels to assault and counter mine, in which 41 New Zealand tunnellers were killed and 151 wounded. The British tunnellers had gained an advantage over the German miners by the Autumn of 1916, which virtually ended the German underground threat. The British turned to digging 12 subways about 7.62 m down, to the front line, the longest tunnel being long of the dug. In one sector, four Tunnelling companies of 500 men each, worked around the clock in 18 hour shifts for two months to dig of subways for foot traffic, tramways with rails for hand drawn trolleys and a light railway system. Most tunnels were lit by electricity, accommodated telephone cables and some had trams and water supplies. Caverns were dug into the sides for brigade and battalion HQs, first aid posts and store rooms. The subways were found to be a most efficient way to relieve troops in the line, form up for the attack and then to evacuate wounded. Some of the tunnels were continued into Russian saps with exits in mine craters in no man's land and new mines were laid. Galleries were dug to be opened after the attack for communication or cable trenches, the work being done by the 172nd, 176th, 182nd and 185th Tunnelling companies (Lieutenant Colonel G. C. Williams, Controller of Mines First Army).

Әуедегі соғыс

Корольдік ұшу корпусы (RFC) Luftstreitkräfte-ге қарағанда нашар ұшақтармен шайқасқа түскенімен, бұл олардың командирі генерал Тренчардты шабуылдық позицияны қабылдаудан қайтарған жоқ. Арас үстіндегі әуе кеңістігін бақылау барлау үшін өте маңызды болды және британдықтар көптеген әуе патрульдерін жүргізді. RFC ұшақтары артиллерияны нысанаға алу, окоп жүйелерін фотоға түсіру және бомбалау міндеттерін орындады. Әуеден бақылау қауіпті жұмыс еді, себебі ең жақсы нәтиже алу үшін ұшақтар неміс қорғанысының үстінен баяу жылдамдықпен және төмен биіктікте ұшуға мәжбүр болды. 1917 жылдың наурыз айында Қызыл барон Манфред фон Рихтгофеннің келуімен жағдай одан да қиын болды. Jasta 11 эскадрильясының пайда болуы одақтас ұшқыштардың қаза болуын күрт арттырды және 1917 жылдың сәуір айы "Қанды сәуір" деп аталды. Бір неміс жаяу әскері офицері кейін былай деп жазды:

"Сәуір айында Арраста RFC ұшқышының орташа ұшу уақыты 18 сағатты құрады, ал 4-8 сәуір аралығында RFC 75 ұшақ пен 105 ұшақ экипажынан айырылды. Бұл жоғалтулар ұшқыштардың жетіспеушілігіне әкелді және жаңадан келгендер тікелей ұшқыштар мектебінен майданға жіберілді; сол кезеңде тәжірибесіз RFC ұшқыштары 56 ұшақты құлатты."

Артиллерия

Жаудың шабуыл кезіндегі әрекетін барынша азайту мақсатында, жапырақша тәсілімен шабуыл жоспарланды. Бұл артиллерияшылардың жоғары жарылғыш заттар мен сынықтардан тұратын снарядтардың жарылысын жасап, шабуылдаушы әскерлердің алдынан, шамамен жүз метрдей қашықтықта, тізбектей жылжытуын қажет етті. Одақтастар бұрынғыда Нов-Шапель шайқасы мен Сомма шайқасында жапырақша тәсілін қолданған, бірақ екі техникалық қиындыққа тап болды. Біріншісі – әскерлердің қозғалысын және артиллериялық оқтың түсуін дәлме-дәл келістіру болды. Арас үшін бұл мәселе оқу-жаттығулар мен қатаң кестелену арқылы шешілді. Екіншісі – ауыр артиллериялық зеңбіректердің тез тозуы, бірақ атыс кезінде әртүрлі жылдамдықпен тозуы салдарынан оқтың белгісіз жерге түсуі болды. Арас үшін әр зеңбірек трубасының тозу деңгейі есептеліп, сәйкесінше түзетілді. Достас атысқа түсу қаупі болғанымен, жапырақша тәсілі немістерді укрытияда қалуға мәжбүр етті, бұл одақтас әскерлеріне пулеметтен қорқып жүрмей, алға жылжуға мүмкіндік берді. Жаңа, тікелей әсер ететін No. 106 салдағы француздық үлгісінен бейімделген, жоғары жарылғыш снарядтар тікенді сымды кез келген соққыда жарып, булануын қамтамасыз етті. Шабуылдың соңғы минуттарында уытты газ снарядтары қолданылды. Шабуылдаушы әскерлерге ең басты қауіп – жау артиллериясының атысы болды, олар ешкімнің жерін кесіп өтетін кезде Сомма шайқасының алғашқы күніндегі қазалардың жартысынан астамын құрады. Тағы бір қиындық – неміс артиллериясының жасырылған орналасқан жері, олар қырқалардың артында жасырылған болатын. Осыған жауап ретінде, неміс артиллериясын жоюға мамандықтанған артиллериялық бөлімдер құрылды. Олардың мақсаттарын 1-ші Далалық Геодезиялық Компания, Корольдік Инженерлер қамтамасыз етті, олар жарықтан байқау және дыбыспен өлшеу арқылы алынған мәліметтерді жинақтады. (Жарықтан байқау үшін Корольдік Әуе күштерінің бақылаушылары атыс кезінде қарудан шыққан жарықтың орнын тіркеді.) 9 сәуірдегі «Көктем» күні, сектордағы неміс ауыр артиллериясының 80 пайызынан астамы қарсы батареялық атыс арқылы бейтараптандырылды (яғни, «тиімді атыс жүргізе алмады, экипаждар мүгедек болды немесе ығыстырылды»). Газ снарядтары артиллериялық батареялардың жұмыс аттарына және оқ-дәрілерді жеткізу колонналарын бұзу үшін де қолданылды.

To keep enemy action to a minimum during the assault, a creeping barrage was planned. This required gunners to create a curtain of high explosive and shrapnel shell explosions that crept across the battlefield in lines, about one hundred metres in advance of the assaulting troops. The Allies had previously used creeping barrages at the Battle of Neuve Chapelle and the Battle of the Somme but had encountered two technical problems. The first was accurately synchronising the movement of the troops to the fall of the barrage: for Arras, this was overcome by rehearsal and strict scheduling. The second was the barrage falling erratically as the barrels of heavy guns wore swiftly but at differing rates during fire: for Arras, the rate of wear of each gun barrel was calculated and calibrated accordingly. While there was a risk of friendly fire, the creeping barrage forced the Germans to remain in their shelters, allowing Allied soldiers to advance without fear of machine gun fire. The new instantaneous No. 106 Fuze had been adapted from a French design for high explosive shells so that they detonated on the slightest impact, vaporising barbed wire. Poison gas shells were used for the final minutes of the barrage. The principal danger to assaulting troops came from enemy artillery fire as they crossed no man's land, accounting for over half the casualties at the first day of the Somme. A further complication was the location of German artillery, hidden as it was behind the ridges. In response, specialist artillery units were created to attack German artillery. Their targets were provided by 1st Field Survey Company, Royal Engineers, who collated data obtained from flash spotting and sound ranging. (Flash spotting required Royal Flying Corps observers to record the location of telltale flashes made by guns whilst firing.) On Zero Day, 9 April, over 80 per cent of German heavy guns in the sector were neutralised (that is, "unable to bring effective fire to bear, the crews being disabled or driven off") by counter battery fire. Gas shells were also used against the draught horses of the batteries and to disrupt ammunition supply columns.

Танкілер

Бірінші бригаданың қырық танкісі үшінші армия майданындағы шабуылда қолданылуға тиіс еді, олардың сегізі XVIII корпустың, ал 16-сы VII және VI корпустың әрқайсысында болды. Көк сызыққа жеткенде, VII корпустың төрт танкісі қоңыр сызыққа шабуыл жасау үшін VI корпусына қосылуға тиіс еді. Қара сызыққа (бірінші мақсат) танктер шабуыл жасамайтын, олар соғыс басталғанда алдыңғы қатарға жылжуға және екі сағаттан кейін қара сызықта жаяу әскермен кездесуге тиіс еді. Танкілер қара сызықтың өтуінен кейінгі ең қиын мақсаттар үшін, онға дейінгі көліктерден тұратын топтарға бөлінді. Төрт танк Невиль-Витассқа, төрт танкі Телеграф төбесіне, төрт танкі Харпқа, тағы төрт танкі Тиллой-лез-Моффлейнге шабуылдауға, ал екеуі Бои-де-ла-Масон-Бланштің батысындағы Роклинкорттан төменге қарай жүруге тиіс болды. Көк сызық түскеннен кейін, іске қосылған барлық танктер жиналу орындарына баруға тиіс еді.

Бірінші кезең

Вими қырқасының алдын ала бомбалауы 20 наурызда басталды; ал сектордың қалған бөлігінің бомбалауы 4 сәуірде басталды. Тек қана Соммадағы майданның алдыңғы шегіне шектелген бомбалау кезінде 2 689 000 снаряд қолданылды, бұл Соммаға қарағанда миллионнан астам. Неміс әскерінің жоғалғандары көп болмады, бірақ сарбаздар қазылған кіреберістерді ашық ұстаудың аяқталмайтын жұмысынан шаршады және бомбалау кезінде ыстық тамақ дайындау мен тасымалдау қиындықтарынан туындаған рациондардың жетіспеуінен көңілдері құлдырады. Кейбіреулері екі-үш күн бойы мүлде тамақтанбады. Шабуыл қарсаңында алдыңғы шептегі окоптар жойылды, ал олардың тікенді сымнан жасалған қорғаныстары жарылып, бөлшек-жарғаға айналды. Баварияның 2-ші резервтік полкінің ресми тарихында алдыңғы шеп "енді траншеялардан тұрмай, шашыраңқы орналасқан сарбаздардың бекіністерінен құралған" деп сипатталған. 262-ші резервтік полкінің тарихында оның траншеялық жүйесі "кратерлерге толы алаңда жоғалып кеткен" деп жазылған. Жағдайды нашарлату үшін, бомбалаудың соңғы он сағатында газды снарядтар да қосылды. Бастапқыда "нөлдік сағат" 8 сәуірдің таңертеңіне (Пасха жексенбісі) жоспарланған, бірақ шабуыл секторында ауа райының жақсы болғанына қарамастан, француздардың өтініші бойынша 24 сағатқа кейінге шегерілді. "Нөлдік күн" 9 сәуірге, ал "нөлдік сағат" 05:30-ға қайта жоспарланды. Шабуылға дейін тыныш түнден кейін бес минутқа созылған қатты бомбалау жасалды. Уақыт келгенде, қар қатты жауып тұрды; одақтас әскерлері ешкімнің жері арқылы жылжу кезінде үлкен қар үйінділері кедергі келтірді. Әлі қараңғы болды және майдан далада көріну өте нашар еді. Батыс жел одақтас әскерлеріне арқасымен тиіп, "неміс сарбаздарының бетіне қыздай қар мен көктайғақ шашырады". Ерекше бомбалау мен нашар көрінудің салдарынан көптеген неміс сарбаздары дайындықсыз ұсталып, тұтқынға алынды, олар әлі жартылай киінген күйі алдыңғы екі траншеяның терең қақпаларынан шығып жатты. Басқалары қашып құтылуға тырысқанда, аяқ киімсіз тұтқындалды, бірақ байланыс траншеяларының тізеге дейін жететін лайында батып қалды.

The preliminary bombardment of Vimy Ridge started on 20 March; and the bombardment of the rest of the sector on 4 April. Limited to a front of only , the bombardment used 2,689,000 shells, over a million more than had been used on the Somme. German casualties were not heavy but the men became exhausted by the endless task of keeping open dug out entrances and demoralised by the absence of rations caused by the difficulties of preparing and moving hot food under bombardment. Some went without food altogether for two or three consecutive days. By the eve of battle, the front line trenches had ceased to exist and their barbed wire defences were blown to pieces. The official history of the 2nd Bavarian Reserve Regiment describes the front line as "consisting no longer of trenches but of advanced nests of men scattered about". The 262nd Reserve Regiment history writes that its trench system was "lost in a crater field". To add to the misery, for the last ten hours of bombardment, gas shells were added. Zero Hour had originally been planned for the morning of 8 April (Easter Sunday) but it was postponed 24 hours at the request of the French, despite reasonably good weather in the assault sector. Zero Day was rescheduled for 9 April with Zero Hour at 05:30. The assault was preceded by a hurricane bombardment lasting five minutes, following a relatively quiet night. When the time came, it was snowing heavily; Allied troops advancing across no man's land were hindered by large drifts. It was still dark and visibility on the battlefield was very poor. A westerly wind was at the Allied soldiers' backs blowing "a squall of sleet and snow into the faces of the Germans". The combination of the unusual bombardment and poor visibility meant many German troops were caught unawares and taken prisoner, still half dressed, clambering out of the deep dugouts of the first two lines of trenches. Others were captured without their boots, trying to escape but stuck in the knee deep mud of the communication trenches.

Скарптың бірінші шайқасы (9-14 сәуір, 1917)

Бірінші күнгі негізгі британдық шабуыл Аррастың шығысында болды, 12-ші (шығыс) дивизия Аррас-Камбрей жолының солтүстігіндегі Обсервация қырқасына шабуыл жасады. Осы мақсатқа қол жеткізгеннен кейін, олар Feuchy және неміс траншеяларының екінші және үшінші қатарларына қарай жылжуға тиіс болды. Сонымен қатар, 3-ші дивизияның бөлімдері жолдың оңтүстігіне шабуыл бастады, олардың алғашқы мақсаттары Devil's Wood, Tilloy lès Mofflaines және Bois des Boeufs болды. Бұл шабуылдардың басты мақсаты – Ванкурт пен Feuchy арасында орналасқан Монхиригель траншеясы, неміс қорғанысының маңызды бөлігі. 10 сәуір кешінде, осы мақсаттардың көпшілігі, Feuchy ауылының өзі қоса, орындалды. Алайда, немістер Ванкурт пен Feuchy арасындағы траншеялардың үлкен бөлігін, әсіресе бекінілген Neuville Vitasse ауылының маңында бақылауда ұстады. Келесі күні 56-шы (1/1-ші Лондон) дивизиясының әскерлері немістерді ауылдан ығыстырып шығарды, бірақ Монхиригель бірнеше күннен кейін ғана британдықтардың толық бақылауына көшті. Британдықтар бұл жетістіктерін бекітіп, Монхи-ле-Прюге қарай жылжыды, бірақ ауыл маңындағы шайқаста көптеген жауынгерлерін жоғалтты. Бұл сектордағы шабуылдың табысты болуының бір себебі – Фалькенхаузеннің тереңдік бойынша қорғаныс жүйесін қолданбауы болды. Теория бойынша, шабуылдаушыға бастапқы жетістіктерге қол жеткізуге рұқсат етіледі, осылайша олардың коммуникация желілерін созуға болады. Бастапқы шабуыл тоқтап қалғаннан кейін, майданға жақын орналасқан резервтік күштерге шақыру жасалады, жаудың күшін арттыруға дейін. Осылайша, қорғаушылар қарсы шабуылға өтіп, жоғалған аумақты қайтарып алуға мүмкіндік алады. Аталған секторда Фалькенхаузен өзінің резервтік әскерлерін майданнан тым алыс ұстады, сондықтан олар 10 немесе 11 сәуірде тиімді қарсы шабуыл жасауға үлкермеді.

Вими қырқасының шайқасы (9-12 сәуір 1917 ж.)

Шамамен сол уақытта, мүмкін, бүкіл шабуылдың ең мұқият дайындалған бөлігінде Канада корпусы Вими жотасына шабуыл жасады. Көшпенді артиллериялық оқ астында жылжу және пулеметтерді кеңінен пайдалану – әр бригадаға сексен, соның ішінде әр взводта бір Льюис пулеметі – корпус неміс қорғанысының шамамен 130 метрін бұзып өтіп, 10 сәуірде сағат 13:00-де жотаның басын басып алды. Әскери тарихшылар осы шабуылдың сәттілігін Канада корпусының қолбасшысы Джулиан Бинг және оның бағынышты генералы Артур Курридің мұқият жоспарлауына, үздіксіз жаттығуларға және әр взводқа нақты міндеттер жүктеуіне байланысты деп есептейді. Әскерлерге нақты мақсаттар бергенінің арқасында, офицерлер қаза тапса немесе байланыс үзілсе де шабуылды жалғастыра алды, осылайша Батыс майданындағы екі маңызды қиындықтан сақтады. Канада әскерлері немістердің Дуай жазығы арқылы жотадан артқа шегініп бара жатқанын көрді. Дегенмен, жоспардың икемсіздігі болды, ол алдыңғы қатардағы әскерлердің одан әрі ілгерілеуіне кедергі келтірді және 10 сәуірде немістер резервтермен олқылықтарды жаба бастады.

Екінші кезең

Алғашқы екі күндегі аумақтық табыстардан кейін, британдық қару-жарақ, оқ-дәрі және көлік байланыстары алға жылжытылғанда тыныштық орнады. Пионерлер батальондары қираған шайқас даласынан уақытша жолдар салды; ауыр артиллерия (және оның оқ-дәрілері) жаңа қару орнына қолмен жеткізілді; солдаттарға арналған азық-түлік пен аттарға жем-шөп жеткізілді, ал міндетті қарсы шабуылдарға дайындықпен Жарақаттандыру станциялары құрылды. Одақтас әскерлерінің командирлері де қиын таңдауға келді: шаршаған дивизияларын шабуылда қалдырып, жеткіліксіз әскер күшіне тап болу қаупі, немесе оларды жаңа дивизиялармен ауыстырып, шабуыл қарқынын жоғалту. Соғыс жайлы жаңалық генерал Людендорфқа Креузнахтағы штабында 52 жылдығын тойлап жатқанда жетті. Ол: «Күтілген шабуылға сеніммен қарадым, енді терең күйзеліске түстім» деп жазды. Ол әр командиріне телефон соғып, «ОХЛ қағидалары дұрыс екенін түсіндім, бірақ басшылықтың өнері оларды дұрыс қолдануда» деді. (Кейінірек жүргізілген тергеуде Фалькенхаузеннің терең қорғаныс қағидаларын дұрыс түсінбегені анықталды.) Людендорф дереу күштерді күшейтуге бұйрық берді. 11 сәуірде ол Фалькенхаузеннің штаб бастығын қызметтен босатып, оның орнына Лоссбергті тағайындады. Лоссберг, армия қолбасшысының атынан бұйрық беру құқығын (vollmacht) алып, бірнеше сағат ішінде неміс қорғанысын қайта құрылымдауды бастады. Британдықтар шабуылдың алғашқы күндерінде қол жеткізген табыстарды нығайтуға, бастаманы сақтап, француз әскерлерімен бірлесіп Эйнде жарылым жасауды мақсат етті. 16 сәуірден бастап Нивель шабуылының француз бөлігі Эйнде мақсатқа жетпегені анық болды. Хейг Айндегі француз әскерлерін аудару үшін Аренде шабуылды жалғастырды.

Екінші Скарп шайқасы (23-24 сәуір 1917 ж.)

23 сәуірде сағат 04:45-те, екі күн бойы нашар көріну және аязды ауа-райынан кейін, үшінші армияның британдық әскерлері (VI және VII корпус) шығысқа қарай, шамамен Croisilles-тен Gavrelle-ге дейінгі фронт бойымен шабуыл жасады, бұл шабуыл Скарптың екі жағында жүрді. 51-ші (Гайленд) дивизиясы Roeux Wood және химиялық зауыттардың батыс шетінде қаһарлы шайқаста солтүстік жағынан шабуыл жасады. Олардың сол жағындағы 37-дивизия Роу станциясының батысындағы ғимараттарға шабуыл жасап, темір жолдың солтүстігіндегі Гренланд-Хиллдің батыс беткейіндегі өз мақсаттарының шегіне жетті. Басты британдық шабуылдың сол жағында 63-ші (Royal Naval) дивизиясы Gavrelle-ге қарсы жылдам ілгерілеп, ауылды басып алды. Скарптың оңтүстігінде және Monchy le Preux-тің шығысында 29-дивизия "Инфантри-Хилл" деп аталатын биік жердің батыс беткейлерін алды. Cojeul өзені VI корпустың шекарасын белгіледі. Өзеннің солтүстік жағындағы Guémappe 15-ші (Шотландия) дивизиясының мақсаты болды, олар Wancourt-тан шығысқа қарай Vis en Artois-қа қарай шабуыл жасады. Мақсат оңтүстік жағалаудағы биік жерден бақыланды және 50-ші (Нортумбрия) дивизиясы Cojeul-дің оңтүстік жағындағы биіктікті басып алғанға дейін ауыл алынбады. Бірнеше қаһарлы неміс қарсы шабуылдары жасалды және 24 сәуірдің таңында британдықтар Guémappe, Gavrelle және Fontaine lès Croisilles мен Cherisy-ге қарап тұрған биік жерді басып алды; Roeux маңындағы шайқастар шешілмеді.

Арлу шайқасы (1917 жылдың 28-29 сәуірінде)

Шабуылдың басты мақсаты – француздық шабуылдарына көмектесу үшін неміс резервтерін тоқтату болды. Хайг хабарлағандай, Канада корпусы Вими қырқасын басып алғанымен, оңтүстік-шығыс жағын қорғаудағы қиындықтар осы позицияны әлсіз қалдырды. Бұл мәселені шешу үшін 28 сәуірде британдық және канадалық әскерлер Арлюге шабуыл жасады. Канадалық әскерлер ауылды салыстырмалы түрде оңай басып алды, бірақ Гаврельге шабуыл жасаған британдық әскерлер күшті қарсылыққа тап болды. Ауыл кешке қарай басып алынды, бірақ неміс әскерінің қарсы шабуылы салдарынан әскерлер қысқа мерзімге шегінуге мәжбүр болды. Осы кезде 63-ші (Royal Naval) дивизиясының бөлімдері күшейте түсті және ауыл ұсталды. 29 сәуірде жасалған келесі шабуылдар қосымша аумақты басып алуда сәтсіз аяқталды. Шабуылдар Вими қырқасындағы канадалық позицияны сақтап қалудың шектеулі мақсатына жетті, бірақ қаза болғандар көп болды және нәтиже көңіл көншітпеді.

Үшінші Скарп шайқасы (1917 жылы 3-4 мамыр)

Сәуір айының соңында Арле аумағын бақылауға алғаннан кейін, британдықтар Моншиден шығысқа қарай тағы бір шабуыл жасауға шешім қабылдады. Мақсаты – Бойри Ригельді бұзып, Дуэ қырасындағы тағы бір неміс қорғаныс позициясы – Ватанстеллунгке жетіп, оны басып алу болды. Бұл шабуыл Буллекурдағы австралиялық шабуылмен бір уақытта жүзеге асырылып, немістерге екі бағыттан шабуыл жасау ниетімен жоспарланған. Британдық қолбасшылар осы әрекеттің сәтті аяқталуы немістерді шығысқа қарай одан әрі шегінуге мәжбүрлейтініне үміттенді. Британдықтар 3 мамырда Скарп өзені маңында 4-ші дивизияның полктерін пайдаланып, тағы бір шабуылға көшті. Екі күш те айтарлықтай табысқа жете алмады және көптеген жарақат алғаннан кейін келесі күні шабуыл тоқтатылды. Британдықтар танк, жаяу әскер және артиллерия арасындағы тығыз байланыстың маңыздылығы туралы маңызды сабақ алды, осы сабақты олар 1917 жылғы Камбре шайқасында қолданды.

8-10 сәуір

Булькорт ауылын қоршап тұрған Гинденбург желісінің қорғанысы Квант маңындағы Балконстаунға (балкон траншеясы) дейін созылып, қайта кірді, оны элиталық неміс 27-ші дивизиясы қорғады. 8 сәуірде 5 сәуірде басталған сымдарды кесу тағы сегіз күнге созылатыны жарияланды. 9 сәуірде қараңғыда патрульдер алға шығып, Гинденбург желісінің басылып алынғанын, бірақ сымдарды кесуге арналған бомбалау сымдарда бірнеше өткел жасағанын анықтады. Дайындықтар асығыс түрде жүргізілді, 4-австралиялық дивизия екі бригадамен шабуылға шықты: 4-ші бригада оң жақта, ал 12-ші бригада сол жақта. Шабуыл желіге дейін және тағы да бірінші траншеяға дейін таңғы сағат 4:30-да, күн шығуға шамамен бір сағат 48 минут бұрын жүргізілуі керек болды, бұл Кьянт пен Булькорт арасындағы қайтара оқ атудан қашу үшін қажетті шара еді. Артиллерия атысы нөл сағатына дейін жалғасады, содан кейін флангтарда шабуылдар күшейтілді. Түнгі сағат 1-де Булькорт Ливенс проекторлары мен Стокс 4 дюймдік минометтерінен газбен бомбалауға ұшырады, ал австралиялықтар жиналып, танктердің келуін күтті. Алты батальон ешкімнің жерінде қардың арасында қалды. 12-австралиялық бригаданың сол жағы Булькорттан ғана біршама қашықтықта болды және таң атуға жақын еді. Нөл сағаты кейінге жылдырылды, бірақ танктер тек Норейльге жетті және Холмс жаяу әскерін жасырынуға бұйрық берді; қар қайтадан жауды, зейнет шегінуге көмектесті. Батыс Йоркшир полкінің 2/7-ші және 2/8-ші батальондарының патрульдері сағат 16:35-те алға жылжи бастады, ал таңғы сағат 17:10-да патрульдер кері шегіне бастады. Патрульдер 162 адамдық шығынға ұшырады.

11 сәуір

4-Австралиялық дивизия штабында өткен конференцияда, жаяу әскер танктерден кейін он бес минут өткен соң шабуылға өтуі, олардың сигналын күтудің орнына, деп шешілді. Таңғы сағат 4:30-ға дейін тек төрт танк бастапқы шегіне жетті, бірақ олардың қозғалтқыштарының шуын пулемет атысымен басуға тырысып, сәттілікке жете алмады, соның салдарынан танктер неміс қорғанысында естілді. Оң фланқтағы танк оңға қарай жолдан жаңсылып, техникалық бұзылысқа ұшырап, темір жолға қайта оралды. Тағы бір танк те оңға бұрылып, 123-ші гренадер полкіне қарсы Балконстеллунгтің алғашқы траншеясын кесіп өтті, бірақ бронебойғыш (К пулясы) оқтарымен атылған пулеметтен жойылды. Неміс шебіне жеткен келесі танк сымдарға ілініп, содан кейін алғашқы траншеяны кесіп өтті, бірақ ол да жойылды. Соңғы танк кешігіп, бірінші танк сияқты бірдей бағытты ұстады. Сол жақтан құралған төрт танк кешікті, ал екеуі неміс траншеяларына жетпей тұрып жойылды; үшінші танк австралиялық жаяу әскердің артынан келіп, Булькорттағы пулеметті үнсіздікке мәжбүр етті. Танк екі рет зақымданып, темір жолға қайта оралды, бірақ қайтадан оққа түсті. Неміс қорғанысындағы австралиялық жаяу әскерлер ажыратылып, 4-Австралиялық бригада кері шегінуге мәжбүр болды; оның көптеген сарбаздары тұтқынға алынды, ал шегінуге тырысқандар көптеген жарақат алды. 12-ші Австралиялық бригададағы 46-шы Австралиялық батальон алғашқы траншеядан ығыстырылды, ал одан алдағы 48-ші Австралиялық батальон толық қоршалды. 2-ші гвардиялық дивизия мен 220-ші дивизияның артиллериясы бейтарап аймақтағы оқ жауын күшейтіп, австралиялықтардың тағы бір шабуылына жол бермеді. Австралиялықтар кері шегінетін кезде, өлгендер мен жараланғандардан оқ-дәрі мен гранаталарды алып қалу мүмкін болмады. Британдық және австралиялық артиллериясы соңынан оқ атуды бастады, бірақ оқтар австралиялықтар басып алған траншеяларға түсіп, оларды қорғау мүмкін емес етті. Сағат 12:25-те неміс траншеяларындағы соңғы батальон болған 48-ші Австралиялық батальон, оқтармен толы жерден тәртіпті түрде шегінді. Түске дейін неміс контршабуылы сәтті аяқталды; өте аз австралиялықтар артиллерия мен пулемет оғынан қашып, бейтарап аймақты қайтадан кесіп өте алды.

At a conference at the 4th Australian Division HQ, it was decided that the infantry would advance fifteen minutes after the tanks, rather than wait on a signal from them. Only four tanks reached their start line by 4:30 a. m. but drowning the sound of their engines with machine gun fire failed and they were heard in the German defences. The tank on the right flank deviated to the right, suffered mechanical difficulties and returned to the railway. Another tank also veered right and crossed the first trench of the Balkonstellung opposite Grenadier Regiment 123 and was knocked out by machine guns firing armour piercing (K bullet) ammunition. The next tank to reach the German lines was snagged by wire, then crossed the first trench before being knocked out. The last tank started late and followed a similar path to the first. The four tanks comprising the left hand section were late and two were knocked out short of the German trenches; the third tank arrived behind the Australian infantry and silenced a machine gun in Bullecourt. The tank was hit twice, returned to the railway and was hit again. The Australian infantry in the German defences were cut off and the 4th Australian Brigade was forced back; many of its troops were taken prisoner and those who tried to retreat suffered many more casualties. In the 12th Australian Brigade, the 46th Australian Battalion in the first trench was forced out and the 48th Australian Battalion further forward was surrounded. The artillery of the 2nd Guard Division and 220th Division added to the barrage in no man's land and prevented another Australian attack. As the Australians were being forced back, they were unable to salvage ammunition and grenades from the dead and wounded. The British and Australian artillery had eventually begun to fire but this fell on the Australian occupied trenches, making them untenable. At 12:25 p. m. the 48th Australian Battalion, the last in the German trenches, made an orderly retreated over the bullet swept ground. By noon the German counter attack had succeeded; few Australians had managed to re cross no man's land through artillery and machine gun fire.

Лагникуртқа неміс шабуыл жасады (15 сәуір 1917 ж.)

1-австралиялық дивизияның майданды ұстап тұрғанын байқаған жергілікті неміс корпусының командирі генерал Отто фон Мозер, Gruppe Quéant (XIV резервтік корпус) басшысы, алдыңғы посттарды кері тарту, жабдықтар мен қару-жарақтарды жою және содан кейін Гинденбург қорғанысына шегіну үшін шабуыл жоспарлады. OHL өзінің Gruppe-іне қосымша дивизия қосты және оңтүстікке қарай Gruppe Cambrai-ден тағы екеуін қосты, шабуылды одан әрі күшейтті. Төрт дивизия Unternehmen Sturmbock (Бұқаша соққы операциясы) үшін 23 батальон ұсынды. Неміс әскері 1-ші австралиялық дивизия мен 2-ші австралиялық дивизияның қосылған жерінде австралиялық майдан шебіне еніп, Лагникорт ауылын басып алды және алты австралиялық артиллериялық құралды жойды. 9-шы және 20-шы австралиялық батальондардың қарсы шабуылдары майдан шебін қалпына келтірді, ал шайқас немістердің 2313, ал австралиялықтардың 1010 қаза тапқандарымен аяқталды.

Булекур шайқасы (1917 жылдың 3-17 мамыры)

Бұлькорт маңындағы алғашқы шабуыл неміс шебін бұзуға сәтсіз аяқталғаннан кейін британдық қолбасшылар екінші шабуылға дайындық жасады. Британдық артиллерия ауылды қарқынды атқылауды бастады, нәтижесінде 20 сәуірге таман ауыл дерлік толық қирады. Пілді шабуыл 20 сәуірге жоспарланғанмен, бірнеше рет кейінге жылдырылып, ақыры 3 мамырдың таңғы сағаттарына белгіленді. 03:45-те 2-австралиялық дивизияның бөлімдері Бұлькорт ауылының шығысынан шабуылдады, Гинденбург шебін бұзып, Хендекорт-ле-Кагникортты басып алуды көздеді, ал 62-ші (2-ші Батыс Ридинг) дивизиясының британдық әскерлері Бұлькортқа шабуыл жасады, оны британдық 7-ші дивизия басып алды, және немістердің қарсылығына қарамастан 62-ші (2-ші Батыс Ридинг) дивизиясы ұстап тұрды. Неміс әскерлерінің қарсыласуы қатты болды, ал 17 мамырда шабуыл тоқтатылғанда бастапқы мақсаттардың көбі орындалмады. Австралиялықтар Бұлькорт пен Риенкорт-ле-Кагникорт арасындағы неміс бекіністерінің көп бөлігін бақылауда ұстады, бірақ Хендекортты басып алуға қол жеткізе алмады. Батыс бағытта британдық әскерлер немістерді Бұлькорттан ығыстыра алды, бірақ ауыр шығынға ұшырады, сонымен қатар Хендекортқа қарай ілгерілеуге мүмкіндік болмады.

Марапаттар

Одақтас тарапынан жиырма бес «Виктория кресі» ордені табысталды. Неміс тарапынан 1917 жылғы 24 сәуірде Кайзер Вильгельм Лоссбергке бұрынғы қыркүйекте Сомма шайқасында алған «Pour le Mérite» ордені үшін «Емен жапырақтары» (қайта берілетін сыйлыққа арналған табанға ұқсас) табыс етті.

Шығындар

Одақтастардың ең көп цитаталанған қаза тағлымдары генерал-лейтенант сэр Джордж Фоук, генерал-адъютанттың есептерінде келтірілген. Фоук Хейгтің басшылығындағы әрбір бөлімнің күнделікті қаза тағлымдарын жинады және оның қорытындыларын 1940 жылы ресми тарихшы Сирил Фоллс бекітті. Үшінші армияның қазасы 87 226, Бірінші армия 46 826 (оның ішінде Вими қырқасында 11 004 канадалық) және Бесінші армия 24 608 қаза тапты, барлығы 158 660 адам. Неміс жоғалтуларын анықтау қиынырақ. Vimy және Souchez топтары 79 418 қаза тапты, бірақ Arras тобының сандары толық емес. 1917 жылдың басындағы (1939 ж.) неміс ресми тарихының редакторы Вольфганг Фёрстер 85 000 неміс қазасын, сәуір айының соңына дейін 78 000 британдық қазасын және мамыр айының соңына дейін тағы 64 000 қазаны, барлығы 142 000-ды тіркеді. Неміс деректерінде "жеңіл жараланғандар" көрсетілмеген. Ұлы соғыстың тарихының (1940 ж.) авторы капитан Сирил Фоллс британдықтармен салыстыру үшін неміс деректеріне 30 процент қосу қажет деп есептеді. Фоллс «неміс қазасы шамамен тең» деген «жалпы бағалау» жасады. Николл 120 мың, ал Киган 130 мың деп есептейді.

Командирлер

Хэйг Алленбиге "үлкен алғашқы жетістігі" үшін құрмет көрсеткенмен, Алленбидің қол астындағылары "оның тозу соғысының кезеңін басқарған тәсіліне қарсылық білдірді" және ол Палестинадағы Египет экспедициялық корпусына қолбасшылық етуге жіберілді. Ол бұл ауысуды "сәтсіздіктің белгісі" деп есептеді, бірақ 1917-1918 жылдардағы Синай және Палестина кампаниясында Осман империясын жеңіп, "өзінің абыройын толыққанды қайта жаңартты". Хэйг соғыстың соңына дейін өз қызметінде қалды. 6-шы армия басшылығының сәтсіздіктері анықталғанда, Людендорф Фалькенхаузенді (одан кейін ешқашан далалық қолбасшылық лауазымын атқармады, соғыстың қалған бөлігін Бельгияның генерал-губернаторы ретінде өткізді) және бірнеше штаб офицерлерін қызметтен босатыды. Людендорф пен Лоссберг одақтастардың бірінші шепті бұзуға қабілетті екенін, бірақ олар жылдам, шебер қорғанысқа тап болған жағдайда, жетістіктерін пайдалана алмайтынын анықтады. Людендорф дереу Эйнгрейф дивизияларына маневрлік соғысқа дайындық бойынша қосымша оқу тапсырды. Лоссберг жақын арада генерал шеніне көтеріліп, жазғы және күзгі Фландрия шабуылына қарсы 4-армияның қорғаныс шайқасын басқарды; ол "Батыс майданының өрт сөндірушісі ретінде танымал болды; OHL әрқашан дағдарыс ошағына жіберілді".

Әдебиет және музыка

Зигфрид Сассон "Генерал" поэмасында шайқасқа сілтеме жасайды. Англия-Уэльс лирикалық ақыны Эдвард Томас 1917 жылдың 9 сәуірінде, Пасхалық шабуылдың бірінші күні, артиллериялық оқтан қаза тапты. Томас жазған күнделіктері батыс майданындағы өмірдің айқын да қайғылы бейнесін, шайқасқа дейінгі айлардағы жағдайды көрсетеді. Прусттің аудармашысы К. К. Скотт Монкрифф 1917 жылдың 23 сәуірінде Монши-ле-Прёден тыс жердегі неміс бекіністеріне шабуыл жасағанда ауыр жарақат алды (осы үшін ол MC орденімен марапатталды), ал композитор Эрнест Джон Моран 1917 жылдың 3 мамырында Булькортқа жасалған шабуыл кезінде жарақаттанды.