Адам фон Фульда: 15 ғасыр неміс композиторы мен музыка теорияшысы
Adam of Fulda
Адам фон Фульда (1445-1505) – неміс композиторы және музыка теорияшысы. Өмірі, шығармашылығы, Глеареннің "Dodecachordon" еңбегіндегі орны туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам Фулдалық (шамамен 1445 – 1505) – 15 ғасырдың екінші жартысындағы неміс композиторы және музыка теориясының маманы. Ол Фулда қаласында туып, Виттенбергте қайтыс болды. Генрих Глареннің «Додекахордон» еңбегінде ол «Francum Germanum», яғни неміс текті деп сипатталған. Адам Фулда кейде өзін «musicus ducalis» (сарбаздық музыкант) деп атайды. Ол сондай-ақ Гиллем Дюфаны (1400–1474) өзінің замандасы ретінде еске алады.
Adam of Fulda (c. 1445 – 1505) was a German composer and music theorist of the second half of the 15th century. He was born in Fulda and died in Wittenberg. In Heinrich Glarean's Dodecachordon he is described as Francum Germanum, i. e., of German origin. Adam of Fulda calls himself at times musicus ducalis (musician of the Court). He also mentions Guillaume Dufay (1400–1474) as his contemporary.
Өмірбаян
Адам Фулда шамамен 1445 жылы дүниеге келген. Ол Ворнбах аббаттығындағы бенедиктин монастырында білім алған, сол жерде "De musica" атты еңбегін жазған. Монастырьдан кеткен соң, ол Торғаудағы Виттенберг университетінде лекция оқыған, ол Ренессанс гуманизмімен айналысқан ғалымдардың бірі болған. 1490 жылдан бастап хор директоры қызметін атқарған.
Adam of Fulda was born approximately 1445. He was educated at the Benedictine Monastery at Vornbach Abbey, where he wrote his De musica. After leaving the monastery, he was a lecturer at the Wittenberg University in Torgau, where he was one of the scholars involved with Renaissance humanism. From 1490 he was choir director.
Жазбалар
Оның үш еңбегі белгілі. De musica – 1490 жылғы 4 қарашада Страсбургте жазылған төрт бөлімді қолжазба. Онда 7 тарауда музыканы түсіндіру, жарату және мақтау; 21 тарауда адам қолы, ән, дауыс, таңбалар, өзгерістер және тоналықтар; 13 тарауда мензуралық музыка және 8 тарауда пропорциялар мен үйлесімдер туралы айтылады. Ол "Ein ser andechtig Cristenlich Buchleī aus hailigē schrifften vnd Lerern von Adam von Fulda in teutsch reymenn gesetzt" (Адам Фулданың неміс тіліндегі өлеңмен жазылған қасиетті жазбалар мен еңбектерінен құралған өте ізгі және христиандық кітапша) атты еңбекті жазды, ол 1512 жылы Виттенбергте жарық көрді (қайта басылды, Берлин, 1914). Фулда Саксония тарихына арналған тағы бір еңбекке кірісті. Адамның 1514 жылы қайтыс болғаннан кейін Иоганн Тритемий оны аяқтап, Annales Hirsaugiensis деп атады.
Three writings of his are known. De musica is a four part manuscript written in Strasbourg, dated 4 November 1490. It deals in 7 chapters with an explication, invention and praise of music; in 21 chapters with the human hand, the chant, the voice, the clefs, the mutation and the keys; in 13 chapters with mensural music and in 8 chapters with proportions and consonances. He wrote "Ein ser andechtig Cristenlich Buchleī aus hailigē schrifften vnd Lerern von Adam von Fulda in teutsch reymenn gesetzt" (A very pious and Christian booklet from the Holy writings and studies by Adam of Fulda set in German rhymes), published in Wittenberg in 1512 (reprinted, Berlin, 1914). Fulda began another work which was to be a history of Saxony. It was completed by Johannes Trithemius after Adam's death in 1514 as Annales Hirsaugiensis.
Музыкалық шығармалар
Адамның музыкалық туындыларының көп бөлігі діни рәсімдерге арналған шығармалар немесе әлемдік әндер. Ол бір месса және бірнеше діни шығармалар жазған. Нимёльлер 3 әлемдік ән тізімдеген.
Most of Adam's musical works are liturgical settings or secular songs. He wrote one mass, and several liturgical works. Niemöller lists 3 secular songs.
Адам Фулданың шығармаларын жазған
"Ах хульф мих лейд" және Адам Фулданың басқа да туындылары неміс қайта өрлеу дәуірінің "Stimmwerck" вокалдық тобымен жазылған.
Ach hülf mich leid and other works by Adam of Fulda have been recorded by the German Renaissance music vocal group "Stimmwerck".