Кіріспе

Ерба-мате және суық судың тұндырмасы.

Терере (гуарани тілінен шыққан) – ерба-мате (ботаникалық атауы Ilex paraguariensis) суық сумен, көп мұзбен және поха-нана (дәрілік шөптермен) дайындалған тұндырма, көбінесе сәл үлкен ыдыста жасалады. Бұл тұндырманың тамыры Колумбтан бұрынғы Америкада жатыр және Парагвай губернаторлығы кезінде дәстүрлі ірімге айналды. Аймаққа қарай, шырынмен жасалған «Шырынды терере» немесе «Орыс терере» деп аталатын нұсқасы да бар. 2020 жылдың 17 желтоқсанында ЮНЕСКО Парагвай терересін материалдық емес мәдени мұра ретінде жариялады, оған сусынның (терере) және оны дәрілік шөптермен (поха-нана) дайындау әдістері кіреді. Ол ерба-мате негізінде дайындалған мате сусындағына ұқсас, бірақ терере суық ішіледі, әсіресе Оңтүстік конустың жылы аймақтарында. Бұл Парагвайдың дәстүрлі сусындары, онда ол мәдени нысан саналады. Соңғы онжылдықтарда Оңтүстік Бразилияның кейбір аймақтарында, Шығыс Боливияда және Аргентинада (суымен жасалған теререге қарағанда шырынды терере осы елдерде танымал) кеңінен таралды. Көбінесе сергітетін немесе емдік қасиеттері бар шөптер қосылады, мысалы, перерина, коку, жалбыз, сарсапариль, атқұйрық тұқымдасы, бурито, агриаль немесе балауыз бегониясы, баталилла, вербена, шпиц, аженхо, нәзік күнбағыс, эскобилла, лимон бальзамы, сафран крокусы, имбирь, таропе, пердудилла бланка және басқалары. Қазіргі уақытта Парагвайда терере ішу үшін дәрілік сергітетін шөптер мен жемістерден жасалған дәмді мұзды сататын көптеген франчайзингтік дүкендер бар. Терере Парагвайдың ресми сусындары және Ұлттық мәдени мұрасы деп жарияланды. Жыл сайын ақпан айының соңғы сенбісінде «Ұлттық терере күні» тойланады. 219/2019 қаулысымен Ұлттық мәдениет хатшылығы Поха-Нана мәдениетіндегі тереренің дәстүрлі тәжірибелері мен білімдерін Ұлттық материалдық емес мәдени мұра деп жариялады. Сондай-ақ, Итакири қаласы 1998 жылдан бері «Терере фестивалінің» тұрақты орны болып табылады.

Тарих

Бастапқыда гуарани тайпасы қолданған, оның пайдалануы гуарани иезуит миссиялары кезінде олардың миссиялары аумағында қабылданды. Терре эмигранттар арқылы таратылды және ғасырлар бойы әлеуметтік сусын болып табылады. Адамдар әдетте бір құмыра су және гуампа (немесе мате, немесе поронго) (испан тілінде) немесе куия (португал тілінде) және бомбилья (испан тілінде) немесе бомба (португал тілінде) дайындайды, оны адамдар тобы бөліседі. Гуарани иезуит миссияларының аймағында климат ыстық, сондықтан бұл сусын денеге сергітетін және өте аз калориялы, алкогольсіз болады деп есептеледі. Бұған қоса, ол сенім мен бірлік символы болатын маңызды рәсім. Көптеген адамдар терреге дәрілік және сергітетін шөптер қосып ішеді. Аргентинаның солтүстік-шығысында оны сумен, дәрілік шөптермен және мұз кешектерімен (сумен дайындалған терре – tereré de agua деп аталады) немесе лимон, лайм, апельсин немесе ананас сияқты цитрус жемістерінің шырындарымен (Бразилияның оңтүстік-батысындай) дайындайды. Бұл практика аймаққа қарай өзгереді, мысалы, Формоза провинциясында (Аргентина) және Парагвайдың көп бөлігінде дәрілік шөптермен дайындалады. Оңтүстік Парагвайда көбінесе цитрус шырынымен дайындалады. Гампаға су құйылып, бомбилья арқылы сорылады, нәтижесінде мөлдір, жасыл сұйықтық пайда болады.

Дайындық

Терренің көптеген дайындалу жолдары гуампаны 2/3-ден 3/4-ке дейін ерба матемен толтырудан басталады. Содан кейін суға мұз қосылып, әдетте вакуумдік колбаға салынады. Егер дайындамаға шөптер немесе шырын қосылса, олар осы кезде суға салынады. Ішкен кезде су гуампадағы ерба матеге құйылады және "бомбилла" деп аталатын металл шүмегімен (ішінде сүзгісі бар) ербадан алынады. Сұйықтық қалауынша қайта-қайта толтырылады.

Жергілікті әдет-ғұрыптар

Аргентинада терре көбінесе цитрус жемісінің шырынымен дайындалады және оның тұтынуы ел бойынша, әсіресе жаз айларында, жас буын өкілдері арасында артып келеді. Терре Аргентинаның жергілікті халықтарының, мысалы, қом халқының тағамдарының бір бөлігі болып табылады, олар оны қайнатылған тағамдар мен торта фритас немесе чипа куэрито негізіндегі диеталарында қолданады. Бір зерттеу көрсеткендей, қом халқының 90 пайыздан астамы күні бойы терре ішеді. Ыстық климатқа байланысты терре Бразилияның Орталық-Батыс және Солтүстік аймақтарында кең таралған, көбінесе түрлі жеміс шырындарымен дайындалады, бірақ кофе Бразилиядағы ең танымал сусын болып қала береді.