Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Инуиттер арасындағы интеллектуалдық және рухани тұлға – инуиттер ангакуғы (көпше түрі: ангакуит, инкуктитут әліпбисі ᐊᖓᑦᑯᖅ немесе ᐊᖓᒃᑯᖅ; инувиальуктун: ангаткук; көпше түрі: ангаккут; Инупиақ: aŋatkuq) – инуиттер мәдениетіндегі ақыл-ой және рухани көшбасшы, дәрігерге балама. Басқа мәдениеттерде, Алясканың жергілікті халықтарының ішінде де дәстүрлі түрде осыған ұқсас рухани делдалдар болған, бірақ Алясканың жергілікті дінінің көптеген түрлері мен нұсқалары бар.
Intellectual and spiritual figure among the Inuit
The Inuit angakkuq (plural: angakkuit, Inuktitut syllabics ᐊᖓᑦᑯᖅ or ᐊᖓᒃᑯᖅ; Inuvialuktun: angatkuq; , pl. angakkut; Iñupiaq: aŋatkuq) is an intellectual and spiritual figure in Inuit culture who corresponds to a medicine man. Other cultures, including Alaska Natives, have traditionally had similar spiritual mediators, although the Alaska Native religion has many forms and variants.
Инуиттер қоғамындағы рөлі
Увавнук сияқты әйелдер де, ерлер де ангаккук бола алатын, бірақ әйелдер үшін мұндай жағдай сирек кездесетін. Ангаккук болу жолы әртүрлі болды. Ағымдағы ангаккуктың ұлы әкесінен де осы өнерді үйренуі мүмкін. Немесе, ерекше қабілеттерімен көзге түсетін жас жігіт немесе қыз тәжірибелі ұстаздан оқытылуы мүмкін. Ангакуиттің арман немесе көріс арқылы осы қызметке шақырылғандарының да мысалдары бар. Бұл көбінесе ежелгі сөздік қоры мен ауызша дәстүрлерден тұратын, Инуиттер мекендейтін Арктика аймақтарының көп бөлігінде ортақ болған білім еді. Оқу кезінде ангаккук тек оған ғана көрінетін рух жетекшіге ие болады. Инуит дінінде туурнгак деп аталатын бұл жетекші, кейде оған ерекше күш сыйлайтын. Инуит әңгімелерінде ангакуиттердің қарбадай жылдам жүгіре алатыны, тіпті туурнгак көмегімен ұша алатыны айтылады. Кейбір дәстүрлерде ангаккук пышақталған немесе оқталған, бірақ туурнгагының араласуынан жараланбайтын, осылайша өзінің күшін дәлелдейтін. Бұл заңдарды немесе тыйымдарды бұзу бақытсыздыққа, мысалы, жаман ауа-райы, апаттар немесе сәтсіз аң ауруға себеп болатын деп есептелді. Мұндай бақытсыздықтың себебін анықтау үшін ангаккук рухтың басшылығымен денесінен шығып, саяхат жасаушы еді. Ол осы саяхатында бақытсыздықтың себебін анықтайтын. Сапардан оралғаннан кейін ангаккук жағдайға қатысы бар адамдарды сұраққа тартатын, ал олар кінәлі кім екенін біледі деп сеніп, сұраққа тартылған адамдар көбінесе мойындаушы еді. Көбінесе осы мойындауы ғана мәселенің шешімі болып саналатын, немесе несеп құмыраларын тазалау немесе әйелдерді алмастыру сияқты тәубе әрекеттері қажет болуы мүмкін. 2002 жылы сұхбаттасқан ақсақалдар, өздері христиан екенін баса айтып, христиандық миссионерлік қызмет пен ангакуниктің әрқайсысының өзгеше пайдалары болуы мүмкін екенін ұсынды. Олар ангакуник өткеннен келгенімен, оның білімін одан әрі жеткізу және қазіргі Инуиттерге оның қандай пайдасы бар екенін мұқият түсіну қажет деп ойлады. Сондай-ақ, ангакуник қазіргі Инуиттердің өзін-өзі өлтіру сияқты әлеуметтік проблемаларын шешуде де пайдалы болуы мүмкін екенін айтты.
Both women, such as Uvavnuk, and men could become an angakkuq, although it was rarer for women to do so. The process for becoming an angakkuq varied widely. The son of a current angakkuq might be trained by his father to become one as well. Alternatively, a young man or woman who exhibited a predilection or power that made them stand out might be trained by an experienced mentor. There are also instances of angakkuit claiming to have been called to the role through dreams or visions. which consisted largely of an archaic vocabulary and oral tradition that was shared across much of the Arctic areas the Inuit occupied. During their training, the angakkuq would also gain a familiar or spirit guide who would be visible only to them. This guide, called a tuurngaq in the Inuit religion, would at times give them extraordinary powers. Inuit stories tell of agakkuit who could run as fast as caribou, or who could fly, with the assistance of their tuurngaq. In some traditions, the angakkuq would be either stabbed or shot, receiving no wound because of the intervention of their tuurngaq, thus proving their power. Breaking these laws or taboos was seen as the cause of misfortune, such as bad weather, accidents, or unsuccessful hunts. In order to pinpoint the cause of such misfortune, the angakkuq would undertake a spirit guided journey outside of their body. They would discover the cause of the misfortune on this journey. Once they returned from the journey, the angakkuq would question people involved in the situation, and, under the belief that they already knew who was responsible, the people being questioned would often confess. This confession alone could be declared the solution to the problem, or acts of penance such as cleaning the urine pots or swapping wives might be necessary. The elders interviewed in 2002, while emphasizing that they were Christian, proposed that Christian ministry and angakkuuniq could each have their own differing benefits. They felt that although angakkuuniq came from the past, knowledge of it should be carried forward and the benefits that it could provide to modern Inuit should be carefully understood. They also suggested that angakkuuniq could be of benefit in dealing with contemporary Inuit social problems such as suicide.