Кіріспе

283–284 жылдары Рим императоры болған

Ерте өмір және Карус билігі

Нумериан Карустың кіші ұлы болды. 282 жылы Ретия және Норикумдағы Жоғарғы Дунай легиондары император Пробқа қарсы бүлік жасағаннан кейін, император Нумерианның әкесі, преториандық префект Марк Аврелий Карусты император деп жариялады, осыдан кейін Проб қаза тапты. Бір дерек бойынша, Карус өзі императорға қарсы көтерілді, ал Сербиядағы Сремска Митровицада орналасқан Пробтың әскері Каруспен шайқасуға ниеттенбеді және өз императорын өлтірді. Historia Augusta және Гиббонның пікіріне сәйкес, оның көзқарасы негізінен Historia Augusta-ға сүйенеді, Карус Пробтың өліміне кінәлі емес еді және қылмыскерлерге қатаң жаза тағайындады. Алпыс жасқа толған Карус әулет құруды қалап, бірден Карин мен Нумерианды Цезарь дәрежесіне көтерді. 283 жылы Карус Каринге Батысты басқаруды тапсырып, Нумерианмен және преториандық префект Арий Апермен бірге Сасанидтерге қарсы соғыс үшін Шығысқа аттанды. Сасанидтер Шапурдың қайтысынан бері мұрагерлік дауға тартылып, Карустың ілгерілеуіне қарсы тұруға жарамсыз болды. Зонарас, Евтропий және Фесттің мәлімдемесінше, Карус парсыларға қарсы маңызды жеңіске жетіп, Тигрдің екі жағасында орналасқан Селеукия және Сасанидтердің астанасы Ктесифонды (қазіргі Аль-Мадаин, Ирак маңы) басып алды. Осы мерекелік оқиғаға орай Нумериан, Карус және Карин Перси максими атағын алды. Карус 283 жылдың шілдесінде немесе тамыздың басында қайтыс болды.

Нумериан мен Карин Аугусти ретінде

Карустың өлімі Нумериан мен Каринді жаңа Августтар етіп қалдырды. Карин тез арада Галлиядан Римге жол тартып, 284 жылдың қаңтарында келді, ал Нумериан шығыста қалды. Римдіктердің Персиядан кері шегінісі тәртіпті және қарсылықсыз болды, себебі парсы патшасы Бахрам II әлі де өзінің билігін орнатуға күш салып жатқан еді. 284 жылдың наурызына қарай Нумериан Сириядағы Эмесаға (Хомс) ғана жетті; қарашаға қарай Кіші Азияға ғана жетті. Эмесада ол әлі де тірі және денсаулығы жақсы болған, өйткені ол өзінің атына қол қойылған жалғыз рескрипт шығарды. 284 жылдың соңына дейін Кизикуста оның атына монеталар соғылды, бірақ ол сол кезде әлі де көпшілік назарында болған-болмағанын білу мүмкін емес. Эмесадан кейін Нумерианның қызметкерлері, оның ішінде префект Апер, Нумерианның көзі қабынуынан зардап шеккенін және жабық каретада саяхаттауға мәжбүр болғанын хабарлады. Армия Вифинияға жеткенде, Нумерианның әскерлерінің кейбіреулері каретадан шіріген мәйіт секілді иіс сезді. Алайда Гиббон Нумерианның шірігенінің иісі туралы хабарды қынжырлы күлкімен жоққа шығарады: "Император үйінде еш хош иіс таба алмады ма?"

Нумериан қайтыс болғаннан кейін

284 жылы қарашада Никомедияда (Измит) Апер қолдау іздеу әрекеттеріне қарамастан, Нумерианның қазасы туралы ресми түрде хабарлады. Шығыс армиясы жаңа Августқа бірауыздан құрмет көрсетті. Диоклетиан императорлық мақтаны қабылдап, қылышын күн сәулесіне көтеріп, Нумерианның өліміне өзінің қатысы жоқ екеніне ант берді. Ол Апердің Нумерианды өлтіргенін және сол құбылысты жасырғанын мәлімдеді. Диоклетиан армияның барысында Аперді өлтірді, оны байлап әскер алдына алып келген еді.

Кейіпкер

"Август тарихы" бойынша, Нумериан көрнекті әдеби қабілеттерімен, өте жағымды мінезімен және ұлы шешен және ақын ретінде белгілі болған. Сенат оған "Ең шебер шешенге" деген жазуы бар ескерткіш орнатқан деседі.

Екіншілік көздер

Барнс, Тимоти Д. Константин және Евсевий. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1981. Барнс, Тимоти Д. Диоклетиан мен Константиннің жаңа империясы. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1982. Боуман, Алан К. "Диоклетиан және бірінші тетрархия". «Кембридж ежелгі тарихы», XII том: Империяның дағдарысы, Алан Боуман, Аверил Камерон және Питер Гарнси редактерлігімен, 67–89 беттер. Кембридж университетінің баспасы, 2005. Лидбетер, Уильям. "Карус (282–283 ж.с.)". De Imperatoribus Romanis (2001a). 2008 жылғы 16 ақпанда қарастырылды. Лидбетер, Уильям. "Нумериан (283–284 ж.с.)". De Imperatoribus Romanis (2001b). 2008 жылғы 16 ақпанда қарастырылды. Лидбетер, Уильям. "Карнус (283–285 ж.с.)". De Imperatoribus Romanis (2001c). 2008 жылғы 16 ақпанда қарастырылды. Матизен, Ральф В. "Диоклетиан (284–305 ж.с.)". De Imperatoribus Romanis (1997). 2008 жылғы 16 ақпанда қарастырылды. Поттер, Дэвид С. Қоршаудағы Рим империясы: б.з. 180–395. Нью-Йорк: Рутледж, 2005. Қатты мұқабалы кітап. Жұмсақ мұқабалы кітап. Саузерн, Пэт. Северустан Константинге дейінгі Рим империясы. Нью-Йорк: Рутледж, 2001. Уильямс, Стивен. Диоклетиан және Римнің жаңаруы. Нью-Йорк: Рутледж, 1997.