Кіріспе

Ахалцихе ( ) – Грузияның оңтүстік-батыс аймағы (мхаре) Самцхе-Джавахетидегі шағын қала. Ол Ахалцихе муниципалитетінің және Самцхе-Джавахети аймағының әкімшілік орталығы болып табылады. Қала шағын Potskhovi өзенінің (Кураның сол саласы) екі жағасында орналасқан, ол қаланы солтүстіктегі ескі бөлігінен және оңтүстіктегі жаңа бөлігінен бөліп тұрады. Жақында қайта жаңартылған 9 ғасырлық Ахалцихе (Рабати) қамалы қаланың ескі бөлігінде орналасқан. Вардзия, Вале, Окростихе және Зарзмамен бірге, ол Самцхе-Джавахети аймағының ең басты көрікті жерлерінің бірі болып есептеледі.

Топонимика

Ахалцихе – қаланың грузинше атауы, ол сөзбе-сөз "жаңа бекініс" деген мағынаны білдіреді. Араб деректерінде Ахисха (және Ахсикат), парсы тілінде Ахескех (кейде Ахешкех деп те жазылады), ал түрік деректерінде Ахиска деп тіркелген.

Археология

Ахалцихе мен Аспиндза арасындағы таулы аймақ әртүрлі орналасқан, әртүрлі биіктіктегі және жер бедеріндегі сан алуан және күрделі археологиялық ескерткіштерді ұсынады. Бұл Кура өзенінің аллювиалды жайылмасынан бастап, биік шөбінді далаларға дейін қамтиды. Адамның осы жерде қоныстанғанына ерте қола дәуірінде (б.з.д. 4 мың жылдық) және одан кейін де куәлік бар. Аймақта рим және орта ғасырлық кезеңдерге тән заттар да көптеп табылды.

Амиранис Гора

Ахальцихе қаласының солтүстік-шығыс шетінде Амиранис-Гораның маңызды археологиялық ескертімі орналасқан. Оны Тариел Чубинишвили қазба жұмыстарын жүргізіп шығарған. Амиранис-Гораның ең ерте көміртектік мерзімі б.з.д. 3790-3373 жылдарына сәйкес келеді. Бұл мерзім Амиранис-Гораның ең алғашқы құрылыс кезеңіне жататын металлургия шеберханасының көмірінен алынған. Бұл металлургия өндірісінің кен шығару және өңдеу салаларына бөлінгенін көрсетеді. Амиранис-Гора ерте қола дәуірі Кура-Аракс мәдениетін зерттеу үшін маңызды анықтамалық нүкте болып табылады, ол сондай-ақ Ерте Кавказ мәдениеті деп те белгілі. Көптеген деректерге архитектура, жерлеу салты, материалдық мәдениет және металлургия кіреді. Амиранис-Гора – Кура-Аракс мәдениетінің анық стратиграфиясы бар ең жақсы ескертімдердің бірі. Амиранис-Горадан алынған Кура-Аракс материалдарының көміртектік мерзімі б.з.д. 3630-3048 жылдарына сәйкес келеді, яғни бұл өте ерте кезең.