Кіріспе

24 маусымда аталатын мереке – Сент-Жан Баптист күні, ағылшын тілінде Сент-Жан Баптист күні деп те аталады. Бұл мереке Канаданың Квебек провинциясында 24 маусымда аталады. Оны француз қоныс жайлаушылары әкелген, олар Жақия Баптисттің туған күнін тойлаған. 1925 жылы Квебекте бұл күн мемлекеттік мереке деп жарияланды, сонымен қатар Квебек ұлттық мерекесін ұйымдастыру комитеті провинция бойынша қаржыландырылатын шараларды ұйымдастырды.

Шығу тегі

Сент-Жан Креститель мерекесі немесе жазғы күн тоғысы Францияның ежелгі тәртібі кезінде өте танымал болған және бүгінгі күнге дейін Дания, Норвегия, Швеция, Финляндия, Эстония, Испания, Латвия, Ирландия және Литва сияқты бірнеше елде діни мереке ретінде тойланады. Бұл дәстүр Канадаға алғашқы француз қоныс аударушыларымен бірге келді. Солтүстік Америкада Сент-Жан Баптист мерекесін тойлау туралы алғашқы жазба 1606 жылға дейін барып жетеді, сол кезде болашақ Акадияға бет алған қоныс аударушылар Ньюфаундленд жағалауында 23 маусымда демалыс алған. Иезуиттердің хабарламаларына сәйкес, мерекелер туралы екінші айға алу 1636 жылғы 23 маусымда Сент-Лоуренс өзенінің жағасында от жағылып, бес зеңбірек оғы атылған кезде болды. Төменгі Канадада 1834 жылы Сент-Жан Баптисттің туған күнін тойлау патриоттық сипатқа ие болды, бұл бастаманы «La Minerve» газетінің негізін қалаушыларының бірі, кейіннен Сент-Жан Баптист қоғамының бірінші президенті болған Людгер Дюверней жасады. 1834 жылдың көктемінде Дюверней және басқа патриоттар Монреалда ирланд диаспорасының мерекесі – алғашқы Сент-Патрик күнін тойлауға қатысты. Бұл оған және басқаларға барлық канадалықтар мен олардың достары үшін сондай нәрсені ұйымдастыру туралы ой берді. Сол 24 маусымда Джордж Этьен Картьедің «Ô Canada! mon pays, mes amours» әні алғаш рет Монреальдың 60-қа жуық франкофон және англофон қатысқан ұлы патриоттық кеш барысында, бұрынғы Виндзор станциясының жанындағы заңгер Джон МакДоннеллдің бағында орындалды. Әндегі Канада – бұл Төменгі Канада, қазіргі Квебектің оңтүстігі. «Патриот партиясы», «Америка Құрама Штаттары», «Ирландия» және «Тоқсан екі резолюция» партиясына көтерілістер жасалды. Екі күннен кейін «La Minerve» газеті былай деп қорытындылады: «Канадалықтардың бірлігін нығайтуға бағытталған бұл мереке әрине жемісін береді. Ол жыл сайын ұлттық мереке ретінде тойланады және ең жақсы нәтижелерге әкеледі». Бұл мереке 1835, 1836, 1837 жылдары қайталанды. Төменгі Канада көтерілісі кезінде бүлікшілердің жеңілісінен және одан кейінгі әскери жазалау шараларынан кейін бұл күн бірнеше жыл бойы тойланбады. Сонымен қатар, алғашқы Сент-Жан Баптист шерулері ұйымдастырылды, олар уақыт өте келе маңызды дәстүрге айналды. Аллегориялық шерулер 1874 жылы енгізілді. 1880 жылғы 24 маусымда Сент-Жан Баптист қоғамы Солтүстік Америкадағы барлық франкофондық қауымдардың жиынына ұйымдастырды. Бұл оқиға француз канадалықтарының бірінші ұлттық конгресі (Congrès national des Canadiens français) болды. Осы кезде Квебек қаласының тұрғындары Квебек Жоғарғы сотының судьясы Адольф Базиль Рутье жазған өлеңге негізделген Каликса Лавалледің «Ô Canada» әнін бірінші болып естіді. Ән Сент-Жан Баптист қоғамының тапсырысымен жазылған. Ол жақсы қабылданып, бірақ көп жылдар бойы кеңінен танымал болған жоқ. 1901 жылы патшалық сапарға арналған ағылшын тіліндегі мәтін жазылды. 1980 жылы «O Canada» Канаданың ресми ұлттық әнұраны болды. 1908 жылы Папа Пий X Иоанн Крестительді француз канадалықтарының қамқоршысы деп жариялады. 1914 жылдан 1923 жылға дейін шерулер өткізілмеді. 1925 жылы Монреальде Лудгер Дювернейдің кешін өткізгенге 91 жыл өткен соң, 24 маусым Квебек провинциясында заңды мереке болып белгіленді.

Ұлттық мереке

Квебекте 24 маусым (Сен-Жан Баптист күні) немесе провинциялық мереке Еңбек стандарты туралы заң бойынша ресми түрде төленетін мемлекеттік мереке болып саналады. Бұл күнді мемлекеттік мереке деп жариялау арқылы, ол француз канадалықтары мен католиктер ғана емес, барлық квебектер үшін мерекеге айналды. Мерекелеулер MNQ-ның шараларының нәтижесінде бірте-бірте діни сипатынан айырылды және 23 және 24 маусым қазіргі танымал күндерге айналды. Көптеген шаралар мереке күнінің алдындағы түні өтеді.

Мерекелік шараның саяси сипаты

Тыныш революция кезінде және одан кейін бірден Сент-Жан Баптист күні саяси маңызы зор болды. Мерекелік шаралармен байланысты діни символика Квебек сепаратизмінің саяси идеалдарымен ауыстырылды. Вице-король ретінде әрқашан бірлік пен екі тілділікті қолдаған генерал-губернатор Жорж Ванье 1964 жылы Сент-Жан Баптист күні Монреальде Квебек тәуелсіздігін жақтаушылардың назарына ілікті. Олар "Vanier vendu" ("Ванье сатылды") және "Vanier fou de la Reine" ("Ванье, королеваның қызықшысы") деген жазуы бар плакаттарды ұстады. Төрт жылдан кейін, жалпы сайлау алдында жаңа премьер-министр Пьер Трюдо қатысқан кезде Сент-Жан Баптист күні тәртіпсіздіктер орын алды. Бір топ наразылар премьер-министрге бөтелке лақтырып, оны салтанатты шараға келмейтін етуге тырысты. Трюдо видеоға түсірілгенінде, ол өзінің квебектік екенін және мас жұрттың қорқытуына бойын бұрар емес екенін айтып, қоршауға түсуден немесе трибунадан кетуден бас тартты. Бұл оқиға Radio Canada және CBC телеарналарының кешкі жаңалықтарында көрсетілді. Көптеген адамдар бұл әрекетін батылдық деп бағалады, премьер-министрдің қарсылығы сайлаушыларға әсер етті және келесі күні Либералдық партиясының үлкен көпшілік дауыспен жеңіске ие болуына септігін тигізді. 1969 жылғы Монреаль шеруін француз тіліндегі SRC телеарнасы көрсеткен кезде, кинорежиссерлер Бернар Госселин мен Пьер Перро ұлтшылдық және сарказмға толы пікірлер білдіргеннен кейін эфирден кетуі сұралды. Олар бір кезде мақтаныш министрлігі мен шағымдану комиссарының құрылуын ұсынды. Осыдан кейін қақтығыс болып, Сент-Жан Баптист символы қиратылды. Бұл шерудің тоқтатылуына әкеп соқты, ол келесі жылы өткізілмеді. 2009 жылдың маусым айында Монреальдегі жергілікті мереке бағдарламасына екі тілді, ағылшын және француз тілдерінде сөйлейтін Лейк оф Стью және Бладшот Билл топтары қосылды. Олардың әндерін ағылшын тілінде орындайтындары белгілі болған соң, бірнеше шағым түсті және кейін музыканттарға мерекелік шараларға қатысуға тыйым салынды. Сент-Жан Баптист қоғамының президенті Марио Болиу Квебек провинциясының ресми тілі француз тілі екенін айтып, музыканттардың концерттерін тоқтату туралы шешімді қорғады. Алайда, ағылшын және француз тілдерінде сөйлейтін қауымдастықтардың наразылығынан кейін, бұл екі топқа ағылшын және француз тілінде ән айтуға рұқсат беріліп, бағдарламаға қайта қосылды. Дегенмен, мемлекеттік ереже бойынша Сент-Жан бағдарламасы француз тілінде жүргізілуі керек (мұндай халықаралық және ұлттық деңгейде танымал ағылшын тілді әртістердің өзі, мысалы, Марта Уэйнрайт және Патрик Уотсон). Фестивальге мүмкіндігінше көп адамды тартуға тырысып, топтар креол тілінде ән шырқады және 2008 жылғы мерекеде "дүниедегі алғашқы аборигендік алгонкин тіліндегі рэпер" Самиан Монреальдің мерекесінде өнер көрсетті. Монреаль метросы мерекелік шараның инклюзивтілігін көрсету үшін станциялардағы және пойыз ішіндегі ақпараттық экрандарда мына ұранымды көрсетіп тұрады: "Bonne Saint Jean Baptiste à tous et à toutes avec surtout ce sentiment de se sentir membre à part entière de cette communauté québécoise diverse et fière!" ("Баршаңызға және әсіресе Квебектің әртүрлі және мақтанышты қауымының толыққанды мүшесі екенін сезінуге бақытты Сент-Жан Баптист күні!"). 2017 жылы Fête nationale шеруінде ақ нәсілді әртістер танымал квебек әнұранын орындап тұрғанда, беже киім киген бірнеше қара нәсілді жастар оларды итеріп жіберді. Көрермендер бұл көріністі нәсілшілдік және құлдықтың символы деп түсіндірді.