Кіріспе
Киренаиканың грек патшасы Магас (; б.з.д. 317 жылға дейін туған – б.з.д. 250 жыл, 276 – б.з.д. 250 жылдар аралығында билік еткен) Киренаиканың грек патшасы болды. Анасының Птолемей I-ге екінші рет үйленуі арқасында ол Птолемей әулетінің мүшесі атанды. Ол Киренаиканың (қазіргі Ливия) ежелгі Египеттің грек Птолемей әулетінен тәуелсіздігін жеңіп алып, б.з.д. 276 жылдан б.з.д. 250 жылға дейін Киренаика патшасы болды.
Magas of Cyrene (; born before 317 BC – 250 BC, ruled 276 BC – 250 BC) was a Greek King of Cyrenaica. Through his mother’s second marriage to Ptolemy I he became a member of the Ptolemaic dynasty. He managed to wrest independence for Cyrenaica (in modern Libya) from the Greek Ptolemaic dynasty of Ancient Egypt, and became King of Cyrenaica from 276 BC to 250 BC.
Отбасылық тарихы және ерте өмір
Магас – македондық ақсүйек Береника мен оның тұңғыш күйеуі Филиптің тұңғыш ұлы болды. Филип Ұлы Александрдың жорықтарында әскери офицер болып қызмет еткен. Оның екі кіші әпкесі болды: Эпирлік Антигона және Сиракузалық Теоксена. Оның әкесі Филип, Аминтастың аты-жөні белгісіз анасынан туған ұлы еді. Плутарх (Пирр 4.4) оның әкесі бұрын үйленгенін және балалары болғанын, соның ішінде оған туған қыздары да бар екенін айтады. Филипп Македон патшасы Ұлы Александрдың қызметінде әскери офицер болып қызмет етті және Александрдың соғыстарында фаланганың бір бөліміне қолбасшылық еткенімен белгілі болды. Магастың анасы Береника Эордеядан шыққан. Ол жергілікті белгілі ақсүйек Магас пен ақсүйек Антигонаның қызы еді. Берениканың анасы – қуатты регент Антипатрдың немересі болған. Магас атасының құрметіне ат қойылған. Шамамен 318 жылға дейін Магастың әкесі Филип табиғи себептерден қайтыс болды. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін Береника балаларын Птолемей патшалығына алып кетті, онда олар Берениканың туысы Евридиканың сүйемелдемесінде болды. Евридика сол кезде Птолемей I-нің әйелі, алғашқы грек фараоны және Птолемей әулетінің негізін қалаушы еді. 317 жылға қарай Птолемей I Береникаға ғашық болып, Евридикадан бас тартып, оған үйленді. Птолемейге үйленгеннен кейін Береника Мысыр патшайымы және Птолемей әулетінің ана патшайымы атанды. Осылайша Магас Птолемей I-нің өгей ұлы болды; ол өгей әкесінің сарайында тұратын мысырлық ханзада болды және Птолемей әулетінің мүшесі еді. Оның анасы Птолемей I-ге үш бала тартты: патшайым Арсиноэ II, ханшайым Филотера және патша Птолемей II.
Киренаиканың губернаторы және патшасы
Киринея билеушісі Офеллас қайтыс болғаннан кейін шамамен бес жыл өткен соң, 20 жас шамасындағы Магас, Египетте билік құрып отырған Птолемейлерден – анасы Береника I патшайым мен әкесі Птолемей I-ден Киринеяның басқарушысы қызметін алды. 283 ж.б.д. әкесі Птолемей I қайтыс болғаннан кейін Магас бірнеше рет Киринеяның тәуелсіздігін әкесінің мұрагері, анасының туған інісі Птолемей Филадельфтан тартып алуға тырысты, содан 276 ж.б.д. шамасында өзін патша деп жариялады. Магас қайтыс болғаннан кейін Апама II қызы Береника II мен Птолемей III арасындағы некелік одақты бұзып, қызы мен тақты Антигонид әулетінің патшасы Димитрий I Полиоркеттің ұлы Димитрийге ұсынды, ол Киринеяның жаңа патшасы болды. Бұл Антигонидтерге Птолемей мемлекетінің батыс жағын стратегиялық тұрғыдан бақылауға мүмкіндік берді.
Үндістанмен қарым-қатынастар
Магас сол кездегі үндістан императоры Ашокаға атымен таныс болған, және ол үндістаннан буддалық елшілерді қабылдаған болуы мүмкін: шындығында Магас Ашоканың буддизмді таратушылардың бірі ретінде Ашоканың жарлықтарында есімдері тіркелген. Ашока сондай-ақ эллинистік патшалықтардың аумағында адамдар мен жануарлар үшін емдік шөптерді дамытуға ынталандырғанын мәлімдейді. Батыс деректерінде мұндай елшілер туралы жазбалар жоқ. Дегенмен, Кирине қаласынан шыққан, Магас билік еткен Киринейлік философ Гегесийдің кейбір тұжырымдары буддизммен ұқсас болғандықтан, Ашоканың буддалық миссионерлерінің үйретулеріне ықпал еткені айтылады. Дегенмен, Магас үндістан туралы жақсы білген болуы мүмкін. Оның әкесі Филип, Александр Ұлының жорықтарында фаланга офицері болған. Кейіннен, Магас Птолемей сарайында тәрбиеленгендіктен, Александрдың жорықтарында генерал болған әкесі Птолемей I-ден үндістан туралы бірінші қолдан мәліметтер алған болуы керек. Магас Киринедегі алдыңғы басшысы, Птолемейлік губернатор Офеллас та Александрдың үндістандағы офицерлерінің бірі болған, ол Инд өзені бойымен жасалған экспедиция кезінде триремаларының біріне жауапты болды. Магас, бәлкім, үндістанға қатысты мәселелерді осындай үндістан жорықтарының ардагерлерімен байланысы арқылы жақсы білген.