Кіріспе

2004 жылы Джереми Рифкиннің «Еуропалық арман: Еуропаның болашаққа деген көзқарасы американдық арманды қалай асырып түсуде» атты кітабы, Джереми П. Тарчер Inc. баспасынан 19 тамызда 2004 жылы жарық көрді. Рифкин соңғы бес онжылдықта Еуропалық Одақтың қалыптасуы мен дамуын, сондай-ақ еуропалық және Солтүстік Америкалық құндылықтар арасындағы маңызды айырмашылықтарды сипаттайды. Ол Еуропалық Одақты, бірінші нағыз постмодернистік басқару органы деп сипаттай отырып, қазірдің өзінде АҚШ-қа теңдес экономикалық үлкен держава екенін, және толыққанды әлемдік үлкен державаға айналу әлеуетіне ие екенін айтады.

Шолу

Рифкиннің айтуынша, "Еуропалық арман" – адамдар байлықты жеке жинақтау арқылы емес, байланыс пен адам құқықтарын құрметтеу арқылы қауіпсіздік табады. Рифкиннің байланыс туралы түсінігі голланд халқының gezelligheid (яғни, жайлы, қатарластыратын орта) іздеуінде, сондай-ақ, Екінші дүниежүзілік соғыстан бері француз және неміс экономикалық жоспарлауында басымдық алып келген әлеуметтік нарық теорияларында көрінеді. Рифкин бұл модельдің "Америкалық арманға" қарағанда 21 ғасырдың сын-қатерлеріне жақсы сай келетінін айтады. Рифкин Еуропаның өлім жазасына қатысты қарсылығын тарихи контексте түсіндіреді; 20 ғасырдың басында және ортасында соғыстарда көптеген өмірлерді жоғалтқаннан кейін, Еуропа мемлекеттік қолдаумен жасалатын өлтіруге принцип бойынша қарсы тұрады. Өзінің тезисін қолдау үшін Рифкин Еуропалық Одақтың АҚШ-тан көбірек халқы мен ішкі жалпы өнімі бар екенін, сондай-ақ, Еуропалық Одақтың экономикалық супердержава ретіндегі әлеуетін көрсетеді: әлемдегі ең үздік банктердің 14/20-і, Global Fortune 500 тізімі бойынша әлемдегі ең үздік 140 компанияның 61-і (АҚШ-та 50), АҚШ-тан 1/4 есе кем қылмыс деңгейі, Еуропаның ең дамыған 18 елінің барлығы АҚШ-тан гөрі байлықты теңіздей бөліседі (АҚШ әлемде 24-орында), АҚШ-тан ұзақ өмір сүру көрсеткіші, АҚШ-тан жоғары сауаттылық деңгейі және жоғары өмір сүру сапасы. Сонымен қатар, еуропалықтар әлемдегі барлық гуманитарлық көмектің 47%-ын ұсынады және Рифкин оларды әлемдік экономикалық нарықты реттеуде тиімдірек деп санайды, бұл туралы Еуропалық Одақтың General Electric пен Honeywell компанияларының бірігуіне тыйым салғаны, Microsoft компаниясына монополияға қарсы іс қозғап айыппұл салғаны және АҚШ-тың қарсылығына қарамастан гендік модификацияланған тағамдарды тоқтатуы дәлелдейді. Рифкин халықаралық қатынастар саласында АҚШ-тың "қатаң күші" мен Еуропалық Одақтың "жұмсақ күші" арасындағы айқын ерекшелікті көрсетеді. АҚШ Еуропалық Одаққа қарағанда әскери күш пен экономикалық үстемдікке көбірек сүйенді. Керісінше, Еуропа қаржы саласы мен экономикадағы күшін гуманитарлық көмек, экономикалық көмек бағдарламалары, сауда келісімдері, халықаралық институттар және сабырлы көпжақты дипломатияға деген міндеттемесімен біріктірді. Әлемнің көптеген елдері үшін бұл американдық күшке қарсы кең таралған жаулыққа және Еуропалық Одақпен ынтымақтастыққа дайындыққа әкелді. Рифкин "жұмсақ күштің" ұзақ мерзімде айтарлықтай аз шығынмен үлкен ықпалға ие бола алатынын айтады. Ол сонымен қатар, Еуропаның қауіпсіздігі үшін американдық әскери көмекке қатты тәуелді екенін, соғыстан кейінгі американдық экономикалық көмектің Батыс Еуропаның қалпына келуіне және осылайша жаңадан құрылған Еуропалық Одақ институттарының құрылуын жеделдетуге маңызды үлес қосқанын атап өтеді. Оңтүстік Кореяда бұл кітап үлкен сенсация тудырып, күтпеген танымалдылыққа ие болды, себебі бұрынғы (16-шы, 2003–2008) Корея президенті Ро Му Хён кітапты оқып, автордың идеяларынан шабыттанып, Азиядағы өзінің нұсқасын жоспарлаған, бұл оның қайтыс болуына дейін болды.