Пако де Лусия: Фламенко гитарасының шебері

Кіріспе

Испандық фламенко, классикалық, джаз гитарисі және музыканты (1947–2014)

Франсиско Санчес Гомес (fɾanˈθisko ˈsantʃeθ ˈɣomeθ; 21 желтоқсан 1947 – 25 ақпан 2014), Пако де Лусия (ˈpako ðe luˈθi. a) деген атпен танымал, испандық виртуоз фламенко гитарисі, композитор және студиялық продюсер болған. Жаңа фламенко стилінің негізгі қолдаушысы, ол классикалық және джаз жанрларына бұрылған алғашқы фламенко гитаристерінің бірі еді. Ричард Чэпман мен Эрик Клэптон, «Гитара: музыка, тарих, орындаушылар» кітабының авторлары, де Лусияны «фламенко гитарасы әлеміндегі алып тұлға» деп сипаттаса, «Гитара атласы, фламенко» кітабының авторы Деннис Костер де Лусияны «тарихтағы ең ұлы гитаристердің бірі» деп атады. Де Лусия өте жылдам және шебер орындалған пикадосымен (саусақпен тарту) әйгілі болды. Контрастты шебер қолданып, ол көбінесе пикадо мен расгеадоны (фламенкода қолданылатын сыңғырлау) нәзік ойнаумен үйлестіріп, джаз әсерімен абстрактілі аккордтар мен гаммаларды композицияларына енгізген. Осы жаңалықтарының арқасында ол дәстүрлі фламенконың дамуына және 1970 жылдардан бастап жаңа фламенко мен латын джаз фьюжн музыкасының қалыптасуына үлкен үлес қосты. 1970 жылдары фламенко әншісі Камарон де ла Исламен бірлесіп жазған әндері үшін үлкен мақтауға ие болды, олар фламенко тарихындағы ең маңызды және ықпалды он альбомның қатарына кіреді. Де Лусияның ең танымал жазбаларының ішінде «Рио Анчо» (кейін Аль Ди Меоланың «Mediterranean Sundance» шығармасымен біріктірілген), «Entre dos aguas», «La Barrosa», «Ímpetu», «Cepa Andaluza» және «Gloria al Niño Ricardo» бар. 1970 жылдардың соңында Джон МакЛафлин, Аль Ди Меола және Ларри Кориелл сияқты гитаристтермен бірлесіп жұмыс істегені оған туған Испаниядан тыс жерлерде де кең танылуға мүмкіндік берді. Де Лусия 1981 жылы ағалары, әнші Пепе де Лусия және гитарист Рамон де Алхесираспен бірге «Пако де Лусия Секстеті» тобын құрды және 1990 жылы шыққан «Zyryab» альбомында джаз пианині Чик Кореамен бірлесіп жұмыс істеді. 1992 жылы Севильяда өткен ЭКСПО-92 көрмесінде және бір жылдан кейін Мадридтегі Плаза Майор алаңында тікелей өнер көрсетті. Ол сондай-ақ гитарист Хуан д’Анеликамен оның «Cositas Buenas» альбомында жұмыс істеді. 2004 жылдан кейін ол көпшілік алдындағы өнер көрсетулерін азайтты, толық гастрольдерден бас тартты және көбінесе жылына бірнеше концерт берді, әдетте Испания мен Германияда және жаз айларында Еуропалық фестивальдерде.

Francisco Sánchez Gómez (fɾanˈθisko ˈsantʃeθ ˈɣomeθ; 21 December 194725 February 2014), known as Paco de Lucía (ˈpako ðe luˈθi. a), was a Spanish virtuoso flamenco guitarist, composer, and record producer. A leading proponent of the new flamenco style, he was one of the first flamenco guitarists to branch into classical and jazz. Richard Chapman and Eric Clapton, authors of Guitar: Music, History, Players, describe de Lucía as a "titanic figure in the world of flamenco guitar", and Dennis Koster, author of Guitar Atlas, Flamenco, has referred to de Lucía as "one of history's greatest guitarists". De Lucía was noted for his fast and fluent picados (fingerstyle runs). A master of contrast, he often juxtaposed picados and rasgueados (flamenco strumming) with more sensitive playing and was known for adding abstract chords and scale tones to his compositions with jazz influences. These innovations saw him play a key role in the development of traditional flamenco and the evolution of new flamenco and Latin jazz fusion from the 1970s. He received acclaim for his recordings with flamenco singer Camarón de la Isla in the 1970s, recording ten albums which are considered some of the most important and influential in flamenco history. Some of de Lucía's best known recordings include "Río Ancho" (later fused with Al Di Meola's "Mediterranean Sundance"), "Entre dos aguas", "La Barrosa", "Ímpetu", "Cepa Andaluza" and "Gloria al Niño Ricardo". His collaborations with guitarists John McLaughlin, Al Di Meola and Larry Coryell in the late 1970s saw him gain wider popularity outside his native Spain. De Lucía formed the Paco de Lucía Sextet in 1981 with his brothers, singer Pepe de Lucía and guitarist Ramón de Algeciras, and collaborated with jazz pianist Chick Corea on their 1990 album, Zyryab. In 1992, he performed live at Expo '92 in Seville and a year later on the Plaza Mayor in Madrid. He also collaborated with guitarist Juan d'Anyelica on his album Cositas Buenas. After 2004 he greatly reduced his public performances, retiring from full touring, and typically only gave several concerts a year, usually in Spain and Germany and at European festivals during the summer months.

Ерте өмір

Пако де Лусия 1947 жылдың 21 желтоқсанында Испанияның оңтүстігіндегі Кадис провинциясының Алхесирас қаласында Франсиско Санчес Гомес болып дүниеге келді. Ол фламенко гитарисі Антонио Санчес Печино мен португал анасы Лусия Гоместің бес баласының ең кішісі болды; оның бауырлары – фламенко әншісі Пепе де Лусия және фламенко гитарисі Рамон де Алхесирас (қазір қайтыс болған). Алхесираста Пако мен Пабло есімді балалардың көптігі көшеде ойнап жүретін. Испания мен Латын Америкасында осы есімдерді тасыған балаларға былай деп атау қабылданған: «Баланың аты», (ұл немесе қыз) «Анасының аты», немесе оның жағдайында «Пако (ұл) Лусия», баланың тегін пайдаланудың орнына. Кейіннен, гитара ойнауды үйреніп, өзін таныстырудың жолын іздегенде, португал анасы Лусия Гомеске құрмет көрсетуді қалап, Пако де Лусия деген сахналық есімді қабылдады. Оның әкесі Антонио Мельхор де Марченаның туысы Мануэль Фернандес (Тити де Марчена деп те аталады), 1920 жылдары Алхесирасқа келген және онда мектеп ашқан гитаристтан сабақ алды. Антонио Паконы жас кезінде гитарамен таныстырды және 5 жасынан бастап оның тәрбиесіне қатаң талаптар қойды, оны кәсіби музыкант ретінде табысқа жету үшін күн сайын 12 сағатқа дейін жаттығуға мәжбүр етті. Бір кезде әкесі оны мектептен алып, тек гитараны дамытуға назар аударуды шешті. 2012 жылғы сұхбатында де Лусия: «Мен гитараны бала сөйлеуді үйренгендей үйрендім» деді. Фламенко гитарисі және өмірбаян жазушысы Донн Похрен мен жазба продюсері Хосе Торрегроса Паконың әкесімен арақатынасын Вольфганг Амадей Моцарт пен Леопольд Моцарттың арақатынасына теңеді, екеуі де әкелері өз ұлдарын әлемдік деңгейдегі музыканттарға айналдыру үшін «қалыптастырды» және олардың ұлдары әйгілі болғаннан кейін де оларға нұсқау беруді жалғастырды. Паконың бауыры Рамон Ниньо Рикардоны құдай санады және оның күрделі фальсеттерін кіші бауырына үйретті, ол оларды оңай үйреніп, өз қалауынша өзгертіп, әшекейлейтін. Бұл бастапқыда Рамонды ашуландырды, ол Рикардоның туындыларын қасиетті деп санайтын және бауыры мақтанғанын ойлады; бірақ ол көп ұзамай бауырын өте құрметтеді және оның керемет талант иесі екенін түсінді, fuera de serie (әдеттен тыс). Рамон сияқты, Рикардо да Паконың ең маңызды ықпалы болды және оның алғашқы гитаралық батыры болды; Пако: «Біздің барлық жас музыканттар одан үйренуге және оны көшіруге тырысатынбыз» деді. 1958 жылы 11 жасында Пако алғаш рет Радио Алхесирастан эфирге шықты. Сол жылы ол Малагада Сабикаспен алғаш рет кездесті. Бір жылдан кейін ол Херес-де-ла-Фронтерадағы Халықаралық Фламенко Фестивалі-байқауында арнайы жүлде алды. 1960 жылдардың басында де Лусия биші Хосе Греконың фламенко труппасымен гастрольдік сапарда болды. 1963 жылы Нью-Йоркте 15 жасында ол Сабикаспен екінші рет, ал Марио Эскудеромен алғаш рет кездесті, олар екеуі де де Лусияның ұстаздарына айналып, кейіннен жақын достары болды. Олар оны өзінің туындыларын жазуға шақырды, ол бұл кеңеске құлақ қойды. 1964 жылы ол мадридтік гитарист Рикардо Модрегомен танысты, олармен үш альбом жазды: Dos guitarras flamencas (1964), 12 canciones de García Lorca para guitarra және 12 éxitos para 2 guitarras flamencas (1965). Оның алғашқы альбомдары дәстүрлі фламенколық жазбалар болды және ол 12 éxitos para 2 guitarras flamencas альбомында Malagueña сияқты классикалық туындыларды жазды. Ол 1966 жылы Хосе Грекомен бірге тағы да гастрольдік сапарда болды және өзінің тұңғыш жеке альбомы La fabulosa guitarra de Paco de Lucía (1967) үшін Марио Эскудеро жазған «Ímpetu» атты булерияны жазды. 1967 жылы Берлин джаз фестивалінде өнер көрсетті. Герхард Клингенштейннің айтуынша, фестивальде өнер көрсеткен үздік джаз музыканттары (мысалы, Майлз Дэвис, Телониус Монк) де Лусияға үлкен әсер етті және оның өмір бойы джазға деген қызығушылығын оятып, оны күшейтті. 1960 жылдардың соңында де Лусия Фестиваль Фламенко Гитано деп аталатын топпен Еуропаны аралады және фламенко әлеміндегі басқа да жаңа таланттармен кездесті, соның ішінде әнші Камарон де ла Исламен, ол 1968 және 1977 жылдар аралығында жемісті ынтымақтастыққа ие болды. Олар он альбом жазды және үлкен танымалдыққа ие болды. Ричард Нидель олардың серіктестігі «ХХ ғасырдың соңғы ширегінде фламенко тарихының басты бөлігі болды» деді. Ұйымдастырушылар 1967 жылдан бастап де Лусияға концерттік турларға қатысу үшін тиімді келісімшарттар ұсынды, бірақ ол компанияда гастрольде болуды жөн көріп, одан бас тартты, ол ағасы Рамон, де ла Исла және басқа музыканттармен бірге болды. Де Лусия ағасымен бірге көптеген альбомдарды жазды, соның ішінде Canciones andaluzas para 2 guitarras (1967), Dos guitarras flamencas en América Latina (1967), Fantasía flamenca de Paco de Lucía (1969) және 12 Hits para 2 guitarras flamencas y orquesta de cuerda (1969). Олар Буэнос-Айресте Эстебан Санлукармен және Детройтте Хуан Серраномен танысты, ал 1970 жылы Нью-Йоркте көп уақыт өткізді, онда олар Сабикас пен Марио Эскудеромен жақын болды, түн бойы бірге ойнады.

Paco de Lucía was born on 21 December 1947 as Francisco Sánchez Gómez in Algeciras, province of Cádiz, in southern Spain. He was the youngest of the five children of flamenco guitarist Antonio Sánchez Pecino and Portuguese mother Lúcia Gomes; his brothers include flamenco singer Pepe de Lucía and flamenco guitarist Ramón de Algeciras (now deceased). Playing in the streets as a young boy, there were many Pacos and Pablos in Algeciras. In Spain and Latin America, any of these children with common first names would be referred to as follows: '"Name of Child", (son or daughter) of "Name of Mother"', or "Paco (son) of Lucía" in his case, instead of using the child's last name. Later, after learning to play the guitar and tasked with figuring out a way to bill himself, wanting to honor his Portuguese mother Lucía Gomes, he adopted the stage name Paco de Lucía. His father Antonio received guitar lessons from a cousin of Melchor de Marchena: Manuel Fernández (aka Titi de Marchena), a guitarist who arrived in Algeciras in the 1920s and established a school there. Antonio introduced Paco to the guitar at a young age and was extremely strict in his upbringing from the age of 5, forcing him to practice up to 12 hours a day, every day, to ensure that he could find success as a professional musician. At one point, his father took him out of school to concentrate solely on his guitar development. In a 2012 interview de Lucía stated that, "I learned the guitar like a child learns to speak." Flamenco guitarist and biographer Donn Pohren and record producer José Torregrosa compared Paco's relationship with his father to the relationship of Wolfgang Amadeus Mozart and Leopold Mozart in the way both fathers "moulded their sons" into becoming world class musicians, and both continued to dictate even after the latter became famous. Paco's brother Ramón idolized Niño Ricardo, and taught his complex falsetas to his young brother, who would learn them with relative ease and change them to his own liking and embellish them. This initially angered Ramón, who considered Ricardo's works to be sacred and thought his brother was showing off; but he soon began to respect his brother immensely, and came to realize that he was a prodigious talent, fuera de serie (out of the ordinary). As also with Ramón, Ricardo was Paco's most important influence, and his first guitar hero; Paco said "all of us youngsters would look up to him, trying to learn from him and copy him." In 1958, at age 11, Paco made his first public appearance on Radio Algeciras. That year, he met Sabicas for the first time in Málaga. A year later, he was awarded a special prize at the Festival Concurso International Flamenco de Jerez de la Frontera flamenco competition. In the early 1960s, de Lucía toured with the flamenco troupe of dancer José Greco. In New York City in 1963, at the age of 15, he had his second encounter with Sabicas and his first encounter with Mario Escudero, both of whom became de Lucía's mentors and later close friends. They urged him to start writing his own material, advice he took to heart. In 1964, he met Madrileño guitarist Ricardo Modrego with whom he recorded three albums: Dos guitarras flamencas (1964), 12 canciones de García Lorca para guitarra and 12 éxitos para 2 guitarras flamencas (1965). His early albums were traditional flamenco recordings and he recorded classics such as Malagueña on the 12 éxitos para 2 guitarras flamencas album. He toured again with José Greco in 1966 and recorded "Ímpetu", a bulerías composed by Mario Escudero, for his debut solo album, La fabulosa guitarra de Paco de Lucía (1967). He appeared at the 1967 Berlin Jazz Festival. According to Gerhard Klingenstein, top jazz musicians who appeared at the festival (i. e. Miles Davis, Thelonious Monk), profoundly influenced de Lucía, and sparked a fascination for jazz that remained with him throughout his life. In the late 1960s, de Lucía toured Europe with a group called Festival Flamenco Gitano and encountered other new talents in the flamenco world including singer Camarón de la Isla, with whom he enjoyed a fruitful collaboration between 1968 and 1977. They recorded ten albums together and received considerable acclaim. Richard Nidel said that their partnership was "central to the history of flamenco in the last quarter of the twentieth century." Organizers began offering de Lucía lucrative contracts for concert tours in 1967, which he declined as he preferred to tour in company, which he did with his brother Ramón, de la Isla and other musicians. De Lucía recorded many albums with his brother, including Canciones andaluzas para 2 guitarras (1967), Dos guitarras flamencas en América Latina (1967), Fantasía flamenca de Paco de Lucía (1969), and 12 Hits para 2 guitarras flamencas y orquesta de cuerda (1969). They met Esteban Sanlucar in Buenos Aires and Juan Serrano in Detroit, and during 1970 spent considerable time in New York City where they grew close to Sabicas and Mario Escudero, playing together into the night.

1970 жылдар

1971 жылы «Hannie Caulder» батыс фильмінде мексикалық гитарист ретінде киініп, Кен Торнның басты тақырыбының мелодиясын қосымша бөлімде орындады. Сол жылы «El mundo del flamenco» альбомын шығарды, онда Марио Эскудероның «Ímpetu» нұсқасы, бұл – булериас, кірді. «Guitar International» журналы оның «Ímpetu» әнін «өте шабуылдық» орындағанын атап өтті. Эскудеро осы кезеңде де Лусияға зор әсер етіп, фламенконың жаңа мүмкіндіктерін зерттеуге шабыстандырды, сондай-ақ «Solera» және «Cepa Andaluza» үшін де. «Entre dos aguas» – электр бас-гитарасы бар бонголармен орындалған румба, мағынасы «Екі судың арасында», ол Альгесирас қаласына қатысты, онда Жерорта теңізі Атлант мұхитымен кездеседі. Биограф Похрен «Cepa Andaluza» туралы «көрнекті» булериас деп сипаттады, ол «палмалармен, ынталандыру айғайларымен және жалпы жалеомен сүйемелденеді, және адамды секіріп билеуге итермелейді». Альбомда Андлусияның атақты орындарымен аталған бірнеше тректер бар, бұл де Лусия кейінгі альбомдарында жалғастырған тақырып. «Fuente y caudal» альбомы бірнеше ай бойы ең көп сатылған испандық жазбалардың бірі болды, де Лусия мен Торрегроза дәстүрлі фламенкодан алыстаған қосымша аспаптар мен тәсілдердің көпшілікке көбірек ұнайтынын анықтады. Дәстүрлі орындаушылардың алғашқы ықпалы де Лусия джаз бен басқа да ықпалдарды қабылдағанда, өзінің дауысын және ерекше стилін жасағанда, бірақ тамырынан тым алыс кетпегенде азайды. 1977 жылы де Лусия генерал Вареланың қызы Казильда Варелаға үйленді, ол күшті баск өнеркәсіпшісі Ампуэро отбасының ұрпағы болды, олардың үш баласы болды. Ол Камарон де ла Исламен бірге соңғы альбомын, «Castillo de Arena» шығарды. Әннің сөздерін Антонио Санчес жазды, Самара булериасын қоспағанда, Санчес пен де ла Исла бірлесіп жазды. Бұл кем дегенде 15 жыл бойы әншімен бірге шыққан соңғы альбомы болды. Ол адам дауысының «табиғатынан тым шектеулі» екенін және әртүрлі аспаптарды зерттеуді артық көретінін айтты, сондай-ақ әншілермен жазбалардың аздығының себебін көбінесе тығыз кестемен түсіндірді. Ол осы кезеңде АҚШ және Еуропа бойынша кеңінен өнер көрсетіп, Испаниядан тыс және Еуропадағы фламенко қауымдастығында танымалдылығын арттырды, сондай-ақ көптеген джаз, латын және басқа музыканттармен кездесті, олар де Лусияның «Nuevo flamenco» орындаушысы ретінде дамуына ықпал етуді жалғастырды. Ол джаз-фьюжн және рок-музыкаға қызығушылық таныта бастады, 1977 жылы Барселонадағы Plaza de toros de las Arenas аренасында Карлос Сантанамен бірге өнер көрсетті. Ол Аль Ди Меоланың «Elegant Gypsy» альбомы үшін «Mediterranean Sundance» шығармасын жазуға шақырылды. Альбом фламенкоға және де Лусияның ойнауына жаңа қызығушылық тудырғанына қарамастан, дәстүрлі фламенко сыншылары бұл шығарманы мақұлдамады және көптеген адамдар Жерорта теңізі Сандэнсін фламенко музыкасы деп есептегеніне наразылық білдірді. Ди Меола сыншыларға алаңдамауды және «Пако фламенкодан кетпейді, оны кеңейтеді» деп мәлімдеді. 1978 жылы Пако мен оның бауырлары Мануэль де Фалланың «Interpreta a Manuel de Falla» композицияларының классикалық туындысын жазды. 1979 жылы де Лусия, Джон Маклафлин және Ларри Кориелл «Гитаралық трио» құрып, Еуропаны аралады және Лондондағы Корольдік Альберт залында жазылған «Рухтардың кездесуі» атты видео шығарды. Похреннің айтуынша, де Лусияның Маклафлин, Ди Меола, Кориелл және Чик Кореа сияқты музыканттармен жұмыс істеу шешімі, олардың техникалық музыкалық білімі мен импровизациялау қабілеті ескерілгенде, оған «күңгуірлік және ынталандырушы» тәжірибе болған болуы керек. Бұл де Лусияны алаңдатты, ол 1990 жылдардың соңында берген сұхбатында: «Мен музыкадағы тамырымды ешқашан жоғалтқан емеспін, өйткені мен өзімді жоғалтар едім. Мен бір қолымды дәстүрге, екінші қолымды фламенкоға жаңа нәрселерді әкелуге арнадым». Пако былай деп мойындады: «Кейбіреулер олар менен үйреніп жатыр деп ойлайды, бірақ мен сіздерге өзім олардан үйреніп жатқанымды айта аламын. Мен ешқашан музыка оқыған емеспін, гармонияны үйренуге қабілетсізмін, менде тәртіп жоқ, Маклафлин мен Ди Меоламен ойнау осы нәрселерді үйрену туралы болды». 1982 жылы де Лусия джаз пианині Чик Кореамен бірге бірнеше концерт өткізді. Кореа 1980-ші жылдары оған айтарлықтай әсер етті және ол Маклафлинмен бірге «Испания» шығармасының нұсқасын бейімдеп, оны 1980-ші жылдардың ортасынан аяғына дейін бірнеше рет орындады. 1982 жылы «Алтын» қос жинақ альбомын шығарды, «La Guitarra de Oro de Paco de Lucía», де Лусияның Рикардо Модрегомен бірге Федерико Гарсия Лорка әндерін қаптаған және екі сигирия, 1972 жылдан бері өзінің жазбаларында пайда болмаған фламенко түрін көрсетті. 1983 жылы Guitar Trio «Passion, Grace & Fire» шығарды, сондай-ақ ол Карлос Саураның жоғары бағаланған «Carmen» фильмінде түсті, онда ол сонымен қатар ең жақсы музыка үшін BAFTA сыйлығына ұсынылды. Де Лусия 1980-ші жылдарда бірнеше фильмдерге түсірді, соның ішінде «The Hit» фильміне түсірді, онда ол Эрик Клэптонмен бірге саундтрек жазды, Роджер Уотерс шағын үлес қосты. 1984 жылғы «Live One Summer Night» альбомында де Лусия ғана емес, продюсерлік міндетін де атқарды. Пако де Лусия телешоулардағы және деректі фильмдердегі өзінің рөлін де сомдады және 1984 жылғы Севильядағы фламенко биеналесінде төреші болып тағайындалды. 1980-ші жылдардың ортасына қарай Sextet және Guitar Trio екеуі де өзінің шыңына жетіп, бірге өнер көрсетуін тоқтатты, бірақ де Лусия 1986 жылы және кейінрек Еуропа бойынша Маклафлинмен дуэт ретінде өнер көрсетуді жалғастырды. 1986 жылы «DownBeat» журналымен берген сұхбатында Ди Меола олардың өнер көрсетулерінің мақсаты көрермендерді таң қалдыру үшін «ақылдан асырып тастау» болғанын және олардың таң қалдыру үшін жаңа, жылдам орындаулардың таусылғанын айтты. Ди Меола музыка тым «қатты және еңкіш» болғанын және ол музыканың тыныш жағын зерттеуді қалағанын, Пако да осылай сезінгенін, ол «жылдамдыққа қарағанда бақыланған өрнекке» артықшылық беретінін айтты. 1986 жылдың мамырында ол Эрл Клуг, Spyro Gyra және Дэйв Валентин сияқты музыканттармен бірге Centro de Bellas Artes Rock музыка фестивалінде өнер көрсетті. 1987 жылы де Лусия алғаш рет Кеңес Одағында өнер көрсетті және өте сәтті болған «Siroco» альбомын шығарды. «Siroco» көбінесе оның ең жақсы альбомы және барлық уақыттағы ең ұлы фламенко альбомдарының бірі ретінде аталады. Оның «La Cañada» композициясы, ашылу трегі, «La Barrosa» таңгосы, Кадис провинциясындағы Playa la Barrosa құрметіне аталған «alegrías» және «Gloria al Niño Ricardo» солеасы көп назар аударды және қазіргі фламенко классикасы саналады. Эрик Клэптон мен Ричард Чапмен «La Barrosa» әнін, B мажорда орындалған тәтті «alegrías» әнін «керемет нәзіктікке толы және төгілген фразалармен» сипаттады. «Gloria al Niño Ricardo» Ниньо Рикардоға арналған, ол де Лусияның гитарадағы «алғашқы геройы» болды. «Siroco» альбомынан бірнеше композициялар де Лусияның кейінгі концерттік өнерлерінің негізін құрады, ол көбінесе «La Cañada» әнімен концерттерін бастады. 1989 жылы де Лусия Пласидо Доминго мен Хулио Иглесиаспен бірге Севильядағы аренада өнер көрсетуден бас тартты.

De Lucía made a cameo appearance, dressed as a Mexican guitarist, in the 1971 western Hannie Caulder, playing the melody of Ken Thorne's main theme over a string section. That year, he released the album El mundo del flamenco, which included a version of Mario Escudero's "Ímpetu", a bulerías. Guitar International mentioned his "very aggressive" approach to playing "Ímpetu". Escudero was a major influence on de Lucía during this period, inspiring him to explore new possibilities for flamenco. and also for "Solera" and "Cepa Andaluza". "Entre dos aguas", a rumba featuring bongos with an electric bass, means "Between two waters", referring to his home town of Algeciras, where the Mediterranean meets the Atlantic. Biographer Pohren describes "Cepa Andaluza" as a "phenomenal" bulerías, which is "accompanied by palmas, shouts of encouragement and general jaleo, and makes one want to leap up and dance." The album also features several other tracks named after Andalusian landmarks, a theme de Lucía continued in his later albums. The Fuente y caudal album was one of the best selling Spanish records for several months and de Lucía and Torregrosa found that the additional instruments and approach away from traditional flamenco proved more popular with the general public. The early influences of the traditional players became increasingly less apparent as de Lucía embraced jazz and other influences, creating his own voice and distinct style, yet never venturing too far from his roots. In 1977, de Lucía married Casilda Varela, the daughter of General Varela and descendant to a powerful Basque industrialist Ampuero family; they had three children. He released his final album, Castillo de Arena with Camarón de la Isla, The lyrics were written by Antonio Sánchez, with the exception of the bulerías Samara, which Sánchez and de la Isla wrote together. This would be his last LP with a singer for at least 15 years. He reportedly said that the human voice is "naturally too limited" and that he prefers the exploration of different instrumentalists; he also said a busy schedule was the reason for lack of recordings with singers. He performed extensively across the US and Europe during this period, increasing his popularity outside Spain and the flamenco community in Europe, and met many jazz, Latin and other musicians who continued to influence de Lucía's evolution as a "Nuevo flamenco" player. He began to show a very keen interest in jazz fusion and rock, and in 1977 performed with Carlos Santana in the Plaza de toros de las Arenas bullring in Barcelona. He was invited by Al Di Meola to record on his "Mediterranean Sundance" piece for his album Elegant Gypsy. Despite considerable new interest in flamenco and de Lucía's playing generated by the album, traditionalist flamenco critics did not approve of the piece and hated that many people considered Mediterranean Sundance flamenco music and frowned upon de Lucía. Di Meola informed the critics not to worry and that "Paco is not leaving flamenco, but expanding it." In 1978, Paco and his brothers recorded Interpreta a Manuel de Falla, a classical effort of compositions by Manuel de Falla. In 1979, de Lucía, John McLaughlin, and Larry Coryell formed The Guitar Trio and together made a tour of Europe and released a video recorded at London's Royal Albert Hall entitled Meeting of the Spirits. Pohren said that de Lucía's decision to work with musicians like McLaughlin, Di Meola, Coryell, and Chick Corea must have been an "exciting and stimulating" experience for him, given their technical musical knowledge and ability to improvise and said that they carried him "so far afield that at times he must have been profoundly confused, a man running the risk of losing his musical identity." This concerned de Lucía, who said in a late 1990s interview, "I have never lost the roots in my music, because I would lose myself. What I have tried to do is have a hand holding onto tradition and the other scratching, digging in other places, trying to find new things I can bring into flamenco." Paco professed, "Some people assume that they were learning from me, but I can tell you it was me learning from them. I have never studied music, I am incapable of studying harmony—I don't have the discipline, playing with McLaughlin and Di Meola was about learning these things." In 1982, de Lucía put on a series of concerts with jazz pianist Chick Corea. Corea was a considerable influence on him in the 1980s and he and McLaughlin adapted a version of his piece "Spain", performing it live together several times in the mid to late 1980s. He released a "Golden" double compilation album in 1982, La Guitarra de Oro de Paco de Lucía, covering de Lucía's earliest recordings with Ricardo Modrego of Federico García Lorca songs to date, and featured two siguiriyas, a flamenco form in which he had not indulged in his recordings since 1972. In 1983, the Guitar Trio released Passion, Grace & Fire, and he had an acting role in Carlos Saura's highly acclaimed film Carmen, for which he was also nominated for a BAFTA Film Award for Best Score. De Lucía composed original film scores for several films in the 1980s, including The Hit, a 1984 film in which he provided the soundtrack with Eric Clapton, with a minor contribution by Roger Waters. On his 1984 album, Live One Summer Night, de Lucía not only played guitar, but also filled the role of producer. Paco de Lucía has also appeared as himself on television in documentaries and TV shows and accepted a position as a judge at Seville's 1984 Bienal de Flamenco. By the mid 1980s, both the Sextet and the Guitar Trio had reached its plateau and stopped performing together, although de Lucía would continue to perform with McLaughlin as a duo across Europe in 1986 and later. In a 1986 interview with DownBeat magazine, Di Meola said that the reason for the breakdown was that their performances were designed to "drive the audience berserk" with a display of astonishing virtuosity and that they had run out of new spectacular fast runs to impress the audiences. Di Meola remarked that the music had become too "wild and crazy" and that he preferred to explore the quieter side of music, something Paco also felt, saying that he preferred "controlled expression to velocity." In May 1986, he performed at the Centro de Bellas Artes Rock music festival alongside the likes of Earl Klugh, Spyro Gyra, and Dave Valentin. In 1987, de Lucía performed for the first time in the Soviet Union, and went back to his roots with his highly successful release, Siroco. Siroco is often cited as his best album and one of the greatest flamenco albums of all time. His compositions "La Cañada", the opening track, a tango called "La Barrosa", an alegrías named after the Playa la Barrosa in the province of Cadiz, and "Gloria al Niño Ricardo", a soléa, received considerable attention and are considered modern flamenco classics. Eric Clapton and Richard Chapman described "La Barrosa", a sweet alegrías played in B major, as, "full of effortless delicacy with cascading phrases." "Gloria al Niño Ricardo" is dedicated to Niño Ricardo who was de Lucía's "first hero" of the guitar. Several of his compositions from Siroco formed the staple of de Lucía's later concert performances, and he often began his concerts with "La Cañada". In 1989, de Lucía refused to perform at the bullring in Seville with Plácido Domingo and Julio Iglesias.

1990 жылдар

Секстет 1986 жылдан кейін әлсірегенімен, 1990 жылы олар «Зиряб» атты жаңаша араб фламенко/джаз альбомын жазды. Бұл альбомда джаз пианині Чик Кореа және фламенко гитарисі Маноло Санлукар та қатысты. Альбом 8-9 ғасырларда Шираз қаласында туған, Кордовадағы Омейяд сарайында өлең-жыр айтқан және музыкамен айналысқан, Испанияға парсы лютнін (ұд) әкелген, кейін испан гитарына айналған, ал кейбір деректерге сәйкес, фламенконың негізін қалаған Зирябтың құрметіне арналған. Альбомдағы бір трек – таранта, Сабикасқа арналған. Альбом сыншылар тарапынан жақсы қабылданды; JazzTimes журналы альбомда ойнаған музыканттардың құштарлығы мен ырғағын жоғары бағалады. 1991 жылы Хоакин Родригоның «Аранхуэс концертін» орындау және түсіндіру ұсынылғанға дейін, де Лусия нота оқуда жетік болмаған. Алайда, биограф Похрен 1992 жылы өмірбаянын жазғанда, ол әлі де жетік еместігін және шығарманы үйрену үшін өзін бөлмеге қамап алып, ерекше тәсіл қолданғанын айтты. Эдмон Коломер басқарған оркестрмен орындаған нұсқасы жоғары бағаланды, композитор Родриго оны «әдемі, экзотикалық, шабыттандырған» деп сипаттады. «Мен Пако оны әдеттегіден гөрі әлдеқайда сезімтал орындайтынын айта аламын. Бұл оны қолдаған оркестрге де қатысты». 1992 жылы Севильядағы ЭКСПО’92 би алаңында және бір жылдан кейін Мадридтегі Пласа Майорда «La Barrosa» әнін орындады. 1995 жылы ол Брайан Адамспен бірге «Have You Ever Really Loved a Woman?» хит әні мен видеоклипін жазды, ол «Дон Хуан ДеМарко» американдық фильмінің саундтрегіне енді. 1996 жылы оның алғашқы «алтын хиттер» альбомы «Antología» Испанияда кемінде 16 апта бойы топ-20 тізіміне кірді, 65 000-нан астам данасы сатылды. 1997 жылы де Лусия Хулио Иглесиас, Los del Río және басқа музыканттармен бірге қанымен суалған испан саясаткері Мигель Анхель Бланкоға арналған құрмет көрсету шарасына қатысты. 1998 жылы ол қайтыс болған анасына арналған «Luzia» альбомын шығарды және өндірді (анасының атын португалша жазу себебі осы). Бұл альбом де Лусияның ең толыққанды және жетілген туындыларының бірі саналады.

Although the sextet had declined after 1986, in 1990 they got together to record Zyryab, a groundbreaking Arabic flamenco/jazz album with jazz pianist Chick Corea and fellow virtuoso flamenco guitarist Manolo Sanlúcar. The album is named after Ziryab, an 8th–9th century Shiraz born poet/musician at the Umayyad court in Córdoba, credited with introducing to Spain the Persian lute, which evolved into the Spanish guitar—and according to some, established flamenco itself. One track on the album, a tarantas, is dedicated to Sabicas. The album was critically well received; JazzTimes praised the passion and rhythm of the musicians featuring on the album. Until asked to perform and interpret Joaquín Rodrigo's Concierto de Aranjuez in 1991, de Lucía was not proficient at reading musical notation. Biographer Pohren, however, at the time of writing his biography in 1992, said that he was still not proficient and had found a bizarre way of learning the piece, locking himself away. His performance with the orchestra under Edmon Colomer was highly acclaimed, a sensitive, atmospheric rendition that composer Rodrigo himself praised, describing it as "pretty, exotic, inspired I might add that Paco plays it with a great deal of feeling, far more than is normally heard. And that goes for the orchestra that backs him up." In 1992, he performed live at the bullring at Seville Expo '92, and a year later on the Plaza Mayor in Madrid, playing "La Barrosa". In 1995, he and Bryan Adams recorded the hit song and video "Have You Ever Really Loved a Woman?" on the soundtrack for the American film Don Juan DeMarco. In 1996, his first "golden hits" album, Antología, was in the top 20 in Spain for at least 16 weeks, selling over 65,000 copies. In 1997, de Lucía performed in a tribute show to the assassinated Spanish politician Miguel Ángel Blanco, alongside Julio Iglesias, Los del Rio, and other musicians. In 1998 he released and produced Luzia, dedicated to his dying mother (hence the Portuguese spelling of her name). It is considered to be one of de Lucía's most complete and mature artistic statements.

200014

Де Лусия Мексиканың Кинтана-Роо штатында бес жыл өмір сүрді, бірақ 2003 жылы туған Испаниясына оралды. Ол өмірі бойы жылына алты-сегіз ай гастрольдік сапарларда болып, таңертең ерте тұрып, қонақүйлерде тұрып шаршағанын айтты. Дегенмен, ол Мексикадағы демалыс үйін сақтап, отбасымен үнемі баратын. 2004 жылы Севильялық фламенко әншісі Ла Танамен бірге АҚШ және Канадада гастрольде болды, бірақ кейін көпшілік алдындағы өнер көрсетулерін азайтты. Ол толыққанды гастрольдерден бас тартып, жылына бірнеше концерт берді, көбінесе Испания мен Германияда, ал жаз айларында Еуропалық фестивальдерде. Порен де Лусияны «өте ұялмаған және жабық» деп сипаттап, «Өте жеке адам болғандықтан, ол одан кейін күшті танымалдылыққа және құрметке жиналғаннан кейін, атақтың оның иығына салған қысымнан және техникалық және революциялық жетілуге жету үшін үнемі жаңару және тырысу қажеттілігінен қынжылды» деді. 2003 жылы де Лусия Integral (2003) – 26 дискілік шектеулі жинақ және Por Descubrir жинақ альбомын шығарды. 2004 жылы де Лусия Хавьер Лимонмен бірге Cositas Buenas альбомын шығарды. Бұл альбом Blue Thumb Records лейблы арқылы Universal Music Spain S. L. компаниясымен шығарылды және төрт булерия, екі румба трегі, танго және тиентос кірді. Ол 2004 жылы «Үздік фламенко альбомы» үшін Латын Грэмми сыйлығын және 2005 жылы «Жылдың латын джаз альбомы» үшін Billboard Латын музыка сыйлығын жеңіп алды. 2005 жылы ол Ла Тананың «Tu, Ven a Mi» үшін Латын Грэммиінің «Жылдың продюсері» номинациясына ұсынылды, бұл Камарон де ла Исланың «Potro de rabia y miel» жұмысынан кейін де Лусияның басқа әртіске жетекшілік еткен алғашқы жазбасы болды. 2004 жылы ол өнер саласындағы Астурия ханзадасы сыйлығын жеңіп алды, ал 23 наурыз 2007 жылы Кадис университеті де Лусияның музыкалық және мәдени үлесін мойындап, оған құрметті доктор ғылымының дәрежесін берді. 2010 жылы ол Бостон қаласындағы Беркли музыкалық колледжінен құрметті докторлық дәрежесін алды және Монтрё фестивалінде өнер көрсетті. Ол сондай-ақ, бірнеше жыл бойы әдетте өнер көрсететін елдерді таңдап, 2006 және 2010 жылдары Хорватияның Пула қаласындағы Аренада, ал 2013 жылы Түркия, Марокко және Тунис елдерінде өнер көрсетті. Ол 31 шілдеде Рим театрында өнер көрсетіп, 49-шы Карфаген халықаралық фестиваліне қатысты.

De Lucía lived for five years in Quintana Roo, Mexico, but returned to his native Spain in 2003 after professing to have become really tired with spending his whole life touring for six to eight months a year, getting up at the crack of dawn and living in hotels. He continued to keep a holiday home in Mexico though and regularly visited with his family. In 2004 he toured the United States and Canada with Seville flamenco singer La Tana, but subsequently greatly reduced his live performances in public. He retired from full touring, and would only give a few concerts a year, usually in Spain and Germany and at European festivals during the summer months. Pohren described de Lucía as "extremely timid and retiring", saying that, "Being a very private person, [he] was dismayed at the ensuing popularity and lionization, and the increased pressure fame placed upon his shoulders, demanding that he constantly innovate and work harder to achieve technical and revolutionary perfection." In 2003, de Lucía released Integral (2003), a 26CD Limited Edition Box Set, and Por Descubrir, a compilation album. In 2004, de Lucía released Cositas Buenas with Javier Limón. It was released on Blue Thumb Records by Universal Music Spain S. L., and features four bulerías, two rumba tracks, a tangos and a tientos. It won the Latin Grammy Award for Best Flamenco Album in 2004 and the Billboard Latin Music Award for Latin Jazz Album of the Year in 2005. In 2005, he was nominated for producer of the year by the Latin Grammy for La Tana's "Tu, Ven a Mi", which was de Lucía's first recording where he directed another artist since working on Camarón de la Isla's Potro de rabia y miel. In 2004, he won the Prince of Asturias Awards in Arts, and on 23 March 2007, the University of Cadiz recognized de Lucía's musical and cultural contributions by conferring on him the title of Doctor Honoris Causa. In 2010, he was awarded an honorary doctorate by Berklee College of Music in Boston, and performed at the Montreux Festival. He was also known for some years to select countries where he did not usually perform, and played at the Arena in Pula, Croatia in 2006 and 2010, and in Turkey, Morocco and Tunisia in 2013. He appeared at the 49th Carthage International Festival on 31 July, playing at the Roman Theatre.

Өлім

Де Лусия 2014 жылғы 25 ақпанда Мексиканың Кинтана-Роо штатындағы Плайя-дель-Кармен қаласында отбасымен демалып жүргенде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ұлымен жағажайда футбол ойнап тұрғанда, әйеліне ауруханаға апаруды сұрады, себебі "жұтқыншағында ерекше суық сезім" болған. Оны ауруханаға жеткізді және жедел жәрдем бөліміне өзі басып кірді, бірақ таспаға отыруға көмек керек болды. Содан кейін ол есінен танып, көз жұмды. Оның інісі Пепе де Лусия 20 күн бұрын күніне екі қораптан темекі шегуді тоқтатып, досы Феликс Гранде қайтыс болғаннан кейін спортпен белсенді айналысуға уәде бергенін айтты. Оның денесі туған қаласы Алхесирас, Андалусияның қалалық зиратына жерленді. Де Лусия 2014 жылғы марапаттау салтанатында "Canción Andaluza" альбомы үшін Латын Грэмми сыйлығын постүмі түрде жеңіп алды. Оның қайтысынан кейін Мадрид қауымдастығының аймақтық үкіметі қалалық метроның 9-шы желісінің жаңа солтүстік терминалына оның есімін беріп, құрмет көрсетті.

Мұра

Де Лусия әлемдегі ең үздік фламенко гитарисі және көптеген адамдар Испанияның ең үлкен музыкалық экспорты деп санайды. Ол фламенко музыкасына композитор ретінде де, басқа да жағынан да революциялық әсер етті. Оның фламенко гитарына жасаған әсері Андрес Сеговияның классикалық гитараға тигізген әсерімен салыстырылады. Оның "Fuente y caudal" (Фонтан және ағыс) альбомын көптеген адамдар фламенко гитарасының әлемін дәстүрлі фламенко мәдениетінен тыс өзгертті деп санайды. Энрике Моренте мен Камарон де ла Исламен бірге де Лусия дәстүрлі фламенкодан бөлініп, қазіргі "nuevo фламенко" деп аталатын бағытты қалыптастырды. Композитор ретінде де Лусия аздаған жүйелілікпен джазды андалусиялық музыкамен біріктірген алғашқы испан суретшісі болды. Бұл оның Ди Меола, Маклафлин және Педро Итуральдемен бірлесіп жұмыс істегенін қамтиды. Эстебан де Санлукар мен Марио Эскудеро оған үлкен әсер етті және шабыт көзі болды. Биограф Похреннің айтуынша, де Лусия "джазға құмар" болған және жоғары технологиялы джаз музыканттарына терең құрметпен қарады, Ди Меола, Маклафлин, Кориелл және Кореаны фламенконың ұстаздарымен бірдей деңгейде бағалады. Осы әсерлерге қарамастан, "Jazz Times" журналы жазғандай, "көптеген фламенко жанкүйерлері музыка тарихын Пакодан бұрынғы және Пакодан кейінгі кезеңге бөледі". Бірақ оның гитаралар коллекциясы да мол болды. Ричард Чэпман мен Эрик Клэптон де Лусияны "фламенко гитарасы әлеміндегі титан" деп сипаттап, оның "таңғажайып техникасын және өнертабысын", сондай-ақ бразилиялық музыка және джаз сияқты басқа стильдерден алған музыкалық идеяларының кең ауқымын атап өтті. Ол инновациясымен, гармониядағы бояуымен және оң қолының керемет шеберлігімен, техникасымен, күшімен және икемділігімен танымал, ол өте жылдам және еркін пикадоларды орындай алатын. Контраст шебері, ол пикадоларды расгевадолармен және басқа да техникалармен үйлестіріп, композицияларына джаз әсерімен абстрактілі аккордтар мен гаммалық дыбыстарды қосады. "DownBeat" журналының Билл Милковски оны "зерттеуге берілген шоғырлану мен таза кемелділіктің бейнесі: қатты арқасымен және қатал жүзімен, кейбіреулер менмендік деп қате түсінуі мүмкін ерекше аурасымен. Ол - абырой мен сәнмен жүгіріп жүрген, бірақ күшін көрсетуге қабілетті араб жылқысы сияқты мақтаныш пен салтанаттылықтың символы" деп сипаттады. "AllMusic" журналының Крейг Харрис оның "өте жеке мелодиялық мәлімдемелерін және заманауи аспаптарды" атап өтті. Испания суретшілер мен редакторлар қоғамының президенті Хосе Луис Акоста "Пако бүкіл әлемге гитара мен фламенко сезімін жеткізген әмбебап суретші болды және бола береді" деді. Сол жылы ол фламенко музыкасына қосқан үлесі үшін Латын әнші-композиторлардың Даңқ залына енгізілді. 2016 жылдың 21 желтоқсанында Google де Лусияның туған күнін Google Doodle арқылы атап өтті, бұл Google суретшісі Софи Диао жасаған doodle Испания, Мексика және бірнеше Оңтүстік Америка елдерінде көрсетілді. Пако де Лусияның тағы бір үлесі - 1970 жылдардың соңында Перуге сапары кезінде Каитро Сото оған таныстырған афро-перуандық аспап - каджонды фламенкоға енгізуі. Ол бұл аспапты фламенкодағы перкуссия қажеттілігіне тұрақты шешім деп қарастырды. Рубем Дантаспен бірге ол оның соққы элементтерін қосты, ол қазіргі заманғы фламенконың және кейіннен басқа халықаралық музыкалық бағыттардың маңызды құралына айналды. Оның есіне туған қаласы Алгесираста портқа қарап тұрған мүсін орнатылған.

De Lucía was widely considered to be the world's premier flamenco guitarist and by many to be Spain's greatest musical export. He had a revolutionary influence on flamenco music both as a composer and otherwise. His influence on flamenco guitar has been compared with that of Andrés Segovia's on classical guitar. His album Fuente y caudal (Fountain and Flow) has been cited by many to have changed the world of flamenco guitar beyond traditional flamenco culture. Along with Enrique Morente and Camarón de la Isla, de Lucía was the first artist to break away from traditional flamenco and form what is now known as nuevo flamenco. As a composer, de Lucía was the first Spanish artist to mix jazz with Andalusian music in a more or less systematic way. This includes, but is not limited to, his collaborations with Di Meola, McLaughlin, and Pedro Iturralde. Esteban de Sanlúcar and Mario Escudero were also major influences on him and sources of inspiration. According to biographer Pohren, de Lucía was "fascinated with jazz" and held a deep respect for high tech jazz musicians, regarding Di Meola, McLaughlin, Coryell and Corea as highly as musicians as he did his flamenco mentors. Despite these influences, according to the Jazz Times, "Most flamenco fans can trace the music's history to either Before Paco or After Paco." but had a range of guitars in his collection. Richard Chapman and Eric Clapton describe de Lucía as a "titanic figure in the world of flamenco guitar", highlighting his "astounding technique and inventiveness" and his broad range of musical ideas from other styles, such as Brazilian music and jazz. He is noted for his innovation and colour in harmony and his remarkable dexterity, technique, strength and fluidity in his right hand, capable of executing extremely fast and fluent picados. A master of contrast, he often juxtaposes picados with rasgueados and other techniques and often adds abstract chords and scale tones to his compositions with jazz influences. Bill Milkowski of DownBeat described him as "the portrait of studied concentration and pristine perfection: stiff backed and stern faced, with a distinguished air about him that some might misread as haughtiness. He's proud and majestic, like a regal Arabian steed prancing with grace and elegance, yet able to reveal great power." Craig Harris of AllMusic noted his "deeply personal melodic statements and modern instrumentation." José Luis Acosta, president of the Spanish Artists and Editors Society stated that "Paco was and will be a universal artist, who took the guitar and flamenco sentiment to the heart of the whole world." In the same year, he was posthumously inducted into the Latin Songwriters Hall of Fame for his contributions to flamenco music. On 21 December 2016, Google commemorated the anniversary of de Lucía's birth with a Google Doodle created by Google artist Sophie Diao that was shown in Spain, Mexico, and several South American nations. Another of Paco de Lucía's contributions was the inclusion of the cajón, an Afro Peruvian instrument Caitro Soto exposed to him during his visit to Peru in the late 1970s. He understood this instrument, which he saw as a permanent solution to the need for percussion in flamenco. Along with Rubem Dantas, he added its percussive elements and it became an essential tool of contemporary flamenco and later, other international musical trends. A statue is dedicated to his memory in his native city of Algeciras, overlooking the harbour.