Кіріспе

Рим генералы және мемлекет қайраткері, император Августтың өгей ұлы, Тиберийдің кіші інісі Нерон Клавдий Друсс Герман (б.з.д. 38–9), сондай-ақ Ұлы Друсс деп те аталатын, римдік саясаткер және әскери қолбасшы. Ол патриций Клавдий руынан шыққан, ал анасы плебей отбасынан болған. Ол Ливия Друзилланың ұлы және оның екінші күйеуі, император Августтың өгей ұлы еді. Сонымен қатар, ол император Тиберийдің інісі, император Клавдий мен генерал Германиктың әкесі, император Калигуланың әкесі және император Неронның анасының әкесі болды. Друсс Рейн өзенінен арғы жаққа жасалған алғашқы маңызды римдік жорықтарды бастады және Германияны жаулауға кірісті, Везер және Эльба өзендеріне жеткен алғашқы римдік генерал атанды. Б.з.д. 12 жылы ол Германияға сәтті жорық жасап, сикамбр тайпасын бағындырды. Сол жылы ол Солтүстік теңіз жағалауындағы герман тайпаларына қарсы теңіз жорығын басқарды, батавтар мен фриздерді жеңіп, Везердің сағасындағы шаукилерді талқандады. Б.з.д. 11 жылы ол усипеттер мен марсилерді жеңіп, Римнің Жоғарғы Везерге дейінгі билігін кеңейтті. Б.з.д. 10 жылы ол чаттилер мен қайта жандана бастаған сикамбр тайпаларына қарсы жорық ұйымдастырып, оларды бағындырды. Келесі жылы консул болып қызмет еткен кезде ол матиактарды жеңіп, маркоманндар мен херускілерді, соңғылары Эльбаның жанында жеңді. Оның германдық жорықтары б.з.д. 9 жылдың жазында жол апатынан қаза тапқаннан кейін тоқтап қалды. Друсс өте қабілетті қолбасшы еді. Оның қазасы Рим империясының солтүстікке қарай кеңеюін баяулатты және Тютобург орман шайқасының апатты соңын болжады. Ол әскерлерінің арасында зор құрметке ие болды, олар оның құрметіне Друсштейнді орнатты; оның есімі ұлы Клавдийдің билігінде жоғары бағаланды. Друсс шайқаста үлкен жетістіктерге жетті. Ол көптеген германдық басшылармен жеке шайқасқа түсті және жау патшасының қару-жарағын алғаннан кейін берілетін spolia opima құрметіне ие болған төртінші және соңғы римдік болды, бірақ оны құрметтеуге үлкермей қайтыс болды.

Балалық шақ

Друз Ливия Друзилланың Тиберий Клавдий Неронмен некесінен туған кенже ұлы болды, және олар ажырасқанға дейін ол заңды түрде әкесі деп жарияланды. Друз б.з.д. 38 жылдың наурыздың ортасы мен сәуірдің ортасы аралығында дүниеге келді, бұл Ливияның 17 қаңтарда Августқа үйленгенінен үш ай кейін болды. Герхард Радке 28 наурызды оның ең мүмкін туған күні деп ұсынды, ал Линдсей Пауэлл Овидийдің "Фастилерінен" 13 қаңтарды білдіреді деп түсіндірді. Августтың баланың нақты әкесі болды деген қауесет тарады, бірақ Ливия болашақ күйеуімен кездескен кезде жүкті болғандықтан бұл мүмкін емес еді (Дегенмен, император Клавдий өзінің билігі кезінде Августтан тікелей тегін көрсету үшін осы қауесетті қолдады). Друз Клавдий Неронның үйінде ағасы, болашақ император Тибериймен бірге өсті, олардың әкесі қайтыс болғанға дейін. Екі бауыр өмір бойына жақын қарым-қатынаста болды. Тиберий үлкен ұлына ағасының құрметіне ат қойды, әдетте үлкен ұлдар әкесінің немесе әкесінің әкесінің атымен аталады. Друз екінші ұлына (болашақ император Клавдийге) Тиберийдің есімін берді.

Атауы

Светонийдің айтуынша, Друзға бастапқыда Decimus деген есім берілген, бірақ кейін толық аты Nero Claudius Drusus болып өзгертілді. Бұл өзгеріс қашан және неліктен болғаны белгісіз. Атаулар сол кезде ерекше болды, өйткені екеуі де Ливияның күйеуі емес, әкесінің атын пайдалану арқылы анасының тегіне басымдық берді; ал бастапқы атында Decimus атты қолдануы соңғы Республиканың белгілі отбасылары үшін (әсіресе патриций үшін) да ерекше жағдай еді. Еfn|Бұрынғы тарихшылар, мысалы, Теодор Моммсен, Decimus аты Клавдий Нерон үшін кең таралған есім болған деп есептеген, бірақ қазіргі тарихшылар бұл пікірді қабылдамайды. Тиберийден басқа, осы тектің қолданған жалғыз praenomina – Гай, Аппий және Публий, олардың әрқайсысы екі рет кездеседі. Бұл praenomina (Тиберийден басқа) геннің басқа патрицийлерінің арасында да жиі кездесетін, ал Decimus патриций немесе плебей Клавдийлердің есімдерінде болған жоқ. Толық плебейлік Ливийлер, соның ішінде Ливий Друстар да, Decimus есімін қолданбаған. Әкесінің аты Неронның praenomen ретінде қолданылуы да ерекшелік тудырды. Ливия әкесінің атын ұлына берген болуы мүмкін, себебі оны асырап алған ағасы Марк Ливий Друз Либодан басқа, болашақта оны жалғастыратын адам болған жоқ. 1988 жылы К.Дж. Симпсон есімнің өзгеруіне үш мүмкін уақыт бар екенін айтты: оның інісі Тиберийді Марк Галлий асыраған кезде, олардың әкесі б.з.д. 33 жылы қайтыс болғанда, немесе ол toga virilis киген кезде. Симпсон өзінің інісінің асыралу уақытын ықтимал деп санамады, өйткені бұл оқиға Друз туылмас бұрын болған болуы мүмкін деп есептеді; сондай-ақ, әкесінің қайтыс болу уақытын да қабылдамады, себебі бұл Ливияның ажырысуы мен қайта үйленуіне байланысты мән-жайларға назар аударуы мүмкін еді, бұл сол кезде Марк Антонийдің насихатының бір бөлігіне айналған. Симпсонның пікірінше, Ливия бұрынғы күйеуі Октавианмен үйленгеннен кейін ұлының бұрынғы күйеуімен байланысын азайту үшін Decimus және Друз есімдерін таңдаған, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң кіші ұлының ағасымен байланысын көрсету орынды болды және есімнің өзгеруі, мүмкін, toga virilis киген кезде болған. Левик Тиберийді асырап алу Друздың Нерон атын алуын қажет еткенін айтты. Симпсон 1993 жылы Левиктің түсіндірмесі Светонийдің баяндамасына қайшы келеді деп санайды, өйткені ол Ливия мен Октавианның (үйленгеннен кейін) бала асырап алуға рұқсат бергенін қабылдай алмайды, себебі Галлий Октавианға қарсы болған. Светоний Тиберийдің Галлий есімін (бірақ қысқа ғана уақытқа) қолданғанын, бірақ әкесі үшін құрметтеніп одан бас тарғанын нақты айтады, сондықтан асырап алу Друз туылмас бұрын болған болуы керек. Жан Моттерсхед Светонийдің "Divus Claudius" еңбегіне берген түсініктемесінде Друздың praenomen-і оның әкесінің аналық тарапынан шыққан, мүмкін Юний немесе Лэлий болған, себебі олар "Decimus" атты praenomen-ді үнемі қолданатын жалғыз сенаторлық отбасылар еді деп ұсынды. Ол сондай-ақ, есімнің өзгеруі әкесі қайтыс болғанда және ол Октавианның үйіне көшкен кезде болғанын айтады. Клаус Шерберих Моттерсхедтің ұсынысын сынға алады, ол Клавдий Нерон сияқты консервативті патриций отбасының аналық тегінен мүлдем жаңа praenomen-ді қабылдауына мысалдар жоқ деп санайды, әсіресе егер бұл тектің патриций емес болса. Шерберих Симпсонның түсіндірмесіне де күмәнмен қарайды. Линдсей Пауэлл Друздың өзінің әкесі қайтыс болғаннан кейін жас болса да, оның есімін өзгертіп, оның естелігін сақтау үшін бұл қадамға барғанын айтады. Оның пікірінше, баланың тағы бір себебі Нерон есімінің мағынасы болуы мүмкін, бұл ежегі Сабин тілінде (Клавдийлер тегінен шыққан халықтың тілі) "күшті" немесе "батыл" дегенді білдіреді, мұндай атақты рудан шыққан балаға лайықты есім.

Неке

Друз Марк Антоний мен Августтың қарындасы Октавияның қызы Антонияға үйленді және оған толық адал болғаны үшін танымал болды. Олардың балалары: Германик, Клавдий, Ливила ("кішкентай Ливия") есімді қыз және кем дегенде тағы екеуі, олар балалық шақтан аман қалмады. Друздың қазасынан кейін Антония қайтадан тұрмысқа шықпады, бірақ одан бес он жылға жуық өмір сүрді. Друздың тікелей ұрпақтарынан үш император шықты: оның ұлы Клавдий, немересі Калигула және шөбересі Нерон.

Мансап

Август өзінің асырап алған ұлдарына көп құрмет көрсетті. 19 ж.б.д. Друз барлық мемлекеттік лауазымдарды ең төменгі жастан бес жыл бұрын атқаруға мүмкіндік алды. 16 ж.б.д. Тиберий Италиядан кеткенде, оның орнына Друз заң шығарушы болды. Келесі жылы Альп тауларында реттердің қарақшыларына қарсы соғысып, квестор болды. Друз оларды ығыстырып, құрметке бөленді, бірақ олардың күштерін толықтай талқандай алмады және Тиберийден күшейте беруді қажет етті. Бауырластар Альпі тауларының жергілікті тайпаларын оңай жеңді. Друз 15 ж.б.д. жылдың соңында Галлияға үш гал провинциясының про-преторы (Август атынан претордың өкілеттігі бар губернаторы) ретінде қызмет ету үшін келді. Оның Галлиядағы құрылыс және қала құрылысына қосқан үлесін шамамен 29 ж.б.д. Самаробривада (қазіргі Амиен) және Тунгриде қолданылған "pes Drusianus" немесе "Друзиан аяғы" орнатудан көруге болады. 14-13 жж.б.д. аралығында Август өзі де Галлияда, Лугдунумда (қазіргі Лион) немесе Рейн шекарасында белсенді болды. Галлияның губернаторы ретінде Друз өзінің штабын Лугдунумда құрды, онда ол 14 және 12 жж.б.д. аралығында concilium Galliarum немесе "Галлия провинцияларының кеңесін" құруға шешім қабылдады. Бұл кеңес өз мүшелерінің арасынан әр жылдың 1 тамызында Друздың 10 ж.б.д. Кондатта құрған үш Галдың құрбандық тағында ойындарды өткізу және Рим мен Августы құдайлар ретінде құрметтеу үшін діни қызметкерді сайлайтын болды. Друздың ұлы Тиберий – болашақ император Клавдий – осы құрбандық тағының ашылған күні Лугдунумда дүниеге келді.

Германдық жорықтар

14 ж.б.д. бастап Друз Рейн бойында әскери базалар тізбегін салды. Флорусқа сәйкес, он бес база салынды. Оның қол астында жеті легион болды. 12 ж. көктемде ол экспедициялық күшті, мүмкін I Германдық және V Алауда легиондарынан тұратын, қазіргі Нимгеген маңынан кемемен, осы мақсат үшін салған бір немесе бірнеше каналдарды пайдаланып, іске қосты. Друз Емс өзенінің сағасына дейін жүзіп барып, қазіргі Төменгі Саксониядағы шауцилердің аумағына енді. Шауцилер Рим үстемдігін мойындаған келісімге келді және Римнің одақтастары болып қала берді. Емсті өрлеп өрлеп бара жатқанда, римдіктерге қайықтармен бруктерилер шабуыл жасады. Друздың әскерлері бруктерилерді жеңді, бірақ науқан маусымы кеш болғандықтан, олар Солтүстік теңіздегі қиын жағдайларды көтеру үшін фризиямен жаңа одақтастығынан пайдаланып, Галиядағы қысқы үй-жайларына оралды. 12 ж. жеңіске жеткені үшін, ол Римге қыста оралғанда 11 ж. претор урбанус атағын алды. Друздың жетістіктері туралы хабарлар – Солтүстік теңізде жүзу, Рим бүркіттерін жаңа аумаққа алып бару және жаңа халықтарды Риммен келісімге келтіру – Римде үлкен қызығушылық туғызды және монеталарда бейнеленді. Ол претор урбанус ретінде тағы да Германия шекарасына аттанды. Бұл жолы ол көмекшілерге қоса бес легионнан немесе олардың бір бөлігінен тұратын күш жинады және Рейндегі Ветерадан шығып, Липпе өзеніне көтерілді. Бұл жерде ол тенктери мен усипеттермен кездесіп, оларды екі бөлек шайқаста жеңді. Ол қыс келуімен, азық-түлік азайып, белгілер жағымсыз болғандықтан, маусымға қайтуға шешім қабылдамас бұрын, Верра аңғарына жетті. Оның әскері шерускилер жерінен қайтып келе жатқанда, шерускилер Арбалода оларға аңдып қалады. Шерускилер бастапқы артықшылықтарын пайдаланбай қалды, содан кейін римдіктер олардың желілерін бұзып, германдық шабуылшыларды жеңіп, Друзды император ретінде жариялады. Жердің үнемі игерілуін көрсету үшін, Друз 11–10 ж.б.з.б. қыста Германияның ішінде бірнеше позицияны, соның ішінде Гессендегі бір жерді және херуска территориясындағы бір жерді, мүмкін Халтерндегі лагерь немесе Бергкамен Оберадендегі лагерь, екеуі де қазіргі Солтүстік Рейн-Вестфалияда. Ол әйелі Антония мен екі баласына бір уақыт бойы Лугадунумда қосылды, содан кейін отбасы Римге оралды, онда Друз Августқа есеп берді. Друзға құттықтау дауысы берілді, және үшінші рет Август Янус ғибадатханасының есігін жапты, бұл бүкіл Рим әлемі сол кезде тыныштықта екенін білдірді. Друз келесі жылға проконсулдық қызметке тағайындалды. 10 ж. шаттилер сикамбрмен бірігіп, Друздың лагеріне шабуыл жасады, бірақ олар кері қайтарылды. Друз оларды қазіргі Майнц пен Рёдген жерлерінен бастап, ол қоректендіру базасын орнатқаннан кейін, Гедемюнденге дейін қуып жетті, онда жаңа лагерь құрылды. Осы уақытта ақылды маркомандық патша Марободуй римдіктердің шабуылға қарсылық білдіріп, өз халқын Бөгемияға көшірді. 10 ж. жазда Друз Лугадунумға оралу үшін даладан кетіп, 1 тамызда Кондатта үш галлиялық провинцияның киелі орнын ашты. Август пен Тиберий бұл оқиғаға Лугадунумда болды (Друздың кіші ұлы Клавдий дүниеге келген кезде), содан кейін Друз оларды Римге ертіп барды. 9 ж. консулдығын жеңіп алды. Ол тағы да билік басына келгенше қаладан кетіп қалды. Оның консулдығы Друзға Римнің ең жоғары және сирек кездесетін әскери құрметін, spolia opima, алуға мүмкіндік берді. Ол тез арада далаға оралды, Лугдунумда штабымен кеңесу үшін тоқтады және Андемантунумда Цезарь Августқа ғибадатхана бағыштады, содан кейін Майнцте өзінің командасына қосылды, сол жылдың науқаны ерте көктемде жолға шықты. Друз әскерін Рёдген арқылы Марс және херуски аймақтары арқылы бастап, тіпті Эльба өзенінен өтті. Бұл жерде ол неміс әйелінің аян көрді деп айтылады, ол оны одан әрі бармауға және оның өлімі жақындап қалғанын ескертті. Друз қайта оралды, Эльбаға жеткенін еске алу үшін, мүмкін Дрезден немесе Магдебургтің орнында кубок орнатты. Друз Германиядағы жорықтары кезінде (12 ж.б.з.б.–9 ж.б.з.б.) бірнеше германдық (кем дегенде үш) әміршілерді іздестіріп, оларды жекпе-жекке шайқасқа шақырды. Деректер нақты емес, бірақ ол осы мәртебеге ие болған төртінші және соңғы римдік бола отырып, герман патшасынан spolia opima алуы мүмкін екенін айтады. Алайда, ол оларды жау соғысына алып бара ала ма, жоқ па, белгісіз. Друздің мерзімінен бұрынғы өлімі оған осы рәсімді өткізуге мүмкіндік бермеді. Ерекше айта кетейік, Друздің өлімінен кейін Август оның фасцесінен лавр жапырақтарын Янус ғибадатханасына емес, Янус Феретрий ғибадатханасына салды. Дж. У. Рич бұл әрекетті Друздің естелігіне арналған құрмет ретінде қарастырады; егер жас қолбасшы тірі болғанда, ол spolia opima-ны өзі ғибадатханаға қойған болар еді.