Генри Констебль: Ағылшын ақыны және саяхатшысы

Кіріспе

Англия ақыны (1562–1613)

Генри Констебл (1562 – 9 қазан 1613) – ағылшын ақыны, ең белгілісі – «Диана» шығармасы, ағылшын тіліндегі алғашқы сонеттер циклінің бірі. 1591 жылы ол католик дініне ауысты және бірнеше жыл бойы Еуропа құрлығында сүргінде өмір сүрді. Король Джеймс таққа отырғаннан кейін Англияға оралды, бірақ көп ұзамай Тауэрде және Флот түрмелерінде тұтқынға алынды. 1613 жылы Льеж қаласында жер аударылып қайтыс болды.

Отбасы

Генри Констебл 1562 жылы Тренттегі Ньюарк қаласында дүниеге келді. Ол сэр Роберт Констеблдің (1591 жылдың 12 қарашасында қайтыс болды) және Энтони Форстердің жесірі Кристиана Дабриджкорттың жалғыз баласы, сондай-ақ Уорикширдегі Лэнгдон Холлдан шыққан Джон Дабриджкорттың қызы еді. Оның әкесінің ата-аналары – сэр Роберт Констебл (1495 жылға дейін – 1558 жылдың 29 қазаны) және Джордж Маннерстің қызы, 11-ші Рос бароны, сонымен қатар Томас Маннерстің, 1-ші Ратланд графының әпкесі. Салливанның сөзіне сүйенсек, Роберт Констебл неке арқылы алған байланыстары оған "әскери қызмет және мемлекеттік лауазымдарға жол ашты". Констебл 1569 жылғы Солтүстік көтерілісінен кейін Томас Радклифф, Сассекстің 3-ші графының басшылығымен науқанда қызмет етті және Сассекс оны Бервик қаласында рыцарь дәрежесіне көтерді. Ол 1576 жылдан 1578 жылға дейін Бервиктің маршалы болды және 1588 жылдың 4 тамызынан бұрын артиллерия генерал-лейтенанты болып тағайындалды. Сол жылы оның Генри есімді ұлы дүниеге келді, ол роялист армиясының офицері және 1-ші Данбар виконты атанды. Басқа балаларының ішінде дін қызметкерлерін жасырған Дороти Лоусон да болды.

Мансап

Генри Констебл 1578 жылы Пасхада Кембридждегі Сент-Джон колледжінде қарапайым студент ретінде оқуға түсіп, 1580 жылы 29 қаңтарда бакалавр дәрежесін алды. Кембридждегі замандасы - Роберт Деверэ, 2-ші Эссекс графы. Ол 1583 жылы 21 ақпанда Линкольн қонақ үйіне тіркелді, бірақ оның құқық тағылымы туралы қосымша мәлімет жоқ. Сол жылдың 12 қыркүйегінде Констебл Шотландияда болды. Содан кейін ол 14 желтоқсан 1583 және 1585 жылдың сәуірі аралығында Парижге, әкесінің досы сэр Фрэнсис Уолсингхэм ұсынысымен, ағылшын елшісі сэр Эдвард Стаффордтың басшылығында қызметке жіберілді. 1585 жылдың мамырында ол Гейдельбергте болды және Польшаға сапарлаған болуы мүмкін. Салливанның сөзіне сүйенсек, осы кезеңде Констебл протестанттық мүдделердің өкілі ретінде әрекет етті. Констебл 1588-1589 жылдары ағылшын сарайында болған болуы мүмкін, өйткені ол 1588 жылдың наурыз айында туысы Джон Маннерс, Ратлендтің 4-ші графының жерлеу рәсіміне қатысқан және 1589 жылы Арабелла Стюартпен байланыста болған. Осы кезеңде ол Елизавета патшайымның сүйіктілерінің бірі болды деген қауесет тарады. Ол 1589 жылы король Джеймс VI-ның үйлену тойына орай Эдинбургке жіберілді және сол кезде Роберт Деверэ, 2-ші Эссекс графының шеңберіне кірді. Оның діни нанымы сырттай қарағанда протестанттық болды. Осы шамада ол 1589 жылдың қыркүйегінде жарық көрген «Гугеноттар ілімінің сынағы» (Examen pacifique de la doctrine des Huguenots) атты анонимді трактаттың авторы деп есептеледі. Салливанның пікірінше, ол римдік католик ретінде өз отандастарын жаңадан таққа отырған Генрих IV-ті қолдауға шақырған. Констебл 1589 жылдың қазанында француз дипломаты Жан Хотменмен бірге Шотландиядан кеткен сияқты, бірақ 1590 жылы қайтып оралды және «Қыстың суығы мен теңіздің қатуы себепті Данияда ұзақ тұрған Шотландия короліне» арналған сонет жазды. 1591 жылы Констебл Руанды қоршауға алған Эссекс әскерлерімен бірге Нормандияға барды. Францияға келгеннен бастап, 1591 жылдың 12 қарашасында әкесі қайтыс болғанға дейін Констебл ашық түрде католицизмді қабылдады. Генрих IV оған шағын зейнетақы тағайындады. Келесі он жыл бойы ол негізінен Парижде тұрды, бірақ 1595 жылы Римге сапарлады. 1596 жылдың 3 қазанында ол Руанда болды, онда Шрусберидің 7-ші графы Гилберт Талбот сэр Роберт Сесилге былай деп жазды: «Мынау Х. Констебл; ол менің компанияма араласпау үшін, мен мистер Эдмундтан оған менің қалауымды жеткізуін сұрадым, ол маған келмеуіне, жазбауына немесе жібермеуіне рұқсат берді, ол осы уақытқа дейін орындады». Осы кезеңде ол Антверпен мен Брюссельде де болды. 1597 жылға дейін ол Эссекс тобымен байланысын сақтап, Эссекске және Энтони Бэконға хат жазды. Ол Елизавета патшайымға адалдығын сақтап, Испанияның Филипп II-нің қызы, испан инфантасының талабына қарағанда король Джеймстің ағылшын тағына деген құқығын қолдады. 1599 жылдың 1 наурызында Констебл Шотландиядағы Литке келді және корольге қол жеткізіп, қыркүйекке дейін корольмен «аң аулап, поэзия мен дін туралы әңгімелесті». 1600 жылы ол Римге тағы да сапарлап, Папа Климент VIII-ден король Джеймске тағы бір сапарға рұқсат сұрады. Джеймс патшалыққа келгеннен кейін Констебл Англияға қайтуға үміттеніп, алдымен Шотландиядағы достарынан қолдау сұрады, содан кейін 1603 жылдың 11 маусымында өзінің туысы Роджер Маннерске, Ратлендтің 5-ші графына және сэр Роберт Сесилге хат жазды. Сол жылдың желтоқсанында ол сарайға оралды және 1604 жылдың 8 ақпанында мұрагерлік жерлеріне иелік ету туралы жарлық алды. Алайда, корольге католиктерге төзімділік таныту жоспарларын іске асыруға тырысуы оның 1604 жылдың 14 сәуірінен 9 шілдесіне дейін Тауэрде қамалуына әкелді. Венеция елшісі Николо Молин Констеблдің Париждегі Папаның нунциусына немесе елшісіне жазған хаттары ұсталғанын естіді, бұл оның тұтқындалуына себеп болды. Констебл үй қамауына алынып, мұрасынан айырылды. Ол 1608 жылдың 11 ақпанында Флота түрмесінде болды, сол кезде Джон Чемберлен сэр Дадли Карлтонға сэр Тоби Мэтью босатылғаннан кейін «Гарри Констебл оның орнына келді және сол жатақханада ұялады» деп жазды. Констебл кем дегенде бір рет қайта түрмеге қамалған. 1610 жылдың 31 шілдесінде оған Англиядан кетуге рұқсат берілді. Ол Парижге оралды, ал 1611 жылдың 27 қарашасында Джон Чемберлен сэр Дадли Карлтонға оның өлімі туралы хабарлады: «Сэр Уильям Боуз жақында қайтыс болды, және біз Гарри Констеблдің Францияда сол жолмен кеткенін естідік». Оның қызметі туралы 4 қыркүйек 1612 жылы өткен теологиялық пікірсайысқа қатысқаны туралы жазбадан басқа көп мәлімет жоқ. 1613 жылы оның досы кардинал Перрон оны Лиежге ағылшын протестант дін қызметкерін, Бенджамин Кариерді дінге көндіру үшін миссиямен жіберді. Констебл 1613 жылдың 9 қазанында Лиежде қайтыс болды.

Henry Constable matriculated as a fellow commoner at St John's College, Cambridge at Easter 1578, and took his BA on 29 January 1580. His contemporary at Cambridge was Robert Devereux, 2nd Earl of Essex. He was enrolled at Lincoln's Inn on 21 February 1583, but there is no further record of his legal studies. On 12 September of that year Constable was in Scotland. He was then posted to Paris on the recommendation of his father's friend, Sir Francis Walsingham, serving under the English ambassador there, Sir Edward Stafford, between 14 December 1583 and April 1585. In May 1585 he was at Heidelberg, and he may have travelled to Poland. During this period, according to Sullivan, Constable acted as a spokesperson for Protestant causes. Constable was probably at the English court during 1588–9, as he is recorded as having attended the funeral of his kinsman, John Manners, 4th Earl of Rutland, in March 1588, and as having been in contact with Arabella Stuart in 1589. During this period he was reported to have been one of Queen Elizabeth's favourites. He was sent to Edinburgh in 1589 on the occasion of King James VI's marriage, and by this time was a member of the circle of Robert Devereux, 2nd Earl of Essex. His religious convictions were still to outward appearances Protestant. About this time he is credited with having written the anonymous tract Examen pacifique de la doctrine des Huguenots, published in September 1589, in which, according to Sullivan, he wrote as a Roman Catholic urging his countrymen to support Henri IV, who had just been crowned King. Constable seems to have left Scotland with the French diplomat Jean Hotman in October 1589, but returned in 1590, and wrote a sonnet, "To the King of Scotland upon the occasion of his longe stay in Denmarke by reason of the coldnesse of the winter and the freezing of the sea." In 1591 Constable went to Normandy with the English forces under Essex who laid siege to Rouen. At some time between his arrival in France and the death of his father on 12 November 1591 Constable openly embraced Roman Catholicism. Henri IV granted him a small pension. For the next decade he was principally based in Paris, but travelled to Rome in 1595. On 3 October 1596 he was in Rouen, from which Gilbert Talbot, 7th Earl of Shrewsbury, wrote to Sir Robert Cecil that 'Here is Mr. H. Constable; who, lest he should have intruded himself into my company, I desired Mr Edmunds to let him know my desire he should forbear either coming, writing, or sending unto me, which he hath hitherto performed'. During this period he was also in Antwerp and Brussels. Until 1597 he kept up his connections with the Essex circle, writing to Essex himself and to Anthony Bacon. He continued to claim loyalty to Queen Elizabeth, and supported King James' claim to the English throne in preference to the claim of the Spanish Infanta, daughter of Philip II of Spain. On 1 March 1599 Constable arrived at Leith in Scotland, and eventually obtained access to King James, remaining until September, 'hunting and conversing on poetry and divinity' with the King. In 1600 he again travelled to Rome to seek Pope Clement VIII's approval of another visit to King James. On James's accession Constable hoped to return to England, and wrote first to friends in Scotland for support, and on 11 June 1603, to his kinsman, Roger Manners, 5th Earl of Rutland, and to Sir Robert Cecil. By December of that year he was back at court, and was granted a warrant on 8 February 1604 by which he obtained possession of his inherited lands. However his continued pursuit of plans to influence King James towards toleration of Catholics resulted in his imprisonment in the Tower, where he remained from 14 April to 9 July 1604. The Venetian ambassador Nicolò Molin heard that Constable had written letters to the Papal nuncio or envoy in Paris, which were intercepted, leading to his arrest. Constable was subsequently placed under house arrest, and deprived of his inheritance. He was in the Fleet prison on 11 February 1608, when John Chamberlain wrote to Sir Dudley Carleton that no sooner was Sir Tobie Matthew released, and 'no sooner gan nor his nest scant cold, when Harry Constable was committed in his roome and nestles in the same lodging'. Constable was imprisoned on at least one other occasion. On 31 July 1610 he was granted licence to leave England. He returned to Paris, and on 27 November 1611 rumours of his death were passed on by John Chamberlain to Sir Dudley Carleton: 'Sir William Bowes is lately dead, and we hear that Harry Constable hath taken the same way in Fraunce'. Little more is known of his activities apart from the record of his presence at a theological disputation on 4 September 1612. In 1613 his friend, Cardinal Perron, sent him to Liège on a mission to convert an English Protestant divine, Benjamin Carier. Constable died at Liège on 9 October 1613.