Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дадааб – Кенияның Гариса округінде орналасқан жартылай шөлейтті қала. 2023 жылдың 31 қазанына қарай, ол үш лагерьде (Дағахале, Хагадера және Ифо) тіркелген 302 805 босқын мен пана іздеушілерді қабылдайтын БҰҰ-ның босқындар жөніндегі бас комиссариатының базасы орналасқан жер. Орталықты Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссары басқарады және оның жұмысын шетелдік донорлар қаржыландырады. 2013 жылы БҰҰ-ның босқындар жөніндегі бас комиссариаты, Кения және Сомали үкіметтері сомалилік босқындарды елдеріне қайтаруды жеңілдету үшін үшжақты келісімге қол қойды.
Dadaab is a semi arid town in Garissa County, Kenya. It is the site of a UNHCR base hosting 302,805 registered refugees and asylum seekers in three camps (Dagahaley, Hagadera and Ifo) as of 31 October 2023, The centre is run by the United Nations High Commissioner for Refugees, and its operations are financed by foreign donors. In 2013, UNHCR, the governments of Kenya and Somalia signed a tripartite agreement facilitating the repatriation of Somali refugees at the complex.
Демография
ҚХА базасы ашылғанға дейін жергілікті қала тұрғындары дәстүрлі түрде көшпелі сомалилік малшылардан тұратын, олар негізінен түйе мен ешкі өсірумен айналысқан. Алайда, 1990 жылдардан бастап босқындардың көптеп келуі аймақтың демографиялық құрамын күрт өзгертті. Дадаабта тұратын адамдардың көпшілігі Шығыс Африка аймағындағы түрлі қақтығыстардан қашып келген. Көптеген адамдар Сомалидің оңтүстігіндегі азаматтық соғыс және құрғақшылық салдарынан келді. Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, осылардың көпшілігі банту этникалық тобының азшылық өкілдері және Раханвейн руынан шыққан адамдар. Соңғыларының көпшілігі Оңтүстік Джубба аңғары мен Гедо аймағынан көшіп келсе, қалғандары Кисмайо, Могадишу және Бардера қалаларынан келді. 2005 жылы Дадаабта тіркелген босқындардың 97 пайызы Сомалиден келген мұсылмандар еді. Қалғандары негізінен Эфиопияның Сомали аймағынан (Огаден) келген мұсылмандар, эфиопиялық және судандық христиандардан тұрады, олардың жалпы саны 4000 адамды құрады. Мұсылман азшылықтары қудаланбаса да, христиан азшылықтарымен арадағы шиеленіс жоғары болды. 2015 жылдың ортасына қарай, БҰҰ-ның босқындар жөніндегі басқармасының мәліметінше, тұрғындардың 80 пайызы әйелдер мен балалар, ал 95 пайызы Сомали азаматтары еді. Сомалиден келген босқындардың арасында ерлер мен әйелдердің саны тең, бірақ жалпы халықтың тек 4 пайызы 60 жастан асқан. Осындай мүмкіндіктерге қарамастан, лагерьлер тығыз және жол көрсеткіштері аз болғандықтан, жаңа келгендер үшін олар шатастырулы және бағдарлау қиын. Көптеген тұрғындар өз еріктерімен елдеріне қайтқанмен, лагерьлер әлі де толып, жоспарланған сыйымдылығынан асып түседі. Шатырлардан басқа, кейбір тұрғындар күннен қорғану үшін уақытша үйлер салған. Орташа есеппен, әр шаңырақта төрт адам тұрады. Инфрақұрылымнан басқа, босқындардың өмір сүру сапасына денсаулық сақтау және тамақтану, білім беру, қоршаған орта, қауіпсіздік, сондай-ақ олардың экономикалық және құқықтық жағдайы сияқты факторлар әсер етеді.
Before the UNHCR base was opened, the local town population traditionally consisted of nomadic ethnic Somali pastoralists, who were mainly camel and goat herders. However, since the 1990s, an influx of refugees has dramatically shifted the demographics of the area. Most of the people living in Dadaab have fled various conflicts in the broader Eastern Africa region. The majority have come as a consequence of the civil war in southern Somalia as well as due to droughts. According to Human Rights Watch, most of these displaced persons belong to the Bantu ethnic minority population as well as the Rahanweyn clan. Most of the latter have migrated from the southern Jubba Valley and the Gedo region, while the remainder have arrived from Kismayo, Mogadishu and Bardera. In 2005, around 97% of registered refugees at Dadaab were Muslims from Somalia. The remainder mainly consisted of Muslims from the Somali Region (Ogaden) in Ethiopia, Ethiopian Christians and Sudanese Christians, totalling 4,000 individuals. While the Muslim minorities did not face any persecution, tensions with the Christian minorities were reportedly high. According to the UNHCR, 80% of residents were women and children and 95% were Somalia nationals as of mid 2015. Of the registered refugee population from Somalia, the number of men and women is equal, but only 4% of the total population is over the age of sixty. Despite these many amenities, however, the camps are crowded and have few signposts, making them confusing and difficult to navigate for new arrivals. Although many residents have voluntarily repatriated, the camps are still overcrowded and exceed their intended capacity. In addition to tents, some residents have built makeshift homes for shelter and to escape the heat of the sun. On average, four people live together in each household. Aside from the infrastructure, some of the factors affecting quality of life for refugees are health care and diet, education, environment, security, and their economic and legal status.
Білім
Кенияның босқындар жөніндегі комиссарының мәлімдемесіне сәйкес, көшіп келушілер Сомалиден Дадааб қаласына алғаш келген кезде барлығының білімі болған. Білім беру деңгейін одан да жақсарту мақсатында 2013 жылы Еуропалық Одақ қаржылаған жаңа жоба басталды. Аталған жоба үш жылға жоспарланды, оның оқу бағдарламасына 4,6 миллион доллар қаражат бөлінді. Жобаға барлық жергілікті мектептерге арналған жаңа сынып бөлмелері, ересектерге арналған оқу курстары, қыздарға арналған ерекше білім беру және үлгерім бойынша үздік студенттерге стипендиялар кірді. Қаражаттың 75 пайызы босқындарға, ал 25 пайызы Лагдера және Фафи аудандарының жергілікті тұрғындарына бөлінді.
According to the Kenya Commissioner for Refugees, when migrants first began arriving in Dadaab town from Somalia, they were all educated. To further improve the education standards, a new European Union funded project was launched in 2013. The initiative was earmarked for three years, with $4.6 million allocated toward its syllabus. It included new classrooms for all local schools, adult programs, girls' special education, and scholarships for elite students based on merit. 75% of the funds were set aside for refugees at the complex, and 25% were reserved for local constituencies in Lagdera and Fafi.
Денсаулық сақтау
Неміс техникалық ынтымақтастығы (GTZ) негізгі медициналық көмек көрсетеді. 2015 жылдан бері Дадаабта Африкадағы ең ірі күн энергиясымен жұмыс істейтін ұңғыма бар, ол 278 күн панелімен жабдықталған және кешеннің 16 000 тұрғынына күніне орташа есеппен шамамен 280 000 литр су жеткізеді. Жергілікті денсаулық сақтау тәуекелдері халық тығыздығымен күрделенеді. Оларға диарея, тыныс алу мүшелерінің аурулары, қызба, қызылша, өт қабынуы және холера кіреді. Субстандартты санитарлық жағдайлар мен таза емес су болғандықтан, Е гепатиті де ықтимал мәселе болып табылады. Босқындар лагерьтерге табиғи апаттар салдарынан туындаған қоныс аударудан келеді. 2011 жылдың соңына қарай, кешендегі тұрғындардың 25% - ден астамы Шығыс Африкадағы құрғақшылықтың нәтижесінде келген. Халық тығыздығы мен ресурстардың жетіспеуіне байланысты, олар әдетте келгеннен кейін 12 күнге дейін алғашқы рационын ала алмайды.
The German Technical Cooperation (GTZ) provides basic health care. Since 2015, Dadaab has had the largest solar powered borehole in Africa, which is equipped with 278 solar panels and provides 16,000 residents of the complex with a daily average of about 280,000 litres of water. Local health risks are complicated by overcrowding. They include diarrhea, pulmonary issues, fever, measles, acute jaundice syndrome, and cholera. Hepatitis E is also a potential issue, as the premises often have substandard sanitary facilities and unclean water. One reason refugees arrive at the camps is displacement caused by natural disasters. By the end of 2011, more than 25% of residents at the complex had come as a result of a drought in Eastern Africa. Due to overcrowding and lack of resources, they are not eligible for their initial rations until 12 days after arrival, on average.
Қоршаған орта
Ағаш кесу Дадааб тұрғындарының өміріне әсер етеді. 2006 жылы су тасқыны аймаққа ауыр зиян келтірді. Ифо лагерінде 2000-нан астам үй қирады, нәтижесінде 10 000-нан астам босқын қоныс аударуға мәжбүр болды. Су тасқыны лагерьке және қалаға баратын жалғыз жолды да бұзып, қажетті жабдықтаманы жеткізуге кедергі келтірді. Аймақтағы гуманитарлық ұйымдар маңызды тауарларды жеткізу үшін бірігіп жұмыс істеді. 2011 жылы Шығыс Африкадағы құрғақшылық лагерьтердегі халықтың санының күрт өсуіне әкеп соқты, бұл ресурстарға қосымша салмақ салды. 2012 жылдың ақпанына дейін көмек көрсету агенттіктері суару каналдарын қазу және өсімдік тұқымдарын тарату сияқты қалпына келтіру жұмыстарына көшті. Ұлттық үкіметтер мен даму агенттіктерінің бірлескен ұзақ мерзімді стратегиялары ең тұрақты нәтижелер береді деп саналады. Жаңбыр күтілгеннен көп жауып, өзендер қайта ағып, 2012 жылдың басында жақсы егін алу мүмкіндігі жақсарды.
Deforestation has an effect on the lives of Dadaab's residents. In 2006, flooding severely affected the region. More than 2,000 homes at the Ifo camp were destroyed, forcing the relocation of more than 10,000 refugees. The sole access road to the camp and to the town was also cut off by the floods, impeding the delivery of essential supplies. Humanitarian agencies present in the area worked together to bring vital goods to the area. In 2011, a drought in Eastern Africa caused a dramatic surge in the camps' population, placing greater strain on resources. By February 2012, aid agencies had shifted their emphasis to recovery efforts, including digging irrigation canals and distributing plant seeds. Long term strategies by national governments in conjunction with development agencies are believed to offer the most sustainable results. Rainfall had also surpassed expectations and rivers were flowing again, improving the prospects of a good harvest in early 2012.
Қауіпсіздік
Кения үкіметі БҰҰ-ның босқындар орталығындағы босқындарды қорғамайды. Бұл қауіпті тұру жағдайларына және зорлық-зомбылықтың күшеюіне себеп болды. Лагерьдегі барлық босқындар зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупінде болса да, БҰҰ-ның бас комиссариаты және CARE ұйымы әйелдер мен балаларды ерекше осал деп анықтады. Олар осы топтарға қарсы зорлық-зомбылық мәселелерін шешу үшін "Әйелдер мен балаларды қорғау" бөлімін құрды.
Refugees at the UNHCR centre are not protected by the Government of Kenya (GOK). This has contributed to dangerous living conditions and outbreaks of violence. While all refugees at the camp are at risk of violence, the UNHCR and CARE have identified women and children as being particularly vulnerable. They have created a department called 'Vulnerable Women and Children' (VWC) to tackle the issues surrounding violence against these populations.
Экономикалық және құқықтық мәртебе
Комплекстің жұмысын шетелдік донорлар қаржыландырады. Дадаабта тұратын босқындардың экономикалық тәуелсіздігін одан әрі арттыру мақсатында CARE микроқаржы бағдарламаларын іске қосты, бұл әйелдерді өздерінің бизнесін бастауға ынталандыру үшін аса маңызды. Дегенмен, соңғы ғылыми зерттеулер микроқаржының кейбір кемшіліктерін анықтады, оның күтпеген жағымсыз салдары бар екенін көрсетеді. Микроқаржы көбінесе қарыз алушылардан өте жоғары пайыздық ставка талап етеді, бұл кездейсоқ проблемалар немесе дағдарыстар туындаған жағдайда ең нашар жағдайдағы адамдарға зиян келтіруі мүмкін. Басқалар бұл жеке тұлғалар үшін қысқа мерзімді экономикалық шешім ретінде пайдалы, бірақ ұзақ мерзімді перспективада экономиканы тұтастай жақсартпайды деп санайды. CARE босқындар өздерінің жаңадан алған дағдылары мен бизнес-жобаларынан пайда табу үшін қатыса алатын, инклюзивті нарықтарды құруға да жұмыс істейді. Екі үкімет те босқындардың қайтарылуын үйлестіру үшін репатриация комиссиясын құруға келісті. Репатриация жобасы аясында Оңтүстік Сомалидегі Лууқ, Байдоа және Кисмайо аудандарына 2000-нан астам адам оралды. Көрсетілген жабылуға себеп – әл-Шабааб Дадаабтан әлі де жаңа мүшелер тартып жатыр деген қауіп болды. Кейбір адамдар Кения үкіметі лагерьтерді жабу туралы бірнеше рет ескертіп, алаңдау тудырғаны оларды кетуге көндіргенін мәлімдеді. Жұмыс орындарының жетіспеуі және сенімді ресурстарға қол жеткізудің қиындығы салдарынан, олар үшін Дадаабтан тыс жерде жақсы мүмкіндіктер болды. Алайда, Кения үкіметі Дадааб және Какума босқындар лагерлерін жабу туралы үнемі қорқытып келеді. 2016 жылдың мамыр айында ол ұлттық қауіпсіздік мүдделерін негіздей отырып, мәжбүрлі репатриацияның бір бөлігі ретінде жергілікті босқындар істері департаментін таратып жібергенін мәлімдеді. БҰҰ босқындар жөніндегі комиссиясы Кения билігінің бір жақты шешімін жауапкершіліксіз деп санайды және кешен ашық қалуын қамтамасыз ету үшін келісімге келуге тырысуда. Кения үкіметінің жабу туралы жасаған қауіп – шетелдік донорлардан көбірек қаржы алу үшін жасалған амал деп саналады. Бұл, Сомалидің федералды үкіметі Кения үкіметіне халықаралық сотта өзінің теңіз аумақтарын белгілеу мәселесі бойынша шағымданып жатқан кезде орын алды.
Operations at the complex are financed by foreign donors. In order to try to further increase the economic independence of refugees living in Dadaab, CARE has initiated microfinance programs, which are particularly important for encouraging women to start their own businesses. However, recent scholarly research has identified some flaws with microfinance, arguing that it has unintended negative consequences. Microfinance typically requires borrowers to pay very high interest rates, which can be detrimental to the poorest if any unexpected problems or crises arise. Others have argued that this is beneficial to individuals as a short term economic solution, but that over the long term it does not improve the economy as a whole. CARE is also working to create more inclusive markets that refugees are able to participate in to profit off of their newly acquired skills and business ventures. Both governments also agreed to form a repatriation commission to coordinate the return of the refugees. Slightly over 2,000 individuals returned to the Luuq, Baidoa and Kismayo districts in southern Somalia under the repatriation project. The proposed closure was reportedly spurred by fear that Al Shabaab was still recruiting members from Dadaab. Some individuals reported that the anxiety caused by the Kenyan government repeatedly threatening to shut down the camps was enough to convince them to leave. Without job availability or reliable access to resources, greater opportunities existed for them outside of Dadaab. However, the Kenyan government has intermittently threatened to close down the Dadaab and Kakuma refugee camps. In May 2016, it declared that it had already disbanded the local Department of Refugee Affairs as part of the move, citing national security interests as the primary reason behind the forced repatriations. The UNCHR regards the Kenyan authorities' unilateral declaration as irresponsible, and has sought to broker a deal to ensure that the complex remains open. The threat of closure by the Kenyan government is believed to be a ploy on its part to leverage more foreign donations. It also comes as the Somali federal authorities are challenging the Kenyan government at the International Court of Justice over demarcation of their respective territorial waters.