Кіріспе

1990 жылы Джек Шолдер режиссерлік еткен американдық телефильм. Осы аттас мақалалар бар.

"Таң Сәулесінде" – 1990 жылы алғаш көрсетілген HBO түпнұсқа фильмі. Ол Уильям Прохнаудың 1983 жылғы "Троицаның баласы" романы негізінде түсірілген.

Сюжет

1991 жылы Кеңес Одағының наразы өкілдері НАТО мүшесі Түркиядан Донецк қаласына ядролық зымыран ұшырды. НАТО шабуыл жасап жатыр деген сенімде болған кеңестік автоматтандырылған қорғаныс жүйелері Америка Құрама Штаттарына баллистикалық зымырандарды (ICBM) бақырылған түрде жіберді. Донецк қиратылғаннан кейін Стратегиялық әуе қолбасшылығы (СӘК) күштерін жинап, СӘК қолбасшысы генерал Реннинг президенттен кең ауқымды қарсы шабуылға рұхсат беруді сұрады. Кеңес басшысы президентке наразылардың әрекеттерін түсіндірді. Екі елдің қарым-қатынасы жақсарып жатқанын айтып, АҚШ-тан бір қадам артқа шегінуді өтінді, бірақ әр тараптан 6-9 миллион адамды құрбан ететін, кеңес соққысына тең келетін АҚШ-тың қарсы соққысын қабылдауға дайын еді. Егер АҚШ толыққанды шабуылға шықса, Кеңес Одағы да солай жауап береді. Президент генерал Реннингпен пікір таласып жатқанда, кеңестік тарап екінші шабуыл жасағаны туралы хабарлама келді. Президент дереу АҚШ-тың ICBM-ін, бірнеше сағаттан кейін су асты кемелерінен баллистикалық зымырандарды (SLBM) ұшыруға және АҚШ Әуе күштерінің бомбалаушылары Кеңес Одағына жеткенде бірнеше бағытта шабуылға рұхсат берді. Генерал Реннинг кеңестік зымырандардың бірінші толқыны СӘК штаб-пәтеріне тиер алдында бұйрық берді және СӘК басшылығын "Алисаға" тапсырды – бұл АҚШ Әуе күштерінің ұшатын басқару ұшағы Looking Glass командасындағы Әуе күштері генералының кодтық аты. Президент Marine One тікұшағымен ұшып, екінші кеңестік шабуылдың Қытайға бағытталғанын білді, себебі олар кеңестіктерге қарсы өз зымырандарын атқан. Өзінің қателігін түсінген президент жазалау бұйрығын кері қайтаруға тырысты, бірақ оған үлкермес бұрын жақын жердегі ядролық жарылыс тікұшағын құлатып жіберді. Майор Кэссиди мен оның орынбасары капитан Мороу басқаратын B-52 бомбалаушысы "Полярлық аю 1" шақыру белгісімен Фэрчайлд әуе базасы қирағанға дейін ұшып кетті. Экипаж оқиғалардың күрделенуінен қорқып, ресейлік ұшқыштармен күрескенде ядролық жарқындық Мороның көзін жартылай соқыр етті, ал соңғы соққы толқыны экипаждың тағы бір мүшесін өлтірді. Бомбалаушы Ресейдің шығысына қарай ұшып барады. "Harpoon" атты американдық адмирал президенттік ұшақ платформасы Nightwatch басшысы болды. Президент өлді деп есептелгендіктен, олар ішкі істер министріне "Condor" атты кодтық есіммен ант берді. Harpoon Condor-ға кеңес көшбасшысының хабары, Қытайға қатысты қателік және алғашқы жазалаудың салдары туралы баяндады. Nightwatch-тағы кеңесші полковник Фарго Condor-ға американдық шабуылдарды жалғастыруды кеңес берді. Condor Фаргоның су асты кемелері зымырандары мен бомбалаушы шабуыл жоспарына келісті, Harpoon-ның атысты тоқтату туралы келіссөздер жүргізу туралы өтінішін қабылдамады және Алисаға шабуыл жоспарының қалған бөлігін орындауды бұйырды. Кэссиди мен Моро осы бұйрықтарға эмоционалды түрде жауап беріп, экипажын миссияны тоқтатуға көндірді. Фэрчайлдте отбасын жоғалтқан ұшқыш Тайлер парашютсыз секіріп өзін-өзі өлтірді, нәтижесінде екі ұшқыштан басқа бүкіл экипаж қаза тапты. Президент Marine One тікұшағының апат орнынан ауыр жарақаттандырылып, FEMA жедел баспанасына жеткізілді, онда ол Condor-дың бұйрықтарын білді. Ол кеңес президентімен байланысқа шығып, бір сағаттық кездесуге келісті. Looking Glass бортында Алиса Полярлық аю 1 шабуылдан бас тартқанын және кеңес эскадрильясы да жауап ретінде кері бұрылғанын байқады. Алиса Condor-дан АҚШ-тың қалған бомбалаушыларын кері шақыруын сұрады, осылайша атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізіледі. Condor оның орнына Алисаға Полярлық аю 1-ді түсіру үшін АҚШ әскери-теңіз күштерінің әскери-теңіз кемелері бар истребителдерді жіберуді бұйырды. Алиса күмәнмен қарады, ал Фарго Condor-ға ұшыру командасын Nightwatch арқылы жіберуге болатынын айтты. Condor Looking Glass-пен байланысын үзіп қойды. Президент Алисамен байланысқа шықты, ал Looking Glass бомбалаушыларды қайтаруға келісті, бірақ су асты кемелерінің шабуылдауын тоқтатуға өкілеттілігі жоқ. АҚШ-тың екі истребителі Тынық мұхиты үстінде Полярлық аю 1 ұшағын атып түсіру үшін тосқауылға алды, бірақ олардың әскери-теңіз кемесі батып кеткен кезде шабуылдан бас тартып, Полярлық аю 1 ұшағына сәттілік тіледі. Президент ақыры Condor-мен байланысқа шықты. Оны жалған тұлға деп қорқып, Condor Nightwatch қызметкерлеріне су асты кемелерімен байланысып, ұшыру бұйрықтарын беруге бұйрық берді. Алиса мен Looking Glass экипажы Nightwatch-ке ұшақтарын қағыстыруға шешім қабылдады, Condor ұшыру бұйрықтарын жібермес бұрын, ал Nightwatch ұшқыштары өзінің ұшағын Looking Glass жолына бұрып, құрбан болды. Президент американдық күштеріне атысты тоқтату туралы хабарламаны сәтті жіберді, ал Кэссиди мен Моро Гавайиге қарай ұшып, отынының аралға жеткізіп жетпейтініне көз жеткізбесе де, әлемнің болашағы бар екеніне қуанды.

Өндіріс

Негізгі түсірілім 1989 жылдың 7 тамызынан қыркүйек айының соңына дейін жүргізілді. B-52 бомбалаушысы және Boeing E-4 сияқты әскери техниканы қолдану Стратегиялық әуе қолбасшылығының іс-қимылын шынайы бейнелеуге мүмкіндік берді.

Бастапқы материалдан айырмашылықтар

Роман мен фильмнің сюжеті арасында екі маңызды айырмашылық бар. Біріншісі, романдағы дағдарыс АҚШ-тың әскери күшеюімен теңесе алмайтындықтан, Кеңес Одағының қасақана шабуылынан басталады. Екінші маңызды айырмашылық – фильмде Моро мен Кассиди арасындағы романтикалық желі, ол кітапта жоқ; кітаптағы кейіпкерлер мұндай қарым-қатынас туралы әңгімені тірісінше мойын бұрмалайды.

Қабылдау

"Таң Сәулесінде" фильміне қатысты заманауи сын-пікірлер ядролық державалардың қақтығысына тоқталып, фильмге жоғары баға берді. "Кабельдік телеарна үшін түсірілген фильмдердің ішінде "Таң Сәулесінде" сияқты әдемі әрі тиімдісі болған емес. Жылдам дамытылатын, күрделі, кейде сәл қиялдауға берілген, бірақ HBO арнасының ең жақсы түпнұсқа фильм жобасы." "Жоғары өндіріс сапасы, жақсы арнайы эффектілер және күтпеген жерден танымал актерлер тобымен, бұл телефильм үшін жасалған орташадан асып түсетін қызықты драма." Жақындағы сын-пікірлер де осыған ұқсас болды: "Бұл, мүмкін, осы масштабтағы Суық соғыс қақтығысының соңғы фильмі, бірақ бәрібір тартымды драма." Сондай-ақ, "Matte World Digital" арнайы визуалды эффектілердегі ең үлкен жетістік үшін марапат алды. Сонымен қатар, Мартин Ландау 1991 жылғы Cable Ace сыйлығының "Фильм немесе мини-сериалдағы үздік қосалқы актер" номинациясына ұсынылды, бірақ осы фильмдегі әріптесі Джеймс Эрл Джонсқа есе жіберіп, ол "Жылу толқыны" үшін жеңіске жетті.